اسیدیته معده و اثر آن بر هضم پروتئین؛ آیا مصرف مهارکننده های پمپ پروتون بازدهی را کاهش می دهد؟

مهارکننده های پمپ پروتون یا PPIها، مانند امپرازول، پنتوپرازول، ازومپرازول، لانسوپرازول و رابپرازول، از پرمصرف ترین داروهای کاهنده اسید معده هستند. این داروها در درمان رفلاکس معده مری، زخم های گوارشی، التهاب فرسایشی مری و پیشگیری از خون ریزی گوارشی نقش مهمی دارند. بااین حال، ورزشکاران و افرادی که برای حفظ یا افزایش توده عضلانی پروتئین زیادی مصرف می کنند، ممکن است با این پرسش مواجه شوند که آیا کاهش اسیدیته معده به وسیله PPIها، هضم پروتئین و دسترسی بدن به اسیدهای آمینه را مختل می کند؟

پاسخ کوتاه این است: از نظر فیزیولوژیک، اسید معده و آنزیم پپسین در شروع هضم پروتئین اهمیت دارند و سرکوب شدید اسید می تواند مرحله معدی هضم پروتئین را تضعیف کند. یک مطالعه انسانی نیز کاهش همانندسازی یا جذب ظاهری پروتئین پس از مصرف امپرازول را نشان داده است. بااین حال، هنوز شواهد مستقیم و کافی وجود ندارد که ثابت کند مصرف معمول PPI در همه افراد سالم، ورزشکاران یا بدنسازان، به طور قابل توجهی پاسخ سنتز پروتئین عضله به یک وعده پروتئینی را کاهش می دهد. بیشتر نگرانی ها به مصرف طولانی مدت، دوزهای بالا، سالمندی، دریافت ناکافی پروتئین و کمبود ریزمغذی ها مربوط می شود.

هضم پروتئین از کجا آغاز می شود؟

هضم مکانیکی غذا از دهان آغاز می شود؛ اما نخستین مرحله مهم هضم شیمیایی پروتئین ها در معده اتفاق می افتد. پس از ورود غذا به معده، سلول های جداری یا پاریتال، اسید هیدروکلریک ترشح می کنند. این اسید چند وظیفه مرتبط با هضم پروتئین دارد:

• ساختار فضایی پروتئین ها را تغییر می دهد و بخش هایی از زنجیره های پروتئینی را در معرض آنزیم های گوارشی قرار می دهد.
• پپسینوژن غیرفعال را به آنزیم فعال پپسین تبدیل می کند.
• محیط اسیدی مناسبی برای عملکرد پپسین فراهم می سازد.
• به آزادشدن برخی مواد مغذی متصل به پروتئین های غذایی، به ویژه ویتامین B12، کمک می کند.

در بزرگسال سالم، pH معده در حالت ناشتا معمولا بسیار اسیدی است و ممکن است به حدود ۱٫۵ تا ۲ برسد. پس از مصرف غذا، pH معده به دلیل خاصیت بافری غذا موقتا افزایش می یابد، اما با ادامه ترشح اسید دوباره کاهش پیدا می کند. فعالیت مطلوب پپسین نیز عمدتا در محیط بسیار اسیدی و نزدیک به pH حدود ۲ مشاهده می شود. بنابراین، اسید معده فقط یک عامل جانبی نیست؛ بلکه بخشی از سامانه اولیه آماده سازی پروتئین برای هضم در روده باریک است. 

نقش پپسین در هضم پروتئین

پپسین یک آنزیم پروتئولیتیک معدی است که پیوندهای پپتیدی را، به ویژه در مجاورت اسیدهای آمینه آب گریز و آروماتیک مانند فنیل آلانین، تیروزین و تریپتوفان، می شکند. حاصل این مرحله، تولید قطعات پپتیدی کوچک تر است؛ نه آزادسازی کامل تمام اسیدهای آمینه.

پس از تخلیه محتویات معده به دوازدهه، آنزیم های پانکراس، مانند تریپسین، کیموتریپسین و کربوکسی پپتیداز، هضم پروتئین را ادامه می دهند. آنزیم های حاشیه مسواکی روده نیز پپتیدهای باقی مانده را به دی پپتیدها، تری پپتیدها و اسیدهای آمینه آزاد تبدیل می کنند. سپس این محصولات از دیواره روده باریک جذب می شوند.

