معیار های انتخاب همسر در جامعه امروزی

معیار های انتخاب همسر در جامعه امروزی

انتخاب همسر مهم ترین تصمیم حقوقی، اجتماعی و عاطفی هر انسان در طول زندگی است. ازدواج صرفا یک پیوند احساسی نیست، بلکه انعقاد یک عقد رسمی با آثار گسترده حقوقی، مالی و اخلاقی است. در جامعه امروز که تحولات فرهنگی، اقتصادی و رسانه ای الگو های ازدواج را دگرگون ساخته اند، بازخوانی معیار های صحیح انتخاب همسر در چارچوب قانون، عقلانیت و اخلاق ضرورتی انکار ناپذیر است.

۱. ازدواج؛ یک قرارداد با آثار مستمر حقوقی

مطابق ماده ۱۰۶۲ قانون مدنی، نکاح با ایجاب و قبول واقع می شود. اما این ایجاب و قبول صرفا یک توافق ساده نیست، بلکه منشا ایجاد مجموعه ای از حقوق و تکالیف متقابل است، از جمله:

1_ نفقه.

2_ تمکین.

3_ حسن معاشرت. (ماده ۱۱۰۳ قانون مدنی)

4_ مسئولیت مشترک در اداره خانواده.

بنابراین، انتخاب همسر در حقیقت انتخاب شریک در یک رابطه حقوقی مستمر است. رابطه ای که آثار آن می تواند تا پایان عمر استمرار داشته باشد.

۲. اصل آزادی در خواستگاری و حدود قانونی آن

در نظام حقوقی ایران، اصل بر آزادی اراده در انتخاب همسر است. قانون گذار در ماده ۱۰۳۴ قانون مدنی تصریح می کند:

هر زنی را که خالی از موانع نکاح باشد می توان خواستگاری نمود.

از این حکم چنین بر می آید که یک مرد می تواند به خواستگاری هر دختری برود، مشروط بر آنکه آن زن فاقد موانع قانونی نکاح باشد. این موانع عبارت اند از:

1_ وجود رابطه زوجیت.

2_ قرار داشتن در عده.

3_ موانع نسبی، سببی یا رضاعی.

4_ فقدان شرایط سنی و اهلیت قانونی.

بنابراین اصل بر آزادی در خواستگاری است، اما این آزادی در چارچوب قانون معنا پیدا می کند.

با این حال، باید توجه داشت که خواستگاری، حق بر پیشنهاد است، نه، حق بر تحمیل ازدواج. تحقق نکاح منوط به قصد و رضای طرفین است و هیچ فردی را نمی توان به ازدواج مجبور کرد. این قاعده تجلی اصل کرامت انسانی و آزادی اراده در حقوق خانواده است.

۳. معیار های عقلانی در انتخاب همسر

در جامعه امروز، انتخاب همسر نباید صرفا مبتنی بر هیجان یا ظواهر باشد. برخی معیار های عقلانی که در پایداری زندگی مشترک نقش تعیین کننده دارند عبارت اند از:

1_ هم کفو بودن فرهنگی و اعتقادی.

2_ تناسب تحصیلی و اجتماعی.

3_ ثبات شخصیتی و سلامت روانی.

4_ مسئولیت پذیری اقتصادی.

5_ بلوغ فکری و هیجانی.

بسیاری از اختلافات خانوادگی و دعاوی طلاق، ریشه در فقدان شناخت صحیح پیش از ازدواج دارد. از این رو، تحقیق، گفت و گو و مشاوره پیش از عقد، اقدامی عقلانی و پیشگیرانه محسوب می شود.

۴. اوصاف اخلاقی و خانوادگی؛ بنیان واقعی استحکام زندگی

اگر چه قانون بیشتر بر شرایط شکلی و ماهوی صحت نکاح تاکید دارد، اما دوام زندگی مشترک بیش از هر چیز وابسته به اخلاق و تربیت طرفین است.

در فرهنگ حقوقی و اجتماعی ایران، حسن معاشرت تکلیف متقابل زوجین است. تحقق این اصل در گرو ویژگی هایی چون:

1_ حیا و عفت.

