سازمانهای حاکمیتی فناوری اطلاعات در ایران

31 فروردین 1403 - خواندن 14 دقیقه - 121 بازدید

در کشورهای توسعه یافته، تجارت الکترونیکی به تدریج و با سازوکارهای اقتصادی وارد زندگی روزمره مردم شده است. ولی در کشورهای در حال توسعه به دلیل شکاف دانش فنی و نبود زیرساخت های مناسب اقتصادی نتوانسته اند همانند کشورهای توسعه یافته در به کارگیری فناروی اطلاعات، در زندگی اقتصادی و اجتماعی خود موفق باشند که در نتیجه پدیده ای به نام شکاف دیجیتال به وجود آمده است.
برای کاهش این شکاف دیجیتال و افزایش اقتصاد دیجیتال در کشور، باید کلیه فعالیت های فناوری اطلاعات در همه عرصه ها گسترش پیدا کند. به منظور فعالیت در عرصه های مختلف فناوری اطلاعات و مخصوصا برای شرکت های استارت آپی و شرکت های نوپا، شناخت سازمان های حاکمیتی فناوری اطلاعات کشور از اهمیت زیادی برخوردار است. در بسیاری از مواقع این سازمان ها با صدور مجوز هایی موجبات تسهیل کار می شوند و در برخی موارد نیاز، ناظر به سیاست های کلان کشور، ممکن است محدودیت هایی برای برخی از کسب وکار ها تعریف کرده باشند. از این رو در این مطلب قصد داریم مهم ترین سازمان های حاکمیتی فناوری اطلاعات ایران را بصورت اجمالی معرفی کنیم.
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات
اعمال حاکمیت برطیف فرکانس و حفاظت از حقوق رادیویی کشور در سطح منطقه و بین الملل و تمرکز امور سیاستگذاری, تدوین ضوابط و استانداردها و نظارت بر حسن اجرای آنها در بخش های مختلف ارتباطات پستی و مخابراتی و فناوری اطلاعات نظیرخدمات جدید و متعارف پستی، مخابراتی، فناوری اطلاعات، ارتباطات فضایی، ارتباطات رادیویی، انتقال داده ها، انتقال صدا و تصویر، سنجش از دور، ارتباطات رایانه ای و ایجاد بستر مناسب برای ارتباطات و آمایش و پردازش اطلاعات و روش های دورسنجی و پشتیبانی آنها و همچنین سیاستگذاری در زمینه توسعه امکانات و خدمات ارتباطی مذکور، هماهنگ با آخرین پیشرفت های علمی، تجربی و فناوری اطلاعات در جهان از جمله اهداف این وزارت خانه است.
سازمان فناوری اطلاعات ایران (سازمان تابعه وزارت ارتباطات)
سازمان فناوری اطلاعات ایران که به اختصار «سازمان» نامیده می شود از شرکت مخابرات ایران منفک و به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات منتقل و به عنوان یک سازمان توسعه ای فعالیت می کند و یکی از اهداف آن مدیریت، حمایت و ساماندهی امور مربوط به امنیت فضای تبادل اطلاعات، نرم افزار و سخت افزار، بالا بردن آمادگی الکترونیکی، توسعه اینترنت، توسعه فناوری اطلاعات و کاربردهای آن در کشور و همزمان مدیریت و نظارت بر یکپارچه سازی فعالیت های حوزه فناوری اطلاعات و کاربردهای الکترونیکی است و نهایتا این سازمان باید بتواند هدایت بخش فناوری اطلاعات کشور را به عنوان کارگزار وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات بر عهده گرفته و ارائه پیشنهاد سیاست های حمایتی از بخش خصوصی برای فراگیر کردن کاربرد فناوری اطلاعات در کشور را نیز به انجام رساند.
سازمان تنظیم مقررات ارتباطات رادیویی (سازمان تابعه وزارت ارتباطات)
هداف اصلی سازمان ها یا نهادهای تنظیم مقررات شامل بالابردن میزان دسترسی به خدمات مخابراتی، ایجاد و گسترش بازارهای رقابتی، تنظیم بازار و جلوگیری از رفتارهای ضدرقابتی، حفظ حقوق مشتریان و استفاده بهینه از منابع کمیاب نظیر طیف فرکانس، طرح شماره گذاری و حضور در مجامع بین المللی و منطقه ای ITU و APT و افزایش سهم بخش ICT در GDP است. این سازمان تلاش می کند که مقررات شفاف، هدفمند حرفه ای و با کارایی بالا در زمینه آزادسازی و خصوصی سازی بخش ارتباطات کشور را ارائه کند.
پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات (تابعه وزارت ارتباطات)
پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات (مرکز تحقیقات مخابرات) ایران یکی از قدیمی ترین نهادهای پژوهشی حاکمیتی در حوزه فاوا و مغز متفکر و مشاور وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به شمار می رود. از ماموریت های اصلی این پژوهشگاه، نهادینه کردن رشد و ارتقای وضعیت دانش، فناوری و نوآوری کشور با بسترسازی و برنامه ریزی خردمندانه هم راستا با اولویت های تعیین شده احکام و اسناد بالادستی کشور است.
مرکز ملی فضای مجازی
مرکز ملی فضای مجازی براساس حکم مقام معظم رهبری زیر نظر شورای عالی فضای مجازی کشور تاسیس شده است. گفته می شود این شورا وظیفه دارد مرکزی به نام مرکز ملی فضای مجازی کشور ایجاد نماید تا اشراف کامل و به روز نسبت به فضای مجازی در سطح داخلی و جهانی داشته باشد و تصمیم گیری نسبت به نحوه مواجهه فعال و خردمندانه کشور با این موضوع از حیث سخت افزاری، نرم افزاری و محتوایی در چارچوب مصوبات شورای عالی و نظارت بر اجرای دقیق تصمیمات در همه سطوح تحقق یابد.
شورای عالی فضای مجازی
طبق حکم مقام معظم رهبری در انتصاب اعضا و تبیین محورهای اصلی آن، وظیفه اصلی این تشکیلات سیاستگذاری، مدیریت کلان و برنامه ریزی و تصمیم گیری های لازم و بهنگام و همچنین نظارت و رصد کارآمد و روزآمد در عرصه فضای مجازی است. این شورا وظیفه دارد اهتمام ملی و همه جانبه و سرمایه گذاری جدی در امر ایجاد و توسعه انواع فناوری ها و صنایع کاملا پیشرفته و رقابتی خصوصا با استفاده و ایجاد رشته های نوین دانشگاهی و تربیت سرمایه های انسانی متعهد، متخصص و کارآمد مورد نیاز در بخش های سخت افزاری و نرم افزاری، محتوایی و خدماتی در تمامی ابعاد فضای مجازی را به انجام رسانده و ضمن تسریع در راه اندازی شبکه ملی اطلاعات، اهتمام ویژه به سالم سازی و حفظ امنیت همه جانبه فضای مجازی کشور و نیز حفظ حریم خصوصی آحاد جامعه و مقابله موثر با نفوذ و دست اندازی بیگانگان دراین عرصه داشته باشد.
مرکز مدیریت راهبردی افتای ریاست جمهوری
هدف از تشکیل این مرکز، ایفای نقش حاکمیت در تامین امنیت حوزه فضای مجازی و حفظ زیرساخت های حیاتی کشور در مقابل حملات الکترونیکی است. این مرکز ماموریت یافته است در تعامل با دستگاه های ذیربط، نسبت به امن سازی زیرساخت های دستگاه های حیاتی اقدام کند و مجوز امنیتی به نام افتا را نیز به عنوان امن بودن محصولات نرم افزاری یا سخت افزاری، و پس از بررسی ها و تست های امنیتی مختلف و متنوع صادر می کند.
معاونت علمی پژوهشی ریاست جمهوری
معاونت علم و فناوری ریاست جمهوری را می توان از جدیدترین نهادهای تاسیسی انقلاب اسلامی ایران در حوزه پیشرفت و توسعه علمی خود برشمرد، که تاسیس آن به سال ۱۳۸۵ و بر اساس مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی به منظور حمایت و تقویت فعالیت های علمی و پژوهشی نخبگان کشور صورت گرفته است. معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری نیز بنا بر ضرورت و با هدف ارتقای اقتدار ملی، تولید ثروت و افزایش کیفیت زندگی مردم از طریق افزایش توانمندی های فناوری و نوآوری در کشور و ارتقای «نظام ملی نوآوری» و تکمیل مولفه ها و حلقه های آن ایجاد شده است.
دفتر فناوری های نوین مرکز پژوهش های مجلس
این دفتر وظیفه دارد با جلب نظر کارشناسان، صاحب نظران و نخبگان برای همکاری در ارائه مشاوره به طرح ها و لوایح و برنامه های توسعه در حوزه فناوری های نوین پرداخته و با ارزیابی عملکرد سازمان ها و وزارتخانه های فعال در حوزه ارتباطات و فناوری های نوین و برگزاری نشست های علمی و تخصصی در حوزه فعالیت دفتر فناوری های نوین، تعامل نزدیک با دستگاه های اجرایی حوزه فناوری های نوین داشته و مشارکت در بیان دیدگاه ها و مشکلات این حوزه از منظر دست اندرکاران و تصمیم گیران با هدف کاهش اختلافات و افزایش تعامل بین قوای مقننه و مجریه را به انجام رساند.
