«مدیریت بحران و استمرار تولید: طراحی مدل تاب آوری برای کارخانه های صنعتی در شرایط جنگی»

«مدیریت بحران و استمرار تولید: طراحی مدل تاب آوری برای کارخانه های صنعتی در شرایط جنگی»

دکتر نورالدین جعفری هزارانی

IR6364587064880288
ORCID 0009-0687-7755
Dr.n.jafary@gmail.com

چکیده
کارخانه ها و واحدهای تولیدی به عنوان اجزای عملیاتی صنایع کشور، در شرایط جنگی و بحران با چالش های پیچیده ای در حوزه استمرار تولید، زنجیره تامین، منابع انسانی و انرژی مواجه هستند. این مقاله با رویکردی خرد و عملیاتی، به طراحی مدلی جامع برای افزایش تاب آوری کارخانه های صنعتی می پردازد. در بخش نخست، مفهوم تاب آوری تولیدی در بستر جنگ های ترکیبی و تهدیدات نوین تبیین شده و سپس آسیب پذیری های اصلی واحدهای تولیدی ایران در برابر حملات سایبری، اختلالات لجستیکی، کمبود انرژی و فشار روانی بر نیروی انسانی بررسی می شود. در ادامه، چارچوب پیشنهادی مقاله شامل سه محور کلیدی است: پیشگیری و کاهش آسیب پذیری ها از طریق اصول پدافند غیرعامل، مدیریت بحران و واکنش سریع برای استمرار تولید در شرایط تهدید، و بازتوانی و بازسازی ظرفیت ها جهت حفظ پایداری بلندمدت. مطالعه موردی یک کارخانه کلیدی (گروه صنعتی ویتا )نشان می دهد که اجرای این مدل می تواند توانایی واحدهای تولیدی در مقابله با بحران ها و استمرار تولید را به طور چشمگیری افزایش دهد. یافته های مقاله تاکید می کند که تاب آوری کارخانه ها نه تنها به بقای تولید در شرایط جنگی کمک می کند، بلکه نقش مستقیمی در حفظ امنیت ملی و اعتماد اجتماعی دارد. این مقاله به عنوان یک دستورالعمل آموزشی و عملیاتی، برای مدیران صنایع، مدیران بحران و سیاست گذاران صنعتی طراحی شده است و می تواند مبنای توسعه برنامه های ملی در حوزه تاب آوری تولیدی باشد.

کلمات کلیدی: مدیریت بحران، استمرار تولید، تاب آوری کارخانه ها، پدافند غیرعامل، زنجیره تامین، صنایع تولیدی، تهدیدات ترکیبی ، گروه صنعتی ویتا



مقدمه

کارخانه ها و واحدهای تولیدی، به عنوان اجزای عملیاتی صنایع کشور، نقشی حیاتی در تامین نیازهای اساسی جامعه و حفظ پایداری اقتصادی ایفا می کنند. در شرایط جنگی و بحران، این واحدها با چالش های پیچیده ای مواجه می شوند؛ از جمله اختلال در زنجیره تامین، کمبود انرژی، فشار روانی بر نیروی انسانی، و تهدیدات سایبری که می توانند روند تولید را متوقف سازند. استمرار تولید در چنین شرایطی نه تنها برای بقای اقتصادی کشور ضروری است، بلکه به طور مستقیم بر امنیت ملی و اعتماد اجتماعی نیز تاثیرگذار است.

مدیریت بحران به عنوان ابزاری برای واکنش سریع و هماهنگی میان بخش های مختلف، می تواند نقش کلیدی در حفظ تولید ایفا کند. در کنار آن، اصول پدافند غیرعامل با کاهش آسیب پذیری های فیزیکی و سایبری، زمینه ساز افزایش تاب آوری واحدهای تولیدی می شوند. با این حال، تجربه های عملی نشان داده اند که بسیاری از کارخانه ها فاقد چارچوبی جامع و یکپارچه برای مقابله با بحران های ترکیبی هستند.

این مقاله با رویکردی خرد و عملیاتی، به طراحی مدلی جامع برای افزایش تاب آوری کارخانه های صنعتی ایران می پردازد. در ابتدا مفهوم تاب آوری تولیدی در بستر جنگ های ترکیبی و تهدیدات نوین بررسی می شود، سپس آسیب پذیری های اصلی واحدهای تولیدی تحلیل می گردد. در ادامه، چارچوب پیشنهادی مقاله شامل سه محور کلیدی پیشگیری، واکنش سریع، و بازتوانی ارائه خواهد شد. این مدل می تواند به عنوان یک دستورالعمل آموزشی و عملیاتی برای مدیران صنایع و مدیران بحران مورد استفاده قرار گیرد و زمینه ساز توسعه برنامه های ملی در حوزه تاب آوری تولیدی باشد.
مقاله کامل را از سایت های معتبر علمی دانلود کنید