2_ ادب و احترام.

3_ اخلاق نیکو و بردباری.

4_ تربیت خانوادگی سالم.

5_ توانایی تعامل صحیح با خانواده همسر.

است.

وقتی گفته می شود، دختر مناسب برای ازدواج باید با حیا، با ادب و با اخلاق باشد، این توصیه صرفا سنتی نیست، بلکه ناظر به تضمین عملی حسن معاشرت در زندگی مشترک است.

البته این معیار ها یک سویه نیست. همان گونه که از زن انتظار اخلاق نیکو و وقار می رود، مرد نیز باید:

1_ صادق و متعهد باشد.

2_ توان مدیریت اقتصادی داشته باشد.

3_ دارای ثبات شخصیتی باشد.

4_ به همسر خود احترام بگذارد.

معیار های اخلاقی در ازدواج، متقابل و دو طرفه اند.

۵. آگاهی حقوقی؛ شرط انتخاب مسئولانه

یکی از ضعف های رایج در فرآیند ازدواج، نا آگاهی نسبت به آثار حقوقی عقد نکاح است. آشنایی با موضوعاتی نظیر:

1_ مهریه و نحوه مطالبه آن.

2_ شروط ضمن عقد. (حق تحصیل، اشتغال، وکالت در طلاق و...)

3_ مسئولیت های مالی زوج.

4_ آثار حقوقی طلاق.

می تواند تصمیم گیری را از حالت صرفا احساسی خارج کرده و آن را به انتخابی آگاهانه و سنجیده تبدیل کند.

۶. الگوی نبوی؛ تقدم ایمان و اخلاق بر سن و ثروت

بررسی سیره پیامبر اکرم (ص) نشان می دهد که ایشان با زنانی با شرایط متفاوت ازدواج کردند؛ از جمله:

1_ حضرت خدیجه (س) که بزرگ تر و دارای جایگاه اقتصادی ممتاز بودند.

2_ بانوانی جوان تر از ایشان.

3_ زنان مطلقه یا بیوه.

4_ زنانی با وضعیت مالی متفاوت.

این تنوع نشان می دهد که معیار های ظاهری همچون سن، ثروت یا سابقه ازدواج، معیار های مطلق و تعیین کننده در انتخاب همسر نبوده اند.

از منظر حقوقی نیز قانون مدنی شرطی مبنی بر برابری سن یا سطح مالی مقرر نکرده است. آنچه اهمیت دارد اهلیت، قصد و رضا و نبود موانع نکاح است.

بنابراین می توان نتیجه گرفت که:

1_ اختلاف سنی، مانع نکاح نیست.

2_ تفاوت سطح مالی، مانع صحت عقد نیست.

3_ سابقه ازدواج، خللی در مشروعیت نکاح جدید ایجاد نمی کند.

آنچه بنیان خانواده را مستحکم می سازد، ایمان، اخلاق ، وقار، مسئولیت پذیری و حسن معاشرت است.

انتخاب همسر را باید مهم ترین تصمیم حقوقی زندگی دانست. آزادی در خواستگاری وجود دارد، اما این آزادی در چارچوب قانون و اخلاق معنا پیدا می کند. معیار های ظاهری همچون سن، ثروت یا موقعیت اجتماعی نباید به شاخص های مطلق تبدیل شوند.

ازدواج موفق محصول هم نشینی سه عنصر اساسی است:

1_ رعایت چارچوب های قانونی

2_ عقلانیت در انتخاب

3_ اخلاق و ایمان

اگر اخلاق و تعهد وجود داشته باشد، تفاوت های ظاهری قابل مدیریت اند، اما اگر اخلاق و ایمان نباشد، هم سطحی مالی و سنی نیز تضمینی برای سعادت نخواهد بود.

ازدواج آگاهانه یعنی عبور از ظاهر و توجه به جوهر شخصیت و این همان نقطه ای است که قانون، عقل و دین در آن به یکدیگر می رسند.