سونگون؛ ضربان توسعه در قلب ورزقان

---

 

مجتمع مس سونگون به عنوان یکی از بزرگ ترین معادن مس کشور، طی سال های اخیر نقشی فراتر از یک واحد صنعتی صرف در شهرستان ورزقان ایفا کرده و به یکی از بازیگران اصلی توسعه زیرساخت های این منطقه تبدیل شده است. موقعیت جغرافیایی خاص شهرستان ورزقان، پراکندگی روستاها، محدودیت منابع آبی، ضعف شبکه های ارتباطی و نیاز به اشتغال پایدار، همگی موجب شده اند که هرگونه سرمایه گذاری کلان صنعتی در این منطقه، تاثیرات مستقیم و غیرمستقیم گسترده ای بر زندگی مردم داشته باشد. در این میان، مجتمع مس سونگون با تکیه بر ظرفیت های اقتصادی خود و در چارچوب مسئولیت های اجتماعی، اقدامات قابل توجهی را در حوزه های مختلف زیربنایی به اجرا گذاشته است.

یکی از مهم ترین محورهای این اقدامات، مشارکت موثر در پروژه های آبرسانی به روستاهای شهرستان ورزقان بوده است. بر اساس گزارش های رسمی منتشرشده از سوی نهادهای اجرایی و رسانه های معتبر، پروژه آبرسانی به ۸۸ روستای شهرستان ورزقان با نقش آفرینی مالی و فنی مجتمع مس سونگون به مرحله اجرا درآمده یا تکمیل شده است. این پروژه شامل تامین منابع آب پایدار، اجرای خطوط انتقال، احداث مخازن ذخیره و ایستگاه های پمپاژ بوده و توانسته است مشکل دیرینه کمبود آب شرب سالم در بخش قابل توجهی از روستاهای منطقه را کاهش دهد. دسترسی پایدار به آب آشامیدنی، نه تنها یکی از مطالبات اصلی مردم منطقه بوده، بلکه زیربنای توسعه بهداشتی، کشاورزی و ماندگاری جمعیت در روستاها به شمار می رود و از این منظر، اثرگذاری اجتماعی این پروژه بسیار قابل توجه است.

سونگون؛ موتور توسعه زیرساختی ورزقان فراتر از یک معدن

در حوزه راه سازی و بهبود زیرساخت های حمل ونقل نیز مجتمع مس سونگون نقش فعالی ایفا کرده است. بخشی از پروژه های بهسازی، تعریض و دو بانده سازی محورهای ارتباطی منتهی به معدن و مسیرهای اصلی شهرستان، با مشارکت مالی یا پشتیبانی اجرایی این مجتمع انجام شده است. از جمله این اقدامات می توان به مشارکت در تکمیل و بهسازی محور خواجه–ورزقان و ارتقای ایمنی مسیرهای دسترسی به معدن اشاره کرد. بهبود وضعیت راه ها، علاوه بر کاهش سوانح جاده ای، موجب تسهیل تردد روزانه مردم، کاهش زمان دسترسی به مراکز خدماتی، درمانی و آموزشی و نیز رونق مبادلات اقتصادی در سطح شهرستان شده است.

اشتغال زایی، یکی دیگر از مهم ترین آثار فعالیت و توسعه مجتمع مس سونگون در شهرستان ورزقان است. این مجتمع به طور مستقیم هزاران نفر را در بخش های مختلف استخراج، فرآوری، خدمات فنی و پشتیبانی به کار گرفته و به طور غیرمستقیم نیز زمینه اشتغال تعداد قابل توجهی از نیروها را در حوزه هایی نظیر حمل ونقل، خدمات، پیمانکاری و صنایع وابسته فراهم کرده است. برآوردهای منتشرشده نشان می دهد که با اجرای طرح های توسعه ای سونگون، از جمله پروژه های افزایش ظرفیت تولید کنسانتره و مس کاتد، ظرفیت اشتغال مستقیم و غیرمستقیم در منطقه به طور مستمر در حال افزایش بوده است. هرچند همچنان مطالباتی درباره افزایش سهم نیروهای بومی وجود دارد، اما نمی توان نقش این مجتمع را در کاهش نرخ بیکاری و ایجاد درآمد پایدار در شهرستان نادیده گرفت.

