«تاب آوری زیرساخت های صنعتی ایران: تلفیق پدافند غیرعامل و مدیریت بحران

«تاب آوری زیرساخت های صنعتی ایران: تلفیق پدافند غیرعامل و مدیریت بحران»

دکتر نورالدین جعفری هزارانی

IR6364587064880288
ORCID 0009-0687-7755
Dr.n.jafary@gmail.com

چکیده
زیرساخت های صنعتی ایران به عنوان شریان حیاتی امنیت ملی و توسعه پایدار، در شرایط جنگی و تهدیدات ترکیبی (سایبری، روانی، و فیزیکی) با آسیب پذیری های جدی مواجه اند. این مقاله با رویکردی راهبردی، به بررسی ضرورت تلفیق پدافند غیرعامل و مدیریت بحران در سطح کلان می پردازد و چارچوبی یکپارچه برای افزایش تاب آوری صنایع حیاتی کشور ارائه می دهد. ابتدا مفهوم تاب آوری صنعتی در بستر جنگ های نامتقارن و تهدیدات نوین تبیین شده و سپس نقاط ضعف و آسیب پذیری زیرساخت های کلیدی ایران در حوزه انرژی، دارو، غذا و تجهیزات تحلیل می گردد. در ادامه، مدل پیشنهادی مقاله بر پایه هم افزایی میان سیاست گذاری کلان، مدیریت بحران و اصول پدافند غیرعامل طراحی شده است؛ مدلی که با ترکیب اقدامات پیشگیرانه، سازوکارهای واکنش سریع و برنامه های بازتوانی، می تواند استمرار عملکرد صنایع حیاتی را تضمین کند. یافته های مقاله نشان می دهد که تنها با ایجاد یک چارچوب تلفیقی و هماهنگ میان نهادهای سیاست گذار، مدیران بحران و مدیران صنعتی می توان از فروپاشی عملکرد زیرساخت های حیاتی در شرایط جنگی جلوگیری کرد. این مقاله علاوه بر ارائه یک مدل نظری راهبردی، توصیه های عملی برای سیاست گذاران و مدیران ارشد کشور ارائه می دهد و می تواند به عنوان مرجع آموزشی و تصمیم سازی در حوزه امنیت صنعتی و ملی مورد استفاده قرار گیرد.

کلمات کلیدی: پدافند غیرعامل، مدیریت بحران، تاب آوری زیرساخت ها، صنایع حیاتی، تهدیدات ترکیبی، امنیت ملی، جنگ نامتقارن



مقدمه

زیرساخت های صنعتی هر کشور، ستون فقرات امنیت ملی و توسعه پایدار آن محسوب می شوند. در شرایط جنگی و تهدیدات نوین، این زیرساخت ها بیش از هر زمان دیگری در معرض آسیب پذیری قرار دارند. ایران به عنوان کشوری با موقعیت ژئوپلیتیک حساس، همواره با تهدیدات ترکیبی شامل حملات سایبری، عملیات روانی، و حملات فیزیکی مواجه بوده است؛ تهدیداتی که می توانند عملکرد صنایع حیاتی نظیر انرژی، دارو، غذا و تجهیزات را مختل کرده و پیامدهای گسترده ای بر امنیت ملی و اجتماعی برجای گذارند.

پدافند غیرعامل به عنوان مجموعه ای از اقدامات پیشگیرانه و حفاظتی، نقش مهمی در کاهش آسیب پذیری زیرساخت ها ایفا می کند. از سوی دیگر، مدیریت بحران به عنوان سازوکار واکنش سریع و بازتوانی، تضمین کننده استمرار عملکرد در شرایط تهدید و بحران است. با این حال، تجربه های گذشته نشان داده اند که هر یک از این دو حوزه به تنهایی قادر به تامین تاب آوری کامل زیرساخت های صنعتی نیستند. تنها با تلفیق و هم افزایی میان پدافند غیرعامل و مدیریت بحران می توان چارچوبی جامع برای حفاظت و استمرار عملکرد صنایع حیاتی طراحی کرد.

این مقاله با رویکردی راهبردی، به بررسی ضرورت ایجاد چنین چارچوب تلفیقی در ایران می پردازد. ابتدا مفهوم تاب آوری صنعتی در بستر جنگ های نامتقارن و تهدیدات ترکیبی تبیین می شود، سپس نقاط ضعف و آسیب پذیری زیرساخت های کلیدی کشور تحلیل می گردد. در نهایت، مدل پیشنهادی مقاله ارائه خواهد شد که با ترکیب اقدامات پیشگیرانه، واکنش سریع و بازتوانی، می تواند به عنوان یک الگوی ملی برای سیاست گذاران و مدیران ارشد مورد استفاده قرار گیرد.

مقاله کامل را از سایت های معتبر علمی دانلود کنید