بنابراین، معده تنها محل هضم پروتئین نیست و بخش بزرگی از هضم در روده باریک انجام می شود. به همین دلیل، کاهش فعالیت پپسین لزوما به معنی توقف کامل جذب پروتئین نیست. بااین حال، اختلال در مرحله معدی می تواند سرعت آزادسازی پپتیدها، ساختار غذای واردشونده به روده و سینتیک ظهور اسیدهای آمینه در گردش خون را تغییر دهد. پژوهش های جدید تاکید می کنند که نوع پروتئین، فرآوری ماده غذایی، شکل جامد یا مایع وعده، انعقاد پروتئین در معده و ترکیب سایر اجزای غذا همگی در این فرایند موثرند.

مهارکننده های پمپ پروتون چگونه اسیدیته معده را تغییر می دهند؟

PPIها با مهار سامانه آنزیمی هیدروژن پتاسیم آدنوزین تری فسفاتاز در سلول های جداری معده، ترشح اسید را به شدت کاهش می دهند. در نتیجه، pH معده افزایش پیدا می کند و محیط معده کمتر اسیدی می شود.

با افزایش pH، دو تغییر مرتبط با هضم پروتئین رخ می دهد:

1. دناتوره شدن اسیدی پروتئین کاهش پیدا می کند.
2. تبدیل پپسینوژن به پپسین و فعالیت پروتئولیتیک پپسین محدود می شود.

پپسین در محیط نزدیک به pH حدود ۲ بیشترین فعالیت را دارد و در محیط کم اسیدتر، عملکرد آن به تدریج کاهش می یابد. شدت این اثر برای تمام پروتئین ها یکسان نیست؛ زیرا ساختمان پروتئین، نوع پیوندها، فرآوری حرارتی و شکل فیزیکی غذا بر حساسیت آن به هضم معدی تاثیر می گذارند. 

آیا PPIها واقعا جذب پروتئین را کاهش می دهند؟

مهم ترین مطالعه مستقیم انسانی در این زمینه، روی ۱۶ فرد سالم انجام شد. پژوهشگران با استفاده از پروتئین سفیده تخم مرغ نشاندارشده، همانندسازی پروتئین را در شرایط عادی و پس از درمان با امپرازول بررسی کردند. مصرف امپرازول با کاهش معنی دار همانندسازی پروتئین همراه بود، درحالی که تخلیه معده تغییر قابل توجهی نکرد.

در بخش دیگری از همان پژوهش، دفع ادراری فنول و پاراکرزول متابولیت های حاصل از تخمیر باکتریایی اسید آمینه تیروزین در مصرف کنندگان امپرازول بیشتر بود. این یافته نشان می دهد که احتمالا مقدار بیشتری از پروتئین هضم نشده به روده بزرگ رسیده و در اختیار باکتری های روده قرار گرفته بود. پژوهشگران نتیجه گرفتند که سرکوب اسید معده می تواند همانندسازی پروتئین را مختل کند و تخمیر کولونی پروتئین را افزایش دهد.

باوجود اهمیت این یافته، باید محدودیت های آن را در نظر گرفت:

• حجم نمونه کوچک بود.
• مطالعه در سال ۱۹۹۸ منتشر شد.
• پروتئین آزمایشی سفیده تخم مرغ بود و نتایج لزوما به تمام منابع پروتئینی تعمیم پذیر نیست.
• سنجش انجام شده مستقیما پاسخ سنتز پروتئین عضله را اندازه گیری نمی کرد.
• مشخص نیست اثر مشاهده شده در یک فرد ورزشکار با دریافت پروتئین کافی، از نظر عملکردی چقدر اهمیت دارد.
• مطالعات جدید و کنترل شده کمی این یافته را با روش هایی مانند ردیاب های ایزوتوپی اسیدهای آمینه تکرار کرده اند.

در نتیجه، شواهد مکانیسمی و آزمایشی نشان می دهند که PPIها می توانند بازده مرحله اولیه هضم پروتئین را کاهش دهند؛ اما هنوز نمی توان گفت که هر مصرف کننده PPI، درصد مشخصی از پروتئین وعده خود را از دست می دهد.

