مدل سازی پراکنش نفوذ فلزات سنگین در آبهای زیرزمینی و اثرات آن بر سلامت محیط زیست شهری

گسترش شتابان، شهرنشینی، توسعه صنعتی و مدیریت غیراصولی پسماندهای شهری منابع آب زیرزمینی را به عنوان حیاتی ترین شریان های پایداری زیست محیطی در معرض آلودگی فلزات سنگین قرار داده است. پژوهش حاضر با هدف مدل سازی پراکنش نفوذ فلزات سنگین در آبخوان های شهری و ارزیابی پیامدهای زیست محیطی و بهداشتی آن بر سلامت شهروندان انجام شده است. روش شناسی این تحقیق بر پایه تلفیق داده های کیفی و فیزیکوشیمیایی، تحلیل های مکانی و روش های درون یابی زمین آماری نظیر کریجینگ و وزن دهی معکوس فاصله یا IDW در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) استوار است. در این چارچوب اثرات منابع آلاینده انسان زاد مانند کارخانه های صنعتی، کارگاه های آبکاری و لندفیل های شهری در انتقال عناصر سمی از جمله سرب، کادمیم، کروم و آرسنیک به آبخوان ها بررسی شد. یافته های مدل سازی نشان دهنده وجود ناهمگنی مکانی شدید و لکه های داغ آلودگی در پهنه های مسکونی و صنعتی است. پلوم های آلودگی اساسا در جهت شیب هیدرولیکی حرکت کرده و در مناطقی با بافت خاک نفوذپذیر و چاه های جذبی سنتی سرعت نفوذ بیشتری را ثبت کرده اند. تحلیل نقشه های پهنه بندی حاکی از فراتر رفتن غلظت عناصری نظیر سرب و کروم از استانداردهای بهداشتی آب شرب در بخش های مجاور کاربری های مزاحم است. در نهایت، با توجه به خطرات تجمع زیستی این عناصر در زنجیره غذایی و سلامت عمومی، راهکارهای مدیریتی در سه محور ایجاد شبکه پایش هوشمند زمینی مکانی، اعمال حریم های سختگیرانه حفاظتی در طرح های شهری و اصلاح زیرساخت های مدیریت پسماند و رواناب ارائه گردید.

Keywords:

آب های زیرزمینی , فلزات سنگین , GIS , سلامت محیط زیست شهری , آب