لیبرالیسم ومسئله عدالت

لیبرالیسم ومسئله عدالت از مهمترین مباحث فلسفه سیاسی واجتماعی مدرن اند.برای درک این دو باید نگاهی بیندازیم به بنیان های نظری لیبرالیسم و دیدگاههای مختلفی در باره عدالت در درون آن.

مبانی لیبرالیسم «لیبرالیسم بر آزادی فردی وبرابری حقوقی تاکید داردو اصول اصلی آن عبارت اند ازحق مالکیت ،حاکمیت قانون،انتخاب فردی وحق تعیین سرنوشت و محدود کردن قدرت دولت

هدف لیبرالیسم کلاسیک ،حفظ آزادی فردی در برابر دخالت دولت است.از نگاه آن عدالت یعنی :برابری در فرصت ها نه در نتایج

مسئله عدالت در لیبرالیسم کلاسیک مانند اندیشه های جان لاک و آدام اسمیت را میتوان به اینصورت عنوان کرد:

عدالت به معنای احترام به حقوق طبیعی افراد است.هرکس حق دارد حاصل کار خود را حفظ کند (همان حق مالکیت)

دولت فقط باید امنیت وقانون را تضمین کند تا افراددر چارچوب بازار آزاد براساستلاش خود پیشرغت کنند.لذا در این خصوص میتوان نقدی را عنوان نمود(این نوع عدالت تفاوت های گسترده اقتصادی را توجیه میکند و ممکن است نابرابری اجتماعی را تثبیت کند.)

وسومین موضوع لیبرالیسم مدرن وعدالت اجتماعی (جان رالز):

جان رالز در کتاب «نظریه ای در باب عدالت»(1971)تلاش کرد عدالت را در قالبی لیبرال،اما اجتماعی تر بازتعریف کند.

لذا دواصل مشهور او که بعنوان« اصل آزادی»:هرفرد باید بیشترین درجه آزادی های اساسی را داشته باشد ،تا جایی که آزادی دیگران نقض نشود --ودومین اصل او اصل «تفاوت»:نابرابری ها فقط زمانی عادلانه اند که به سود کم برخورد ترین طبقات جامعه تمام شوند را راز عدالت به صورت "انصاف"تعریف میکند این موضوع یعنی ساختاراجتماعی باید به گونه ای طراحی شود که همه ،حتی محرومان ،منطقی بدان رضایت دهند.

مسئله چهارم میتوان به لیبرالیسم نو ونقد ها اشاره کرد:نئولیبرال ها مانند(رابرت نوزیک:عدالت رالز را رد کردند)

نوزیک گفته است که عدالت یعنی نتیجه فرآیندی مشروع ،نه برابری در نتیجه

اگر درآمد یا مالکیت بر اساس انتخاب آزاد و مبادله ی داوطلبانه حاصل شود،حتی اگر نابرابر باشد عادلانه است.منتقدان لیبرالیسم مثل(مارکیسیت ها،فمیمینیست ها،جامعه گرایان چون مایکل سندل ،معتقد هستند که لیبرالیسم بیش ازحد فرد گراست وعدالت نیازمند درک جمعی از خیر و ارزش های مشترک است نه تنها آزادی فردی.لذا به نظر میرسد که میتوان به این صورت جمع بندی ونتیجه گیری کنیم:

که لیبرالیسم کلاسیک درخصوص عدالت ،احترام به حقوق فردی را مد نظر داشته و دارای ویژگی ضد مداخله دولتی است.

یبرالیسم اجتماعی (رالز) عدالت را به مثابه انصاف و برابری در فرصت ها میداند و ویژگی ان را مداخله محدود برای حمایت از محرومان میداند

ودر اخر نئو لیبرال ها عدالت را فرایند مشروعومالکیت فردی میداند و ویژگی ان را دفاع از آزادی بازار عنوان کرده است.