تفاوت مهم میان هضم، جذب و سنتز پروتئین عضله

برای تفسیر دقیق موضوع باید سه مفهوم را از یکدیگر جدا کرد:

۱. هضم پروتئین

هضم به شکسته شدن پروتئین غذایی به پپتیدها و اسیدهای آمینه گفته می شود. کاهش اسید معده می تواند مرحله آغازین این فرایند را کند یا ضعیف کند.

۲. جذب اسیدهای آمینه

جذب به عبور اسیدهای آمینه و پپتیدهای کوچک از دیواره روده به گردش خون مربوط است. آنزیم های پانکراس و روده ممکن است بخشی از کاهش هضم معدی را جبران کنند. به همین دلیل، کاهش فعالیت پپسین الزاما به همان اندازه باعث کاهش نهایی جذب نمی شود.

۳. سنتز پروتئین عضله

سنتز پروتئین عضله به استفاده بافت عضلانی از اسیدهای آمینه جذب شده برای ساخت پروتئین های جدید گفته می شود. این پاسخ به عوامل متعددی وابسته است:

• مقدار کل پروتئین مصرفی؛
• میزان اسیدهای آمینه ضروری؛
• مقدار لوسین؛
• تمرین مقاومتی؛
• سن و وضعیت سلامت؛
• انرژی دریافتی؛
• سرعت ورود اسیدهای آمینه به خون؛
• مقاومت آنابولیک در سالمندان.

بنابراین، حتی اگر PPI سرعت هضم معدی را کاهش دهد، نمی توان بدون اندازه گیری مستقیم نتیجه گرفت که پاسخ آنابولیک عضله نیز به همان میزان کاهش یافته است. در حال حاضر، فقدان کارآزمایی های انسانی مستقیم درباره PPI و سنتز پروتئین عضله، یکی از شکاف های اصلی شواهد محسوب می شود.

آیا مصرف PPI با کاهش توده یا قدرت عضلانی ارتباط دارد؟

مطالعات مشاهده ای جدید، ارتباط احتمالی میان مصرف طولانی مدت PPI و شاخص های نامطلوب عضلانی را مطرح کرده اند. در یک تحلیل جمعیتی مبتنی بر داده های NHANES، مصرف PPI با احتمال بیشتر توده عضلانی پایین همراه بود و با هر سال افزایش مدت مصرف، احتمال توده عضلانی پایین حدود ۷ درصد افزایش نشان داد. بااین حال، چنین مطالعه ای نمی تواند رابطه علت و معلولی را اثبات کند. بیماری زمینه ای، سن، کیفیت رژیم غذایی، کاهش فعالیت بدنی، التهاب، تعداد داروهای مصرفی و وضعیت عمومی سلامت می توانند بخشی از این ارتباط را توضیح دهند.

پژوهش های جمعیتی بسیار جدید نیز ارتباط احتمالی میان PPIها و کاهش قدرت عضلانی در سالمندان را بررسی کرده اند؛ اما شواهد همچنان عمدتا مشاهده ای هستند. بنابراین، نمی توان براساس این مطالعات گفت که PPI مستقیما باعث سارکوپنی یا کاهش قدرت می شود. این یافته ها بیشتر نشان می دهند که در مصرف کنندگان طولانی مدت، به ویژه سالمندان، ارزیابی تغذیه، فعالیت بدنی و عملکرد عضلانی می تواند اهمیت بیشتری داشته باشد.

چند مسیر احتمالی برای توضیح این ارتباط پیشنهاد شده است:

• کاهش نسبی کارایی هضم پروتئین؛
• دریافت غذایی ناکافی در افراد مبتلا به بیماری های گوارشی؛
• اختلال در وضعیت ویتامین B12، آهن یا منیزیم؛
• تغییر ترکیب یا فعالیت میکروبیوم روده؛
• افزایش سن و هم زمانی چند بیماری؛
• مصرف داروهای متعدد؛
• کاهش اشتها یا اجتناب از برخی غذاها به دلیل علائم گوارشی.

