مقاله:جایگاه هندسه قدسی در معماری سنتی ایران

مقاله:جایگاه هندسه قدسی در معماری سنتی ایران

محمد مهدی سروش

دانشیار گروه معماری، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران

رامین حسنی

دانشجوی دکتری معماری، گروه معماری، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران

چکیده:

هویت معماری ایرانی متاثر از مجموعه ای از مولفه های کالبدی، معنایی و نمادین است که هنرهای سنتی، به ویژه معماری، نقش اساسی در تبلور آن داشته اند. در این میان، هندسه مقدس به عنوان یکی از مهم ترین عناصر نمادین، در قالب تزئینات هندسی و ساختار فضایی، به صورت عینی در معماری سنتی ایران ظهور یافته و تاثیر بسزایی در شکل گیری روح مکان و هویت معماری داشته است. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش تزئینات هندسی و مفاهیم نهفته در هندسه مقدس در هویت سازی معماری سنتی ایران در دوره اسلامی انجام شده است. این تحقیق با رویکرد کیفی و به روش تحلیلی–توصیفی و تفسیری صورت گرفته و داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای، بررسی اسناد مکتوب و مطالعات میدانی گردآوری شده اند. نتایج پژوهش نشان می دهد که اشکال هندسی در تزئینات معماری سنتی، به مثابه زبانی نمادین عمل کرده و با انتقال مفاهیم معنایی، تجربه ای زیبایی شناسانه و معنادار از مکان را برای انسان فراهم می آورند. این تجربه منجر به نوعی این همانی میان انسان و مکان شده و زمینه ساز تداوم ارتباط هویتی میان آن دو می گردد. بدین ترتیب، شاخصه های کالبدی، عملکردی و معنایی هندسه مقدس، حامل پیام هایی هستند که به هویت معماری سنتی ایران معنا و انسجام می بخشند در نهایت این نتیجه حاصل شد: حضور اشکال هندسی در تزئینات معماری سنتی به عنوان زبان نمادین، تجربه ای زیباشناسانه و معنایی از مکان ایجاد می کند. این تجربه، هویتی معنادار برای معماری سنتی شکل می دهد و با هماهنگی میان هندسه مقدس و هویت انسان، ارتباط پایدار میان انسان و مکان را برقرار می سازد.