قدرت شکرگزاری

شکرگزاری چیست؟

دیدگاهی روانشناختی به قدرشناسی و فرصت های زندگی

هر روزی که چشم هایمان را به نور باز می کنیم، در حقیقت فرصتی تازه برای آغاز به ما داده می شود. انگار زندگی، با مهربانی و سکوت، دوباره دستمان را می گیرد و می گوید: «از نو شروع کن.» بعضی آدم ها تولد را فقط یک تاریخ در تقویم می دانند، اما نگاه عمیق تر این است که هر صبح، خود یک تولد است؛ تولدی آرام، بی صدا و روشن. وقتی شب می گذرد و ما دوباره به آفتاب سلام می کنیم، یعنی هنوز فرصت داریم دوست بداریم، ببخشیم، یاد بگیریم، رشد کنیم و از بودن خود در این جهان قدردانی کنیم.

شکرگزاری از همین جا آغاز می شود؛ از فهمیدن ارزش چیزهایی که آن قدر نزدیک ما هستند که گاهی دیده نمی شوند. نفس کشیدن، دیدن نور، شنیدن صداها، لمس کردن گرمای یک فنجان چای، زنده بودن عزیزان، یا حتی توانایی فکر کردن و خیال ساختن. ذهن انسان عادت دارد خیلی زود به نعمت ها خو بگیرد. چیزی که روزی آرزو بوده، کم کم عادی می شود و وقتی عادی شد، دیگر کمتر به چشم می آید. اما شکرگزاری، این پرده ی عادت را کنار می زند. دوباره به ما یادآوری می کند که زندگی از چیزهای کوچک ساخته شده است؛ از همان لحظه های ساده ای که اگر خوب نگاهشان کنیم، پر از معنا و زیبایی اند.

در روانشناسی، شکرگزاری فقط یک احساس لطیف یا یک توصیه ی اخلاقی نیست، در روانشناسی، شکرگزاری یک نیروی واقعی برای سلامت روان است. آدمی که تمرین می کند خوبی ها را ببیند، کم کم ذهنش را به سوی روشنایی تربیت می کند. این به معنای انکار غم ها و سختی ها نیست. زندگی همیشه آسان نیست و هیچ کس نمی تواند ادعا کند که همیشه شاد است. اما شکرگزاری کمک می کند در دل سختی ها، همه چیز را تیره و بی معنا نبینیم. کمک می کند حتی وقتی بعضی چیزها بر وفق مراد نیست، هنوز بتوانیم به آنچه باقی مانده است تکیه کنیم. انگار در یک شب مه آلود، چراغ کوچکی در دست داریم که شاید تمام راه را روشن نکند، اما برای برداشتن قدم بعدی کافی است.

آدم قدرشناس، بیشتر از دیگران آرامش را تجربه می کند، چون مدام حس کمبود را در خود پرورش نمی دهد. ذهنی که فقط نداشته ها را می بیند، خسته و مضطرب می شود. اما ذهنی که داشته ها را هم می بیند، نرم تر، مهربان تر و متعادل تر می شود. شکرگزاری، دل را سبک می کند. به ما یاد می دهد که همیشه چیزی برای سپاس وجود دارد؛ حتی اگر کوچک باشد. حتی اگر فقط همین باشد که امروز هنوز زنده ایم و می توانیم یک بار دیگر به زندگی نگاه کنیم.

قدرشناسی فرصت ها نیز از همین نگاه متولد می شود. فرصت ها همیشه شبیه اتفاق های بزرگ و باشکوه نیستند. گاهی فرصت، همان چند دقیقه سکوتی است که صبح زود نصیبمان می شود. گاهی یک گفت وگوی کوتاه، یک آشتی، یک تصمیم کوچک، یک کتاب خوب، یک فکر تازه یا حتی یک «نه» گفتن به چیزی است که آرامش ما را می گیرد. زندگی از ما نمی خواهد هر روز کار خارق العاده ای انجام دهیم. فقط می خواهد بیدار باشیم و لحظه ها را بی تفاوت از دست ندهیم. خیلی وقت ها بزرگ ترین فرصت های زندگی، در لباس ساده ترین روزها به سراغ ما می آیند.

