ظرفیت ها و چالش های کاربرد تسهیل کننده مسئولیت کیفری هوش مصنوعی در امر تعقیب کیفری در ایران

با ورود هوش مصنوعی به دنیای امروزی نمی توان از نقش آن بر ابعاد زندگی غافل بود. یکی از ابعادی که هوش مصنوعی بر آن تاثیرگذار است، وقوع جرم است. در تعیین مسئولیت کیفری، هوش مصنوعی در حیطه وسایل و ابزار ارتکاب جرم قرار می گیرد در حالی که به عنوان یکی از مداخله کنندگان در جرم دارای خصوصیات و توانایی هایی همچون قدرت تصمیم گیری، هوشمندی، همکاری و خودمختاری ناشی از اراده آزاد می باشد. محل تردید است که با قوانین کیفری ایران بتوان برای هوش مصنوعی مسئولیت کیفری قائل شد اما قانون گذاران می بایست در مقابل وقوع جرایم توسط آن ها و نحوه ی جبران خسارات و رفع آثار جرم ناشی از اعمال آن ها و پیشگیری از جرایم ارتکابی توسط آن ها به دنبال چاره اندیشی باشند. بررسی نتایج تحقیقاتی نشان می دهد که هوش مصنوعی شباهت زیادی به هوش انسانی دارد و حتی می تواند فراتر از هوش انسانی رود. بنابراین در این پژوهش دلایلی مبنی بر ضرورت پذیرش مسئولیت کیفری برای سیستم های دارای هوش مصنوعی (از جمله حالت خطرناک و آثار زیانبار و...) ارائه شد. در ادامه به بررسی چالش های ناشی از پذیرش مسئولیت کیفری هوش مصنوعی پرداخته شد که مهمترین آنها بحث اعمال مجازات بر سیستم های دارای هوش مصنوعی است. آیا مجازات ها بر ربات ها قابل اعمال اند و باعث کاهش ارتکاب جرایم توسط آنان می شود؟ در آخر هم برای این چالش ها راهکارهایی ارائه شد. این مطالعه با روش توصیفی و تحلیلی صورت گرفته است. امید است در عرصه قانونگذاری در آینده تاثیر مثبت داشته باشد و دیگر شاهد چنین خلاء هایی در قانون نباشیم.

Keywords:

مسئولیت کیفری , ارتکاب جرایم , هوش مصنوعی , تعقیب کیفری