این عوامل می توانند مستقل از یکدیگر یا به شکل ترکیبی بر سلامت عضله اثر بگذارند. برای مثال، کمبود منیزیم می تواند عملکرد عصبی عضلانی را مختل کند و کمبود آهن یا ویتامین B12 می تواند خستگی و کاهش ظرفیت تمرینی ایجاد کند؛ حتی اگر جذب کلی پروتئین به طور شدید مختل نشده باشد.

اثر منبع پروتئین؛ آیا تمام پروتئین ها به یک اندازه تحت تاثیر قرار می گیرند؟

پاسخ احتمالا منفی است. قابلیت هضم یک منبع پروتئینی فقط به اسیدیته معده بستگی ندارد. ساختار فیزیکی ماده غذایی، میزان فرآوری، حرارت، وجود فیبر و چربی، و نحوه تشکیل لخته یا ژل در معده نیز مهم هستند.

_{پروتئین وی}

وی یک پروتئین محلول و سریع هضم است. این پروتئین معمولا سریع تر از معده عبور می کند و غلظت اسیدهای آمینه خون، به ویژه لوسین، را سریع افزایش می دهد. از نظر تئوریک ممکن است وی نسبت به بعضی غذاهای پروتئینی جامد، وابستگی کمتری به تجزیه طولانی مدت معدی داشته باشد؛ اما شواهد مستقیم کافی برای مقایسه پاسخ وی در مصرف کنندگان و غیرمصرف کنندگان PPI وجود ندارد.

_{پروتئین های هیدرولیزشده}

در پروتئین هیدرولیزشده، بخشی از پیوندهای پپتیدی پیش از مصرف شکسته شده اند. بنابراین، نیاز آن به پروتئولیز اولیه کمتر است. از نظر مکانیسمی، این شکل می تواند در افراد دارای اختلال شدید هضم، گزینه قابل تحمل تری باشد؛ ولی استفاده روتین از آن برای تمام مصرف کنندگان PPI پشتوانه قطعی ندارد.

_{پروتئین کازئین و لبنیات}

کازئین در محیط معده ساختار منعقدشده ایجاد می کند و آهسته تر هضم می شود. اسیدیته، فعالیت پپسین و فرآوری حرارتی می توانند ساختار این لخته و سرعت آزادسازی اسیدهای آمینه را تغییر دهند. مرورهای جدید نشان می دهند که رفتار معدی پروتئین های شیر، نقش مهمی در سینتیک هضم آن ها دارد. 

_{گوشت و تخم مرغ}

پروتئین های موجود در بافت های جامد باید ابتدا در ماتریکس غذایی خود آزاد شوند. جویدن، پختن و ساختار بافت همگی در هضم موثرند. پخت مناسب می تواند دسترسی آنزیم ها به پروتئین را افزایش دهد؛ درحالی که حرارت بسیار شدید ممکن است بعضی پروتئین ها را به ساختارهای مقاوم تری تبدیل کند.

_{پروتئین های گیاهی}

دیواره سلولی، فیبر، مهارکننده های آنزیمی و برخی ترکیبات ضدتغذیه ای می توانند قابلیت هضم پروتئین های گیاهی را کاهش دهند. فرآوری، خیساندن، جوانه زنی، تخمیر، پخت و تولید کنسانتره یا ایزوله پروتئینی می توانند این محدودیت را کاهش دهند. اگر اسیدیته معده نیز پایین باشد، انتخاب منابع گیاهی با قابلیت هضم بالاتر و تنوع کافی اهمیت بیشتری پیدا می کند.

آیا زمان مصرف PPI و پروتئین باید از یکدیگر جدا شود؟

PPIها معمولا برای بیشترین اثربخشی درمانی، حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه پیش از وعده غذایی مصرف می شوند؛ زیرا لازم است هنگام فعال شدن پمپ های پروتونی در سلول های معده در دسترس باشند. بنابراین، جداکردن مکمل پروتئینی از PPI به اندازه چند ساعت، لزوما اسیدیته طبیعی معده را بازنمی گرداند؛ اثر این داروها فقط محدود به حضور مستقیم قرص در معده نیست.

