تاثیر هوش مصنوعی و فضای مجازی بر روابط انسانی

در حوزه جامعه شناسی فضای مجازی و هوش مصنوعی، نگاه ها خیلی عوض شده است. دیگر مثل سال های اول نمی گویند تکنولوژی فقط «خوب» یا «بد» است بلکه محققان بررسی می کنند که تکنولوژی چطور دارد ریشه های ارتباطی و حتی خود «انسان بودن» را بازنویسی می کند.

برای درک بهتر، اول چند تا از نظریات جدید و معروف را با زبان ساده مرور می کنیم و بعد می بینیم در عمل چه بلایی سر روابط آمده است. نظریات جدید در این زمینه

1.نظریه «با هم اما تنها» (Alone Together) - شری ترکل (Sherry Turkle):

این روانشناس و جامعه شناس معتقد است که تکنولوژی یک فریب بزرگ به ما داده است: «ارتباط بدون هزینه و دردسر». ما دوست داریم همیشه با دیگران در ارتباط باشیم، اما چون ارتباط رودررو سخت است و بگوومگو دارد، ترجیح می دهیم پشت گوشی پنهان شویم. نتیجه چه می شود؟ آدم ها در یک اتاق یا دور یک میز نشسته اند، اما هرکدام در دنیای خودشان هستند؛ یعنی «با هم هستند، اما در واقع تنهایند».

2.نظریه «سرمایه اجتماعی دیجیتال و دوستی های سطحی»:

جامعه شناسان می گویند قبلا دوستی ها مثل درخت ریشه دار بودند (تعداد کم، ولی محکم و قابل اعتماد). اما امروز دوستی ها شبیه چمن شده اند (بسیار وسیع، همه جا هستند، لایک می کنند، فالو می کنند، اما ریشه عمیقی ندارند). به این پدیده «ارتباطات ضعیف» می گویند که در مواقع بحران واقعی خیلی به کار آدم نمی آیند.

3.نظریه «جامعه شناسی الگوریتمی» (Algorithmic Sociology):

نظریه پردازان جدید می گویند دیگر فقط آدم ها روی روابط ما تاثیر نمی گذارند، بلکه الگوریتم ها (کدهایی که پشت اینستاگرام، تلگرام یا هوش مصنوعی هستند) تصمیم می گیرند ما چه چیزی ببینیم، از چه کسی خوشمان بیاید، با چه کسی بحث کنیم یا حتی چه سبک زندگی ای را بپسندیم. یعنی رابطه انسان با انسان، حالا یک ضلع سوم به نام «الگوریتم» پیدا کرده است.

. تاثیرات عینی هوش مصنوعی و فضای مجازی بر روابط انسانی

این نظریه ها در زندگی واقعی خودمان چه بازتابی دارند؟

کاهش تحمل در روابط (فرهنگ اسکرول کردن):

همان طور که وقتی از یک عکس یا ویدیو خوشمان نمی آید با یک انگشت آن را رد می کنیم (اسکرول می کنیم)، این عادت به روابط واقعی هم کشیده شده است. آدم ها در دوستی ها یا ازدواج ها حوصله حل کردن مشکل، صبر کردن یا گفتگو را ندارند. تا کوچکترین چالش پیش می آید، فرد ترجیح می دهد رابطه را «قطع» کند و به دنبال گزینه بعدی برود؛ انگار که آدم ها هم کالا شده اند.

روابط با هوش مصنوعی (دوستان مصنوعی):

امروزه خیلی ها با ربات های هوش مصنوعی چت می کنند، درد دل می کنند یا حتی ربات هایی آمده اند که نقش دوست عاطفی یا همسر مجازی را برای آدم ها بازی می کنند. این موضوع جامعه شناسا را خیلی نگران کرده؛ چون هوش مصنوعی همیشه مهربان است، مخالفت نمی کند، قهر نمی کند و خسته نمی شود. آدم ها کم کم عادت می کنند که دیگر با «انسان واقعی» که نقص دارد، غر می زند و سلایق متفاوتی دارد، نتوانند کنار بیایند.

مقایسه دائمی و از بین رفتن آرامش روانی:

در شبکه های اجتماعی، ما بهترین لحظات، سفرها، چهره ها و موفقیت های دیگران را می بینیم. وقتی این ها را با زندگی عادی و روزمره خودمان مقایسه می کنیم، ناخودآگاه احساس سرخوردگی، حسادت و ناکافی بودن به سراغمان می آید. این حس نارضایتی درونی، ناخودآگاه روی پرخاشگری و نحوه برخورد ما با خانواده و اطرافیانمان هم تاثیر منفی می گذارد.

شکل گیری «حباب های فکری»:

فضای مجازی کاری کرده که ما فقط با کسانی معاشرت کنیم که شبیه خودمان فکر می کنند، حرف می زنند و لباس می پوشند. الگوریتم ها افراد مخالف را از ما پنهان می کنند. نتیجه چیست؟ تحمل جامعه نسبت به عقاید مخالف به شدت پایین آمده و آدم ها در دنیای واقعی هم تا کسی خلاف میلشان حرف می زند، سریع برچسب می زنند و رابطه را قطع می کنند.