ارزیابی نقش منظر شهری در ارتقای کیفیت زندگی؛ مطالعه موردی بافت تاریخی یزد

منظر شهری به عنوان یکی از عوامل کلیدی در شکل گیری تجربه زیستی شهروندان نقش مهمی در ارتقای کیفیت زندگی شهری ایفا می کند. در بافت های تاریخی که دارای ارزش های فرهنگی و هویتی منحصر به فردی هستند، توجه به منظر شهری اهمیت دو چندانی می یابد. بافت تاریخی یزد به عنوان یکی از کامل ترین نمونه های شهرسازی بیابانی و اولین شهر خشتی جهان که در سال ۲۰۱۷ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده با چالش هایی در حفظ کیفیت منظر شهری و بهبود شرایط زندگی ساکنان مواجه است. هدف این پژوهش ارزیابی نقش مولفه های منظر شهری در ارتقای کیفیت زندگی ساکنان بافت تاریخی یزد می باشد. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و از نوع کاربردی است که با رویکرد پیمایشی انجام شده است. جامعه آماری شامل ساکنان بافت تاریخی یزد بوده و با استفاده از فرمول کوکران حجم نمونه ۳۸۰ نفر با سطح اطمینان ۹۵٪ و خطای ۵٪ محاسبه شد. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه محقق ساخته با طیف لیکرت، مشاهده میدانی و مصاحبه با ساکنان و کارشناسان بود. تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS و آزمون های آماری همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه و تحلیل واریانس انجام شد. یافته ها نشان داد که مولفه های منظر شهری شامل خوانایی و هویت فضایی، کیفیت نماهای شهری، یکپارچگی بصری و کیفیت فضاهای عمومی تاثیر مثبت و معناداری بر ابعاد کیفیت زندگی، رضایت سکونتی، احساس امنیت، تعلق مکانی و آسایش محیطی دارند. نتایج رگرسیون نشان داد که منظر شهری ۶۸٪ از واریانس کیفیت زندگی را تبیین می کند. این پژوهش راهکارهایی برای بهبود مدیریت منظر شهری در بافت های تاریخی ارائه می دهد.

Keywords:

منظر شهری , کیفیت زندگی , بافت تاریخی یزد , توسعه پایدار شهری