لزوم اتصال ایران به سیستم پرداخت بین بانکی فرامرزی چین (CIPS)

ششمین نشست از سلسله نشست های تخصصی چین با موضوع «لزوم اتصال ایران به سیستم پرداخت بین بانکی فرامرزی چین (CIPS)» با همکاری خانه اندیشه ورزان و با حضور دکتر محسن کریمی، معاون سابق بین الملل بانک مرکزی، برگزار شد.

💬 دکتر محسن کریمی:

➖ «در حوزه روابط بانکی، متاسفانه طی ۱۵ تا ۲۰ سال گذشته رفتار ما در قبال چین کاملا منفعلانه بوده است. منابع مالی خود را به چین منتقل کردیم، بدون آنکه طراحی مشخصی برای امتیازگیری، پیمان پولی یا ایجاد زیرساخت مستقل پرداخت داشته باشیم.»

در ۱۵ تا ۲۰ سال گذشته که ایران به طور منفعلانه و به دلیل تحریم ها ناگزیر به برقراری روابط موقت اقتصادی با چین شده است، این نگاه غالبا وجود داشته است که بعد از تحریم ها مجددا مثل قبل از تحریم ها به سراغ شرکای تجاری اروپایی می رویم. در حالی که چین مستقلا آنقدر بزرگ شده است که شریک اصلی تجاری تقریبا همه کشورهای دنیا شده است یعنی حتی اگر ایران تحریم هم نبود امروز یکی از اصلی ترین شرکای تجاری ما بود و باید مبتنی بر طرح و نقشه راه مشخص با او وارد تعامل می شدیم نه منفعلانه و با نگاه موقتی.

➖ «برخلاف تصور رایج، CIPS سوئیفت نیست. سوئیفت صرفا یک پیام رسان بانکی است و تسویه ای انجام نمی دهد، اما CIPS مستقیما سیستم پرداخت و تسویه بین بانکی است»

➖ «مانع حقوقی جدی برای اتصال ایران به CIPS وجود ندارد. کشورهایی که در لیست سیاه FATF قرار دارند، مانند کره شمالی و میانمار، به صورت غیرمستقیم به این سیستم متصل هستند. بنابراین FATF یا تحریم های سازمان ملل نمی تواند مانع فنی این اتصال باشد.»

➖ «اتصال ایران به CIPS حداقل کاری است که باید در روابط بانکی با چین انجام دهیم. چرا باید تجارت با چین از طریق درهم، یورو یا واسطه هایی مانند امارات انجام شود، در حالی که می توان مستقیما با یوان و از طریق زیرساخت پرداخت چین کار کرد. اگرچه خواسته اصلی باید بکارگیری ریال و یوآن در چارچوب پیمان دوجانبه پولی با بانک مرکزی چین باشد.»

➖ «اقتصاد ایران یک اقتصاد بزرگ است. ما کشور کوچکی نیستیم که بتوانیم برای مدت طولانی بر تراکنش های غیررسمی، پرریسک و پوششی تکیه کنیم. هزینه های ناشی از فساد و عدم شفافیت در این روش ها، برای کشور بسیار سنگین تر از هزینه های تحریم است.»

➖ «اتصال به CIPS این امکان را فراهم می کند که جریان وجوه حاصل از فروش نفت و تجارت خارجی کشور، در یک بستر رسمی و قابل رصد برای نظام و غیر قابل رصد برای کشورهای متخاصم انجام شود. کنترل جریان پول نفت، برای بانک مرکزی به منظور کنترل تراز پرداخت ها و کنترل نرخ هرز کشور حیاتی است.»

➖ «ما نفت می فروشیم و پول آن برای کشور اهمیت دارد. فروش نفت بدون اشراف بر جریان مالی آن، فایده ای برای اقتصاد کشور ندارد. CIPS ابزاری است برای بازگرداندن این اشراف و خروج از وابستگی به زیرساخت های آمریکا ساخته است.»

➖ «اگر نتوانیم وارد مسیر رسمی پرداخت شویم، ناچار خواهیم بود همچنان از مسیرهای پرریسک، غیرشفاف و پرهزینه استفاده کنیم.»

تهیه کننده گزارش: رستم ضیائی؛ پژوهشگر دیپلماسی اقتصادی چین