وقتی انسان هر روز را تولد دوباره ی خود بداند، دیگر با دیروز یکی نیست. این نگاه، قدرت عجیبی دارد. چون اجازه نمی دهد اشتباهات گذشته به زنجیر امروز تبدیل شوند. هر صبح، پنجره ای تازه باز می شود. شاید دیروز خسته بودیم، شاید دلگیر بودیم، شاید چیزی را از دست داده بودیم، اما امروز هنوز می شود جور دیگری نفس کشید. هنوز می شود انتخاب کرد که با خودمان مهربان تر باشیم. هنوز می شود از نو شروع کرد. روانشناسی امید دقیقا همین را می گوید؛ انسان زمانی زنده تر می شود که باور کند آینده، فقط ادامه ی تکراری گذشته نیست. همیشه امکان تغییر هست. همیشه جایی برای رشد هست.

شکرگزاری همچنین رابطه ی ما را با جهان نرم تر می کند. آدمی که سپاسگزار است، کمتر درگیر مقایسه های فرساینده می شود. کمتر حس می کند از زندگی عقب مانده است. چون نگاهش از بیرون به درون برمی گردد. به جای آنکه مدام بپرسد «چرا من ندارم؟» آرام آرام یاد می گیرد بپرسد «چه چیزهایی دارم که باید قدرشان را بدانم؟» این تغییر کوچک در پرسش، تغییر بزرگی در کیفیت زندگی ایجاد می کند. مقایسه، روح را می فرساید، اما قدرشناسی، آن را ترمیم می کند.

در فضای خیال انگیز زندگی، هر صبح شبیه صفحه ی سفیدی است که هستی پیش روی ما می گذارد. روی این صفحه می توان گل کشید، نور کشید، امید کشید. حتی اگر گاهی دستمان بلرزد و رنگ ها تیره شوند، باز هم صفحه برای ماست. ما هر روز فرصت داریم معنای خود را بر روزمان بنویسیم. بعضی روزها خورشید درخشان تر است و بعضی روزها پشت ابرها پنهان می شود، اما حتی پشت ابر هم خورشید هست. این یکی از زیباترین شباهت های زندگی و روان انسان است. گاهی امید دیده نمی شود، اما از بین نرفته است. فقط لازم است کمی صبر کنیم، کمی نفس بکشیم، و به یاد بیاوریم که روشنی هنوز آن جاست.

شکرگزاری به ما کمک می کند زیبایی را از نو ببینیم. زیبایی همیشه در اتفاق های بزرگ نیست. گاهی در صدای پرنده ای است که بی خبر از نگرانی های ما آواز می خواند. گاهی در لبخند خسته اما صمیمی یک عزیز است. گاهی در این است که قلب ما بی وقفه می تپد و بی آنکه ما متوجه باشیم، زندگی را در رگ هایمان جاری نگه می دارد. وقتی به این چیزها دقت می کنیم، احساس می کنیم در جهان رها نشده ایم. احساس می کنیم بخشی از یک نظم زنده و مهربان هستیم. این احساس، از نظر روانی بسیار آرام بخش است. انسان وقتی معنا را حس می کند، فشار زندگی را بهتر تحمل می کند.

قدرشناسی، فقط نگاه کردن به نعمت ها نیست؛ نوعی احترام گذاشتن به زمان هم هست. وقتی می فهمیم هر روز یک هدیه است، دیگر بی محابا آن را خرج دلخوری های بی پایان، خشم های کهنه و فکرهای بی ثمر نمی کنیم. بیشتر مراقب لحظه ها می شویم. بیشتر قدر آدم ها را می دانیم. بیشتر به خودمان یادآوری می کنیم که هیچ دیدار، هیچ آغوش، هیچ لبخند و هیچ فرصت مهربانی، کاملا عادی نیست. همه چیز می تواند آخرین باشد، و همین آگاهی، زندگی را عمیق تر و واقعی تر می کند.