به همین دلیل، انتقال شیک پروتئینی از صبح به عصر راه حل تضمین شده ای برای حذف اثر PPI بر اسیدیته معده محسوب نمی شود. زمان مصرف دارو باید براساس هدف درمانی و دستور پزشک تنظیم شود، نه فقط بر مبنای زمان تمرین یا مصرف مکمل.

همچنین مصرف خودسرانه سرکه، بتائین HCl یا ترکیبات «افزایش دهنده اسید معده» برای جبران اثر PPI توصیه نمی شود. این کار ممکن است با هدف درمانی دارو تعارض داشته باشد و در افراد مبتلا به التهاب مری، زخم معده یا خطر خون ریزی مشکل ساز شود.

پیامدهای ریزمغذی مصرف طولانی مدت PPI

نگرانی تغذیه ای درباره PPIها فقط به پروتئین محدود نمی شود. کاهش اسیدیته معده ممکن است آزادسازی و جذب بعضی مواد مغذی را تحت تاثیر قرار دهد.

_{ویتامین B12}

اسید معده و پپسین برای آزادکردن ویتامین B12 متصل به پروتئین های غذایی اهمیت دارند. بنابراین، مصرف طولانی مدت PPI می تواند در برخی افراد خطر کاهش B12 را افزایش دهد. این اثر درباره B12 طبیعی موجود در غذا اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا B12 موجود در مکمل ها از ابتدا به پروتئین غذایی متصل نیست. بااین حال، دستورالعمل ها غربالگری روتین B12 را برای تمام مصرف کنندگان بدون عامل خطر توصیه نمی کنند.

_آهن

محیط اسیدی به حل شدن و تبدیل آهن غیرهم کمک می کند. به همین دلیل، کاهش اسیدیته ممکن است جذب آهن غیرهم موجود در منابع گیاهی را محدود کند. این موضوع در افراد دارای دریافت پایین آهن، خون ریزی، گیاه خواری، قاعدگی های سنگین یا ذخایر پایین آهن اهمیت بیشتری دارد.

_منیزیم

کاهش منیزیم خون از عوارض نادر اما شناخته شده مصرف طولانی مدت PPI است. شواهد درباره شیوع و ضرورت پایش روتین یکسان نیست؛ بنابراین، تصمیم گیری باید براساس مدت مصرف، بیماری های همراه، علائم و سایر داروها انجام شود. 

_{کلسیم و سلامت استخوان}

درباره تاثیر PPI بر جذب کلسیم و شکستگی استخوان، مطالعات مشاهده ای متعددی انجام شده اند؛ اما اثبات رابطه علی دشوار است. وضعیت ویتامین D، دریافت کلسیم، فعالیت بدنی، سن، یائسگی و مصرف داروهای دیگر نیز بر خطر شکستگی موثرند.

راهکارهای عملی برای ورزشکاران و افراد فعال

اگر PPI به دلیل یک بیماری مشخص تجویز شده است، نباید فقط با هدف افزایش هضم پروتئین، مصرف آن را خودسرانه قطع کرد. رفلاکس کنترل نشده، التهاب شدید مری، زخم گوارشی یا خون ریزی می تواند بسیار مهم تر از کاهش احتمالی و محدود هضم پروتئین باشد.

_{۱. ابتدا ضرورت مصرف طولانی مدت بررسی شود}

انجمن گوارش آمریکا توصیه می کند علت ادامه مصرف PPI به صورت دوره ای بازبینی شود. در افرادی که اندیکاسیون قطعی برای مصرف مزمن ندارند، می توان زیر نظر پزشک کاهش یا قطع دارو را بررسی کرد. افرادی که دارو را روزی دو مرتبه مصرف می کنند نیز ممکن است در صورت امکان به مصرف یک بار در روز منتقل شوند. بااین حال، بیماران مبتلا به التهاب شدید فرسایشی مری، تنگی پپتیک، مری بارت، ازوفاژیت ائوزینوفیلیک یا افراد در معرض خون ریزی گوارشی نباید بدون ارزیابی تخصصی دارو را قطع کنند. 

