چهار صنعتی که عامل های هوش مصنوعی می توانند در آن ها موجب شکست در مقیاس شوند

بسمه تعالی

نکات کلیدی گزارش (2025) گروه مشاوره بوستون (BCG) با موضوع:

چهار صنعتی که عامل های هوش مصنوعی می توانند در آن ها موجب «شکست در مقیاس» شوند

مقدمه

این گزارش، هشدار جدی به دولت ها، تنظیم گران و خط مشی گذاران می دهد؛ هشداری که فراتر از فناوری است و مستقیما به حکمرانی، مسئولیت پذیری و مشروعیت تصمیم گیری مربوط می شود. BCG از نسل جدیدی از هوش مصنوعی صحبت می کند: AI Agents یا «عامل های خودمختار». این عامل ها فقط تحلیل نمی کنند یا پیشنهاد نمی دهند؛ آن ها هدف دارند، تصمیم می گیرند و اقدام می کنند و دقیقا هشدار به همین موضوع مربوط می شود.

AI Agent چیست و چرا اهمیت دارد؟

در مدل های کلاسیک، انسان تصمیم می گرفت و ماشین کمک می کرد. اما در AI Agent، ماشین تصمیم می گیرد و انسان نظاره گر یا ناظر می شود. BCG این وضعیت را با یک جمله کلیدی توصیف می کند: What happens when AI stops asking permission (چه خواهد شد اگر هوش مصنوعی دیگر اجازه نگیرد؟). BCG ، اسم این تحول را «شکست در مقیاس» می گذارد.

چهار صنعتی که بیشترین «شکست در مقیاس» را تجربه خواهند کرد

1- سلامت: AI Agent می تواند مسیر درمان را مدیریت کند، نسخه تنظیم کند و تصمیم های بالینی بگیرد. اما اگر خطا رخ دهد: مسئول کیست؟ پزشک؟ بیمارستان؟ الگوریتم؟

2- بانکداری: در اعطای وام، مدیریت ریسک و مقابله با تقلب، AI Agent می تواند سریع تر از هر انسان تصمیم بگیرد. اما آیا تصمیم قابل توضیح است؟ آیا تبعیض ایجاد نمی شود؟

3- بیمه: AI Agent می تواند خسارت را بررسی، رد یا تایید کند. اما وقتی تصمیم «ناعادلانه» به نظر برسد، اعتماد عمومی فرو می ریزد.

4- صنعت و تولید: در خطوط تولید و زنجیره تامین، AI Agent می تواند تصمیم های حیاتی بگیرد. اما این بار، خطا فقط مالی نیست بلکه جانی است.

پیام این گزارش برای حکومت الکترونیک

برای دولت ها و نظام های حکمرانی دیجیتال، قوانین فعلی بر «تصمیم انسانی» بنا شده اند اما AI Agent یک بازیگر جدید حکمرانی است. بدون بازطراحی مقررات، بحران اعتماد ایجاد می شود. حکومت الکترونیک دیگر فقط دیجیتال سازی خدمات نیست؛ بلکه مدیریت تصمیم گیری غیرانسانی است.

🔰 کانال حکومت الکترونیک (در پیام رسان بله):

https://ble.ir/electronicgovernment (آدرس در صفحه مرورگر کپی شده یا در پیام رسان بله جستجو شود)

🔰 کانال موسسه مشاوره مدیریت نگاه (در پیام رسان تلگرام):

https://t.me/Institute_Consulting_Negah

منبع

What Happens When AI Stops Asking Permission? By Anne Kleppe, Steven Mills, Noah Broestl, Grigor Acenov, Kirill Katsov, and Ning Yang. (2025)