گسست در مدیریت مکان گزینی فعالیتها در نظام پهنه بندی طرح جامع (راهبردی-ساختاری) شهر تهران

با فرارسیدن موعد افق طرح راهبردی-ساختاری(جامع) تهران ، موضوع تغییر یا تثبیت الگوی فعلی طرح جامع با ارزیابی میزان تحقق اهداف، دستاوردها، و واکاوی بنیادین چالش­هایی که در فرایند اجرا وجود داشته، بار دیگر مورد توجه برنامه ریزان، مدیران شهری و پژوهشگران قرار گرفته است. نتایج مطالعات و گزارشهای پایش موجود عمدتا بر عدم تحقق بخش قابل توجهی از اهداف و وجود چالشهای ساختاری در فرایند اجرا دلالت دارد. یکی از جدی ترین انتقادات مطرح، موکول شدن بسیاری از تکالیف و الزامات اجرایی طرح به مرحله پس از تصویب و ابلاغ آن است؛ به گونه ای که پس از گذشت حدود دو دهه، بخش قابل توجهی از این تکالیف همچنان بلاتکلیف باقی مانده اند. در این میان، یکی از مهمترین تکالیف تحقق نیافته، "تعیین عملکردهای مجاز به استقرار در کلیه زیرپهنه های استفاده از اراضی" در طرح تفصیلی شهر تهران است. این در حالی است که اصلی ترین وجه تمایز الگوی جدید طرح جامع تهران نسبت به طرح های پیشین، گذار از رویکرد کاربری محور به نظام پهنه بندی (Zoning) عنوان شده است؛ نظامی که تحقق آن مستلزم تدقیق عملکردهای مجاز به استقرار در مقیاس زیرپهنه ها به عنوان ابزار اصلی هدایت و کنترل توسعه شهری است. بر این اساس، پرسش اصلی آن است که چرا یکی از بنیادی ترین ابزارهای تحقق نظام پهنه بندی که مطابق ضوابط و مقررات طرح تفصیلی می بایست حداکثر ظرف مدت دو سال از زمان ابلاغ سند محقق می شد، عملا در حد تدوین اسناد اولیه باقی ماند، و به مرحله تصویب و اجرا نرسید. این مقاله با رویکردی انتقادی به واکاوی چالش های مربط با ساماندهی استقرار فعالیتها در شهر تهران می پردازد و بر ضرورت بازشناسی واقعیت های موجود و اصلاح ساز وکارها و الزامات نهادی پیش از هرگونه بازنگری یا برنامه ریزی مجدد در نظام مدیریت تهران تاکید دارد.

Keywords:

Zoning System , Permitted Activities , Activity Location Management , Strategic–Structural Planning , Tehran Comprehensive Plan , عملکردهای مجاز به استقرار- پهنه بندی- طرح جامع ساختاری-راهبردی تهران