تراز پایه در ساختمان طبق استاندار ۲۸۰۰

The base level of a building is one of the effective parameters in determining the earthquake force applied to the structure; because moving the base level to a higher level reduces the height of the structure from the base level and reduces the earthquake coefficient of the structure (its effect on the earthquake coefficient will be examined in detail below), which ultimately leads to a reduction in the earthquake force applied to the structure, and the opposite is also true.

In this regard, the selection of the base level location plays a very important role in the economy and safety of the design of the structure. Before we explain this issue further, it is necessary to familiarize ourselves with the definition of base level.

According to paragraph 3-3-1-2 of the fourth edition of the 2800 standard, the base level in a structure is referred to as the level from which there is a lateral movement difference between the ground and the structure, and below this level, the structure moves with the ground and has no movement difference with it.

Of course, it should be noted that the weight of elements located below the base level (such as retaining walls, ceilings, beams and columns below the base level) will not affect the absorption of earthquake forces.

To better understand this, consider the two figures below.

In Figure 1, the difference in lateral movement of the structure with the ground starts from its foundation, but in Figure 2, the movement of the structure and the ground is common up to the ceiling of the first floor, and their difference in movement starts from the ceiling of the first floor. So for this example, we can say that the base level of structure 1 is at the same upper level of the foundation and the base level of structure 2 is at the level of the first ceiling of the structure. This seemingly simple issue has caused the effective height (h) and the amount of drift (Δ) of the structure to be different in the two structures and the earthquake force exerted on these two structures to be different.

تراز پایه ساختمان یکی از پارامترهای موثر در تعیین نیروی زلزله وارد به سازه می باشد؛ زیرا انتقال تراز پایه به تراز بالاتر سبب کاهش ارتفاع سازه از تراز پایه شده و ضریب زلزله سازه را کاهش می دهد (در ادامه به صورت کامل تاثیر آن در ضریب زلزله بررسی می شود.) که در نهایت منجر به کاهش نیروی زلزله ی وارده به سازه می شود و همین طور برعکس این مطلب نیز صادق است.

با این حساب انتخاب محل تراز پایه نقش بسیار مهمی در اقتصادی و ایمن شدن طراحی سازه ایفا می کند. پیش از این که به توضیح بیشتر این مسئله بپردازیم، لازم است با تعریف تراز پایه آشنا شویم.

بر اساس بند 3-3-1-2 از ویرایش چهارم استاندارد 2800، تراز پایه در یک سازه به ترازی گفته می شود که از آن تراز به بالا، بین زمین و سازه اختلاف حرکت جانبی وجود دارد و در زیر این تراز، سازه همراه با زمین حرکت کرده و هیچ اختلاف حرکتی با آن ندارد.

البته باید در نظر داشت که وزن المان هایی که در زیر تراز پایه قرار می گیرند (مانند دیوارهای حائل، سقف ها، تیرها و ستون های زیر تراز پایه) در جذب نیروی زلزله اثرگذار نخواهند بود.

 برای درک بهتر این مطلب به دو شکل زیر توجه کنید.

در تصویر 1 اختلاف حرکت جانبی سازه با زمین از روی فونداسیون آن شروع شده ولی در تصویر 2 حرکت سازه و زمین تا زیر سقف طبقه اول به صورت مشترک بوده و اختلاف حرکت آن ها از سقف طبقه اول آن آغاز می شود پس برای این مثال می توان گفت که تراز پایه سازه 1 در همان تراز فوقانی فونداسیون و تراز پایه سازه 2 در تراز سقف اول سازه قرار دارد. همین مسئله به ظاهر ساده باعث شده است که ارتفاع موثر (h) و میزان دریفت (Δ) سازه در دو سازه متفاوت شده و نیروی زلزله وارده بر این دو سازه متفاوت باشد.