_{۲. از کمترین دوز موثر استفاده شود}

راهنماهای جدید درمان رفلاکس بر استفاده از کمترین دوز موثر برای کنترل علائم و حفظ ترمیم مخاط تاکید دارند. در برخی افراد مبتلا به رفلاکس غیر فرسایشی یا خفیف، مصرف برحسب نیاز ممکن است مناسب باشد؛ اما این تصمیم باید با توجه به تشخیص بالینی گرفته شود.

_{۳. پروتئین روزانه در چند وعده تقسیم شود}

به جای تکیه بر یک وعده بسیار بزرگ، بهتر است پروتئین در سه تا پنج وعده روزانه توزیع شود. در افراد تمرین کرده، دریافت تقریبی ۰٫۳ تا ۰٫۴ گرم پروتئین به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در هر وعده، نقطه شروع مناسبی است. سالمندان یا افرادی که مقاومت آنابولیک دارند ممکن است به مقدار بیشتری در هر وعده نیاز داشته باشند.

برای نمونه، فردی با وزن ۸۰ کیلوگرم می تواند در هر وعده حدود ۲۴ تا ۳۲ گرم پروتئین باکیفیت دریافت کند. این تقسیم بندی علاوه بر تحریک مکرر سنتز پروتئین عضله، وابستگی به هضم یک وعده بسیار حجیم را کاهش می دهد.

_{۴. کیفیت و قابلیت هضم پروتئین در نظر گرفته شود}

منابعی مانند لبنیات، تخم مرغ، ماهی، گوشت کم چرب، سویا و مکمل های پروتئینی باکیفیت می توانند اسیدهای آمینه ضروری را تامین کنند. در رژیم گیاهی باید از ترکیب منابع متنوع، پروتئین های فرآوری شده با قابلیت هضم مناسب و مقدار کل پروتئین کمی بیشتر استفاده شود.

افرادی که پس از وعده های جامد پروتئینی دچار پری، نفخ یا ناراحتی می شوند، می توانند تحمل خود را نسبت به منابع نرم تر یا مایع مانند ماست، شیر، نوشیدنی سویا یا مکمل وی بررسی کنند. این پیشنهاد یک راهکار تحمل گوارشی است و به معنی اثبات برتری وی برای تمام مصرف کنندگان PPI نیست.

_{۵. تمرین مقاومتی حفظ شود}

تمرین مقاومتی قوی ترین محرک غیردارویی حفظ و افزایش توده عضلانی است. حتی اگر سرعت ورود اسیدهای آمینه به خون تا حدی تغییر کند، تمرین منظم می تواند حساسیت عضله به اسیدهای آمینه را افزایش دهد. بنابراین، برای پیشگیری از افت توده عضلانی، تنها تمرکز بر مکمل پروتئین کافی نیست.

_{۶. نشانه های کمبود مواد مغذی نادیده گرفته نشود}

در صورت وجود موارد زیر، ارزیابی پزشکی و آزمایشگاهی می تواند منطقی باشد:

• خستگی مداوم و غیرقابل توضیح؛
• کاهش عملکرد تمرینی؛
• ضعف یا گرفتگی عضلانی؛
• کم خونی یا سابقه فریتین پایین؛
• گزگز اندام ها یا علائم عصبی؛
• کاهش وزن ناخواسته؛
• سالمندی و دریافت غذایی ناکافی؛
• رژیم گیاه خواری همراه با مصرف طولانی مدت PPI؛
• مصرف هم زمان داروهای متعدد؛
• بیماری کلیوی، سوءجذب یا جراحی دستگاه گوارش.

پایش B12، آهن، فریتین و منیزیم برای تمام مصرف کنندگان سالم و بدون عامل خطر الزامی نیست؛ اما در افراد پرخطر یا علامت دار می تواند توجیه داشته باشد. راهنماهای جدید نیز رویکرد انتخابی و مبتنی بر عوامل خطر را بر آزمایش روتین همگانی ترجیح می دهند.

آیا ورزشکار باید PPI را قطع کند؟

خیر؛ نه به صورت خودسرانه. قطع ناگهانی PPI پس از مصرف طولانی مدت می تواند موجب «افزایش برگشتی ترشح اسید» شود. در این حالت، فرد ممکن است برای مدتی سوزش سردل یا علائم شدیدتری را تجربه کند و تصور کند بیماری اصلی او بدتر شده است.

