رهبری در سازمان و نقش آن در شکل گیری فرهنگ سازمانی

به نام خدا 

گفتاری کوتاه در مورد رهبری leadership و هدایت Directorship:

چندی قبل، در حال بررسی مفهوم رهبری و تفاوت آن با مدیریت (Management) و ریاست (Boss) در ادبیات رفتار سازمانی بودم. به این جمله رسیدم:رهبری، تنها وظیفه مدیریت است که سلسله مراتب ندارد. این جمله، اگر چه مفهوم درستی را منتقل می کند، اما یک نقد اساسی به آن وارد است.بلی، رهبری در سازمان سلسله مراتب ندارد و هر فردی که از منابع قدرت (کاریزماتیک، دانش و یا مرجعیت) برخوردار باشد، خواه در پایین و یا راس هرم ساختار سازمان باشد، می تواند بر رفتارها نفوذ کرده و به یک رهبر تبدیل شود.اما باید به یاد داشت که رهبری وظیفه مدیر نیست، آنجه به عنوان نقش و وظیفه برای مدیر تعریف شده، هدایت کردن است که بخشی از اصول مدیریت در مکاتب کلاسیک است.به نظرم جمله درست چنین است:مدیری خوب است که ویژگی های یک رهبر را داشته باشد، یعنی ضمن برخورداری از اختیار رسمی تصمیم گیری، توانایی لازم برای اعمال نفوذ در رفتار پیروانش (زیردستانش) را نیز داشته باشد. بسیاری از شرکت های مطرح در دنیا به دنبال آموزش رهبری در قالب برنامه های توسعه مهارت های رهبری (LDP) بین کارکنانشان هستند و حتی در برخی ارتشهای دنیا مانند ایالات متحده، مرکز آموزش مهارت های رهبری (Leadership Centre) وجود دارد.

مفهوم سایه رهبری

دانش مدیریت رفتار سازمانی و رهبری تاکید می کند که الگوهای رفتاری مدیران نقش مهمی در شکل گیری هنجارها و فرهنگ سازمانی دارد. بر اساس نظریه یادگیری اجتماعی (Social Learning Theory)، کارکنان به طور فعال رفتارهای مشهود رهبران خود را رصد، تفسیر و درونی سازی می کنند. آنچه مدیر در عمل تشویق می کند، نسبت به آن حساسیت نشان می دهد و یا در برابرش سکوت می کند، شالوده اصلی هنجارهای غیررسمی و فرهنگ سازمانی را می سازد. ادبیات مدیریت این پدیده را "سایه رهبری" (Leadership Shadow) می نامد. رفتار بالاترین سطح سازمان، بیشترین تاثیر را در فرهنگ آن سازمان دارد.