واکاوی رابطه ساختار کالبدی فضایی بر بازتولید فرهنگ شهری در بافت مرکزی تهران

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر ساختار کالبدی شهر بر فرهنگ در بافت مرکزی تهران انجام شده است. در این مطالعه، با اتکا بر چارچوب های نظری متکی بر دیدگاه های لوفور، یان گل، لینچ و ادوارد رلف به رابطه دوسویه میان فضاهای کالبدی و تجربه فرهنگی شهروندان پرداخته شده است. روش پژوهش ترکیبی (کمی-کیفی) بوده و داده ها از طریق پرسشنامه، مصاحبه های نیمه ساخت یافته و مشاهده میدانی در محلاتی چون بازار سنگلج و امامزاده یحیی گردآوری شده است. تحلیل های آماری همبستگی، رگرسیون و آزمون T نشان داد که فضاهای سنتی از جمله گذرگاه ها، بازارها و خانه های درون گرا، نقش قابل توجهی در تقویت حس تعلق، تداوم آیین های محلی و انسجام اجتماعی ایفا می کنند. در مقابل مداخلات مدرن مانند خیابان کشی ها، برج سازی و احداث مراکز خرید جدید با گسست فضایی و کاهش مشارکت فرهنگی همراه بوده اند. تحلیل مضمون نیز نشان دهنده مضامینی چون تعلق به مکان، گسست فرهنگی، مقاومت فرهنگی و ناهماهنگی فضایی در تجربه زیسته ساکنان بود. نتایج پژوهش حاکی از آن است که طراحی و مدیریت فضاهای شهری در بافت تاریخی تهران باید بر پایه تقویت فرهنگ مکان مند، احترام به ساختارهای تاریخی و ارتقاء کیفیت زندگی اجتماعی استوار باشد.

Keywords:

ساختار کالبدی فضایی , تعلق به مکان , گسست فرهنگی , مقاومت فرهنگی , ناهماهنگی فضایی