راهنمای انجمن گوارش آمریکا تاکید می کند که تصمیم به قطع PPI باید بر نبود اندیکاسیون معتبر استوار باشد، نه صرفا ترس از عوارض احتمالی. در صورت مناسب بودن قطع دارو، پزشک ممکن است کاهش تدریجی یا قطع مستقیم را در نظر بگیرد؛ اما پیش از آن باید خطر خون ریزی گوارشی و بیماری زمینه ای ارزیابی شود. 

جمع بندی نهایی

اسیدیته معده برای دناتوره شدن پروتئین ها، فعال شدن پپسین و شروع هضم پروتئین اهمیت دارد. مهارکننده های پمپ پروتون با افزایش pH معده می توانند این مرحله را تضعیف کنند. یک کارآزمایی انسانی کوچک نیز نشان داده است که امپرازول ممکن است همانندسازی پروتئین سفیده تخم مرغ را کاهش و تخمیر پروتئین در روده بزرگ را افزایش دهد. بااین حال، پژوهش مستقیم کافی درباره تاثیر PPIها بر جذب اسیدهای آمینه، سنتز پروتئین عضله، قدرت و سازگاری تمرینی ورزشکاران وجود ندارد. 

بنابراین، این ادعا که «PPIها جذب پروتئین را کاملا متوقف می کنند» نادرست است. بیان علمی تر این است که PPIها ممکن است سرعت یا کارایی مرحله معدی هضم برخی پروتئین ها را کاهش دهند و این اثر در مصرف طولانی مدت، سالمندی، دریافت ناکافی پروتئین یا وجود کمبودهای تغذیه ای اهمیت بیشتری پیدا کند.

برای بیشتر افراد، راهکار منطقی شامل بازبینی ضرورت مصرف دارو، استفاده از کمترین دوز موثر، توزیع پروتئین در وعده های مختلف، انتخاب منابع پروتئینی باکیفیت، انجام تمرین مقاومتی و بررسی هدفمند کمبودهای تغذیه ای است. قطع خودسرانه PPI یا مصرف ترکیبات اسیدی برای خنثی کردن اثر دارو توصیه نمی شود.

توجه: این مقاله برای آموزش عمومی نوشته شده است و جایگزین ارزیابی پزشک یا متخصص تغذیه نیست. تغییر دوز یا قطع دارو باید با توجه به تشخیص، خطر خون ریزی و وضعیت مری و معده انجام شود.

منابع:

American Gastroenterological Association. (2022). De-prescribing proton pump inhibitors (PPIs): Clinical practice update. Gastroenterology, 162(4), 1334–1342. https://doi.org/10.1053/j.gastro.2021.12.247

Evenepoel, P., Claus, D., Geypens, B., Maes, B., Hiele, M., Rutgeerts, P., & Ghoos, Y. (1998). Evidence for impaired assimilation and increased colonic fermentation of protein, related to gastric acid suppression therapy. Alimentary Pharmacology & Therapeutics, 12(10), 1011–1019. https://doi.org/10.1046/j.1365-2036.1998.00377.x

Gaudichon, C., & Benhaddou, S. (2024). Physiology of protein digestion and amino acid absorption and factors influencing protein digestibility. Médecine des Maladies Métaboliques, 18(8), 648–655. https://doi.org/10.1016/j.mmm.2024.10.005

Kamboj, A. K., Patel, D. A., & Yadlapati, R. (2024). Long-term proton pump inhibitor use: Review of indications and special considerations. Clinical Gastroenterology and Hepatology, 22(7), 1373–1376. https://doi.org/10.1016/j.cgh.2024.01.042

Katz, P. O., Dunbar, K. B., Schnoll-Sussman, F. H., Greer, K. B., Yadlapati, R., & Spechler, S. J. (2022). ACG clinical guideline for the diagnosis and management of gastroesophageal reflux disease. The American Journal of Gastroenterology, 117(1), 27–56. https://doi.org/10.14309/ajg.0000000000001538

Yang, M., Yang, Z., Everett, D. W., Gilbert, E. P., Singh, H., & Ye, A. (2025). Digestion of food proteins: The role of pepsin. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 65(30), 6919–6940. https://doi.org/10.1080/10408398.2025.2453096