وضعیت، کارکردهای و آینده پژوهی مراتع در ایران و جهان

مراتع به عنوان یکی از مهم ترین اکوسیستم های خشکی، نقشی بنیادین در پایداری اکولوژیکی، اقتصادی و اجتماعی ایفا می کنند. این منابع طبیعی علاوه بر تامین علوفه برای بیش از ۹۲ میلیون واحد دامی کشور، سهم چشمگیری در حفاظت آب و خاک، ترسیب کربن، تنوع زیستی و توسعه صنعت گردشگری دارند. با این حال، فشار فزاینده بهره برداری ناشی از افزایش دام، تغییر کاربری اراضی، چرای مفرط و پیامدهای تغییرات اقلیمی به ویژه خشکسالی های مکرر، موجب کاهش کیفیت و کمیت پوشش گیاهی و افت ظرفیت تولید مراتع شده است. در ایران، حدود ۹۰ میلیون هکتار مرتع شناسایی شده که تنها ۳/۹ میلیون هکتار آن در وضعیت مطلوب قرار دارد، و این امر نشان دهنده بحرانی بودن وضعیت مدیریت و حفاظت این عرصه هاست. آینده پژوهی در حوزه مراتع با تاکید بر سیاست گذاری کلان، اصلاح ساختار مدیریتی، توانمندسازی بهره برداران و بهره گیری از الگوهای موفق جهانی (ایالات متحده و استرالیا) می تواند افق های جدیدی برای احیاء و بهره برداری پایدار این منابع فرا روی ما قرار دهد. هدف این مقاله بررسی وضعیت موجود مراتع ایران و جهان، تبیین کارکردهای اکولوژیکی و اقتصادی آنها و تحلیل راهبردهای آینده پژوهی جهت پایداری این منابع است.

Keywords:

مراتع , آینده پژوهی , مدیریت پایدار , تغییر اقلیم , منابع طبیعی