با این حال، شکرگزاری به معنای کامل بودن زندگی نیست. گاهی انسان دلش گرفته است، گاهی خسته است، گاهی از مسیر جا می ماند و گاهی درونش پر از سوال می شود. اما حتی در این لحظه ها هم می شود سپاسگزار بود؛ نه برای خود درد، بلکه برای نیرویی که در دل ما برای عبور از درد وجود دارد. می شود شکرگزار این بود که هنوز امیدی هرچند کوچک باقی مانده است. می شود شکرگزار این بود که دل ما هنوز می تپد، هنوز احساس می کند، هنوز آرزو دارد. همین آرزو داشتن، خودش نشانه ی زنده بودن است.

چه زیباست که انسان هر صبح، پیش از آنکه در شتاب روز گم شود، لحظه ای درنگ کند و با خود بگوید: «امروز هم یک فرصت تازه است. امروز هم می توانم کمی بهتر ببینم، بهتر فکر کنم، بهتر دوست بدارم.» این جمله های ساده، فقط کلمه نیستند. این ها بذرهایی هستند که در ذهن کاشته می شوند. هرچه بیشتر این بذرها را آبیاری کنیم، آرامش، امید و رضایت بیشتری در زندگی مان رشد می کند.

زندگی همیشه منتظر اتفاقی بزرگ نیست تا ارزشمند شود. ارزش زندگی در خود جاری بودن آن است. در اینکه هر روز، با همه ی روشنی ها و تیرگی هایش، برای ما پیامی دارد. شاید پیام بعضی روزها شادی باشد و پیام بعضی دیگر صبر. شاید یک روز به ما یاد بدهد چگونه بخندیم و روزی دیگر یاد بدهد چگونه دوام بیاوریم. اما در هر حال، هر روز چیزی برای آموختن دارد و همین، آن را به نعمتی تکرارنشدنی تبدیل می کند.

وقتی انسان با نگاه شکرگزاری زندگی می کند، جهان برایش سرد و بی روح نمی ماند. انگار همه چیز اندکی جان دارتر می شود. نور، گرم تر به نظر می رسد. صداها معنای بیشتری پیدا می کنند. حتی سکوت، مهربان تر می شود. چون درون انسان آرام تر شده است. و آرامش درون، رنگ جهان بیرون را هم تغییر می دهد. این همان معجزه ی نرم و پنهان قدرشناسی است؛ معجزه ای که بی صدا اتفاق می افتد، اما زندگی را از ریشه دگرگون می کند.

پس اگر امروز روز تولد شماست، چه در تقویم و چه در معنای عمیق تر آن، بگذارید این تولد با یادآوری یک حقیقت روشن همراه باشد: شما هر صبح، فرصتی تازه برای زندگی کردن دریافت می کنید. این فرصت را با دل آگاه، با چشم باز و با روح سپاسگزار در آغوش بگیرید. به خورشید سلام کنید، به خودتان لبخند بزنید، و باور کنید که هنوز زیبایی های بسیاری برای دیدن وجود دارد. هنوز فرصت های بسیاری برای رشد کردن وجود دارد. هنوز دلایل زیادی برای شکرگزاری وجود دارد.

تولد هر روزه، یعنی باور کنیم که زندگی فقط ادامه دادن نیست، بلکه دوباره شکفتن است. یعنی بپذیریم که در دل هر صبح، نوری برای ما ذخیره شده است. نوری که می تواند خستگی ها را کمی کمتر کند، امید را کمی بیشتر کند و دل را به ادامه ی راه گرم نگه دارد. و چه هدیه ای از این بزرگ تر که انسان بداند هر روز که چشم بر خورشید می گشاید، جهان هنوز به او می گوید: «تو هنوز فرصت داری؛ برای زیستن، برای دوست داشتن، برای شکرگزار بودن، و برای دوباره متولد شدن.»