تاب آوری محله محور چیست؟

تاب آوری محله محور چیست؟ 

مفهوم، اهمیت و کارکردها در توسعه اجتماعی

تاب آوری محله محور (Community-Based Resilience) مفهومی نوین در حوزه توسعه اجتماعی و مددکاری اجتماعی است که بر قدرت و ظرفیت های درونی محله ها برای مقابله با چالش ها و بحران ها تاکید دارد. در این رویکرد، تاب آوری تنها ویژگی فردی نیست، بلکه به شبکه ای از روابط، اعتماد اجتماعی، همیاری شهروندان و مشارکت نهادهای محلی وابسته است.

در تاب آوری محله محور، ساکنان یک محله با تکیه بر سرمایه اجتماعی، فرهنگ همکاری و حس تعلق، توان رویارویی با مسائل اقتصادی، زیست محیطی و روانی را افزایش می دهند. این نوع تاب آوری به جای تمرکز صرف بر فرد، بر تقویت بافت اجتماعی و همکاری جمعی تاکید دارد؛ زیرا جامعه ای تاب آور بدون محله های تاب آور شکل نمی گیرد.

از دیدگاه مددکاری اجتماعی، تاب آوری محله محور به معنای توان تحول پذیری محله در وضعیت های بحرانی است؛ مثل بلایای طبیعی، آسیب های اجتماعی یا فشارهای اقتصادی. با آموزش، توانمندسازی، و توسعه منابع محلی، محله می تواند پویایی و ثبات اجتماعی خود را حفظ کند.

پژوهش ها در حوزه تاب آوری نشان می دهند که محله های تاب آور بستر مناسبی برای افزایش امنیت روانی، تقویت مشارکت مردمی و کاهش آسیب های اجتماعی اند. این رویکرد در ایران نیز با فعالیت هایی چون «خانه تاب آوری» و پروژه های جامعه محور، اهمیت روزافزونی یافته است.

تاب آوری محله محور به مجموعه ای از ظرفیت ها، ارتباطات و توانایی هایی گفته می شود که در سطح یک محله یا اجتماع محلی شکل می گیرد و به ساکنان آن کمک می کند تا در برابر بحران ها، مشکلات اجتماعی، اقتصادی یا طبیعی مقاومت کرده، خود را با شرایط جدید سازگار کنند و دوباره به وضعیت پایدار بازگردند.

در این رویکرد، محله به عنوان یک واحد زنده و اجتماعی در نظر گرفته می شود که مردم آن با مشارکت، همکاری و همبستگی می توانند در مدیریت بحران ها نقش فعال داشته باشند. تاب آوری محله محور بر عناصر زیر تکیه دارد:

• سرمایه اجتماعی: اعتماد، همکاری و حمایت متقابل بین ساکنان.
• مشارکت محلی: حضور فعال مردم در تصمیم گیری ها و برنامه های توسعه محله.
• زیرساخت های محلی مقاوم: وجود امکانات و خدمات شهری که توانایی پاسخ به بحران ها را دارند.
• حافظه و هویت جمعی: آگاهی از پیشینه، فرهنگ و ارزش های مشترک که حس تعلق و همبستگی را تقویت می کند.

به طور کلی، تاب آوری محله محور یعنی افزایش توان درونی مردم برای مقابله با مشکلات از طریق همبستگی اجتماعی، استفاده از منابع محلی و حفظ ارتباطات انسانی، نه صرفا اتکا به نهادهای بیرونی یا دولتی.

تاب آوری اجتماعی محله محور به توانایی یک محله برای مقابله، سازگاری، بازیابی و حتی رشد در مواجهه با استرس ، انواع شوک و بحران اطلاق می شود.

تاب آوری محله محور به معنای توانمندسازی جوامع محلی در مواجهه با تغییرات اقلیمی، بلایای طبیعی و تنشهای اجتماعی است.

تاب آوری محله محور به توانایی یک محله برای مقابله، سازگاری، بازیابی و حتی رشد در مواجهه با استرس ها، شوک ها، بحران ها و تغییرات، چه از نوع طبیعی (مانند سیل و زلزله) و چه از نوع انسانی (مانند رکود اقتصادی، جرم و جنایت یا تغییرات جمعیتی)، اطلاق می شود.

تاب آوری محله محور به عنوان یک رویکرد جامع، با تقویت مهارت ها و مکانیسم های حمایتی در سطح محله، به افزایش مقاومت اجتماعی افراد کمک می کند

در دنیای امروز با توجه به تغییرات اقلیمی، بحران های طبیعی، شیوع بیماری ها و فشارهای اجتماعی و اقتصادی، مقوله تاب آوری محله محور به عنوان یک رویکرد جدید در مدیریت شهری و توسعه پایدار مطرح شده است.

تاب آوری محله محور توانایی محله های شهری است تاب آوری محله محور برای مقاومت در برابر شوک ها و تنش ها، سازگاری با شرایط جدید و بازیابی سریع از بحران ها بکارمیرود.