ژئوشیمی و سنگ زایی سنگهای آتشفشانی نئوژن جنوب غربی قم، (نیزار) : شاهدی بر متاسوماتیزم گوشته ای در ایران مرکزی

سنگ های آتشفشانی جنوب غربی قم با سن میوسن تا پلیوسن در امتداد کمربند ماگمایی ایران مرکزی رخنمون پیدا کرده اند. دو فاز آتشفشانی بازیک تا حدواسط (فاز یکم Ngv1) و حدواسط تا نزدیک به اسیدی (فاز دوم Ngv٢) مراحل اصلی فوران می باشند.در فاز یکم فوران مواد آتشفشانی از نوع گدازه های آندزیت بازالتی تا آندزیتی و سنگهای آذر آواری وابسته و در فاز دوم فوران سنگهای آندزیتی تا نزدیک به داسیتی با ساختار گنبدی دیده میشوند. با توجه به داده های ژئوشیمیایی، این نمونه ها سرشت ماگمایی را به سمت سری کالک آلکالن نشان می دهند. الگوهای عناصر کمیاب و نادر خاکی یک غنی شدگی را در عناصر LREE نسبت به HREE تهی شدگی در Ta ،Nb و Ti و همینطور نسبت های بالای Th/Yb و Th/Nb را در مقایسه با بازالت های پشته میان اقیانوسی و بازالت های درون صفحه ای نشان می دهند. تشکیل آمفیبول های نوع اول و دوم با ترکیب پارگازیت هورنبلند و ادنیت هورنبلند را در نمونه های ولکانیکی به نسبت بازیک تا حدواسط منطقه دلیجان را می توان به فرآیند متاسوماتیزم گوشته ای مرتبط دانست. ژئوشیمی عناصر اصلی، کمیاب و نادر خاکی ای آمفیبول ها با یک گوشته متاسوماتیزه که تحت تاثیر سیالات ناشی از زون فرورانش قرار گرفته است، انطباق دارد.بنابراین می توان گفت که آمفیبول های نوع اول با ترکیب پارگازیت هورنبلند، از یک ماگمای با سرشت تولئیتی (و بصورت فازهای نزدیک به لیکیدوس فشار بالا) از یک منبع گوشته ای تهی شده با ترکیب مورب نرمال که تاثیر سیالات و رسوبات حاصل از ورقه فرورانش قرار گرفته اند نشات گرفته اند.شواهد پترولوژیکی مطالعه حاضر مؤید آن است که ماگمای مادر سنگ های آتشفشانی راوه، با ترکی ب کالک آلکالن، از یک منشا گوشته ای متاسوماتیزه، با تاثیر سیالات و رسوبات حاصل از ورقه فرورانش، تشکیل یافته است. پس از برخورد صفحه عربی به بلوک ایران مرکزی در نئوژن، حوضه های محلی کششی (apart-pull) در اوایل میوسن تحت تاثیر سیستم های گسله تراکششی تشکیل شده اند که به مدد دایک های تغذیه کننده موجب فوران های آتشفشانی در منطقه تا اوایل پلیوسن می گردند.

Keywords:

ایران مرکزی , تراکششی , سنگهای آتشفشانی نئوژن , متاسوماتیزم گوشته ای , نیزار