هویت حرفه ای معلم در عصر تحول آموزشی؛ از انتقال دهنده محتوا تا طراح تجربه یادگیری

تحولات پرشتاب اجتماعی و فناورانه، نقش معلم را از یک انتقال دهنده صرف دانش به کنشگری حرفه ای و طراح تجربه های یادگیری تغییر داده است. در این میان، «هویت حرفه ای معلم» به عنوان یکی از مولفه های بنیادین کیفیت آموزش، بیش از پیش مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. هویت حرفه ای مجموعه ای از باورها، ارزش ها، تعهدات و ادراکات معلم نسبت به نقش خویش در فرایند تعلیم وتربیت است که بر تصمیم های آموزشی و نحوه تعامل او با دانش آموزان اثر مستقیم می گذارد.

در دوره ابتدایی، که معلم نقشی چندبعدی در رشد شناختی، عاطفی و اجتماعی دانش آموزان ایفا می کند، شکل گیری هویت حرفه ای مستحکم اهمیت ویژه ای دارد. معلمی که خود را صرفا مجری کتاب درسی بداند، معمولا به روش های ثابت و کم انعطاف بسنده می کند؛ در حالی که معلم دارای هویت حرفه ای پویا، خویش را طراح موقعیت های یادگیری، راهنمای رشد و تسهیل گر تفکر می بیند.

تقویت هویت حرفه ای نیازمند بازاندیشی در برنامه های تربیت معلم، فرصت های توسعه حرفه ای مستمر و فرهنگ سازمانی مدرسه است. تعامل همکارانه میان معلمان، مشارکت در پژوهش های کلاسی و بازتاب نگری نسبت به عملکرد آموزشی، از جمله راهبردهایی است که به تعمیق این هویت کمک می کند. پژوهش ها نشان می دهد معلمانی که هویت حرفه ای منسجم تری دارند، در برابر چالش های آموزشی تاب آوری بیشتری نشان داده و خلاقانه تر عمل می کنند.

در نهایت، ارتقای کیفیت نظام آموزشی بدون توجه به هویت حرفه ای معلمان ممکن نیست. سرمایه گذاری بر رشد حرفه ای و تقویت احساس معنا در کار معلمی، گامی اساسی در جهت تحقق آموزش اثربخش و تربیت نسلی توانمند خواهد بود.