از استخراج تا مسئولیت اجتماعی؛ سهم سونگون در ارتقای کیفیت زندگی ورزقان

در کنار ابعاد اقتصادی، توجه به مسائل زیست محیطی و تلاش برای کاهش پیامدهای فعالیت معدنی نیز بخشی از اقدامات زیرساختی و مسئولیت پذیر مجتمع مس سونگون بوده است. اجرای پروژه هایی نظیر احداث و توسعه تاسیسات کنترل و تصفیه پساب های صنعتی، مدیریت پسماند و آغاز پروژه تصفیه زهاب اسیدی رودخانه پخیرچای، نشان دهنده رویکردی است که تلاش دارد توسعه صنعتی را با ملاحظات محیط زیستی همراه کند. این اقدامات، اگرچه نیازمند تداوم، نظارت دقیق و شفاف سازی بیشتر هستند، اما در مجموع گامی مهم در جهت کاهش نگرانی های زیست محیطی مردم منطقه به شمار می روند.

از منظر خدمات عمومی و اجتماعی، مجتمع مس سونگون در سال های اخیر در قالب مسئولیت اجتماعی شرکتی، در اجرای یا حمایت از پروژه هایی در حوزه های آموزشی، ورزشی، بهداشتی و فرهنگی نیز مشارکت داشته است. کمک به احداث یا تجهیز برخی مراکز آموزشی و درمانی، حمایت از پروژه های ورزشی و مشارکت در برنامه های عمرانی محلی، بخشی از این اقدامات است که هرچند ممکن است در مقیاس کلان اقتصادی عدد بزرگی به نظر نرسد، اما در سطح محلی تاثیرات ملموس و مثبتی بر کیفیت زندگی شهروندان دارد.

از دل کوه تا متن زندگی؛ سونگون و داستان پیشرفت ورزقان

مجموع این اقدامات باعث شده است که نگاه به مجتمع مس سونگون در شهرستان ورزقان، صرفا به عنوان یک معدن استخراجی نباشد، بلکه به عنوان یک عامل موثر در فرآیند توسعه منطقه ای مطرح شود. با این حال، واقعیت آن است که انتظارات مردم و مسئولان محلی از چنین مجموعه بزرگی همچنان بالاست. موضوعاتی مانند توزیع متوازن تر منافع، افزایش شفافیت در اعلام میزان سرمایه گذاری های اجتماعی، توجه بیشتر به اشتغال نیروهای بومی و تسریع در تکمیل پروژه های نیمه تمام، از جمله مطالباتی است که در افکار عمومی شهرستان مطرح می شود و پاسخ به آن ها می تواند سرمایه اجتماعی این مجتمع را بیش از پیش تقویت کند.

در جمع بندی می توان گفت که مجتمع مس سونگون طی سال های اخیر نقش قابل توجهی در توسعه زیرساخت های شهرستان ورزقان ایفا کرده و اقدامات آن در حوزه هایی مانند آبرسانی، راه سازی، اشتغال زایی و خدمات عمومی، تاثیرات مثبت و ملموسی بر زندگی مردم منطقه داشته است. تداوم این مسیر، همراه با برنامه ریزی دقیق، مشارکت بیشتر با نهادهای محلی و توجه جدی تر به مطالبات اجتماعی و زیست محیطی، می تواند سونگون را به الگویی موفق از پیوند صنعت و توسعه منطقه ای در کشور تبدیل کند.

*نویسنده: موسی کاظم زاده؛ قابل دسترسی هم در سایت بازار تبریز آنلاین

https://bazartabrizonline.ir