مرکز توسعه تجارت الکترونیک
این مرکز زیرمجموعه وزارت صنعت معدن تجارت است و به منظور سیاستگذاری، هدایت و کمک دولت به گسترش تجارت الکترونیکی در ایران تشکیل شده است و بر اساس اساسنامه این مرکز، استقرار، پیاده سازی و توسعه تجارت الکترونیکی در کشور با استفاده از ابزارها و استانداردهای ملی و بین المللی و با عنایت به فرهنگ ایرانی و اسلامی و حمایت از فعالیت های تجارت الکترونیکی و ارتقای سطح کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات در اقتصاد و بازرگانی به مرکز توسعه تجارت الکترونیکی واگذار شده است. همچنین این مرکز از تجمیع مرکز ملی شماره گذاری کالا و خدمات، مرکز دولتی صدور گواهی الکترونیکی ریشه و کمیته ملی ادیفاکت تشکیل شده است.
سازمان نظام صنفی رایانه ای کشور
این سازمان در اجرای ماده ۱۲ قانون حمایت از حقوق پدیدآورندگان نرم افزارهای رایانه ای و حمایت عملی از حقوق یادشده درآن، با تلاش بی وقفه ی دست اندرکاران صنعت فناوری اطلاعات و ارتباطات کشور، جهت نظم بخشی و ساماندهی فعالیت های تجاری رایانه ای مجاز، سازمان نظام صنفی رایانه ای کشور با هدف تنظیم گری مناسبات بخش خصوصی و دولت و مشارکت موثر در ساماندهی امور تجاری رایانه ای براساس قانون حمایت از پدیدآورندگان نرم افزار و آیین نامه مصوب هیات وزیران از تیرماه سال ۱۳۸۴ فعالیت خود را آغاز کرد و با ادغام انجمن شرکت های انفورماتیک ایران به عنوان سازمانی مردم نهاد در چند سال گذشته در این زمینه فعال بوده است. این سازمان با نام اختصاری نصر، فعالیت هایی از قبیل صدور مجوز نرم افزاری، کمک به برگزاری نمایشگاه الکامپ و تعیین نرخ خدمات فناوری اطلاعات را بر عهده دارد.
انجمن انفورماتیک
این انجمن در سال ۱۳۵۸ رسما تشکیل شده است. هدف از تشکیل انجمن انفورماتیک ایران، ترویج کاربردهای صحیح انفورماتیک از طریق تدوین و پیشنهاد استانداردهای علمی، فنی حرفه ای، بررسی تاثیر تکنولوژی کامپیوتر بر روی وضع اجتماع و محیط زیست، آشنا کردن افراد جامعه با محاسن و خطرات استفاده از کامپیوتر و کمک در وضع قوانین حمایتی و حفاظتی مربوطه و بالا بردن سطح دانش درانفورماتیک از طریق کمک به بهبود کیفیت آموزش، توسعه و تشویق فعالیت های پژوهشی، کوشش در جهت همکاری متقابل با مراکز علمی، صنعتی و اجرایی و ایجاد ارتباط بین متخصصان این رشته به منظور همکاری و تبادل افکار است.
اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان نرم افزار
اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان نرم افزار ایران در جهت سازماندهی و قانونمند کردن تولید و صادرات نرم افزار و به منظور تنظیم بازار و بهبود وضع اقتصادی موسسات، شرکت ها و اشخاص حقیقی تولید کننده، صادرکننده و ارائه کننده خدمات نرم افزاری و استانداردسازی نرم افزار های رایانه ای وهمچنین سیاست های دولت جمهوری اسلامی ایران در جهت توسعه صادرات غیرنفتی کشور اتحادیه صادرکنندگان نرم افزار ایران در مهرماه سال ۱۳۸۰ تحت پوشش اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران تاسیس شد.
پلیس فتا
ایجاد امنیت و کاهش مخاطرات برای فعالیت های علمی، اقتصادی، اجتماعی در جامعه ی اطلاعاتی، حفاظت و صیانت از هویت دینی و ملی، مراقبت و پایش از فضای تولید و تبادل اطلاعات برای پیشگیری از تبدیل شدن این فضا به بستری برای انجام هماهنگی ها و عملیات برای انجام و تحقق فعالیت های غیرقانونی و ممانعت از تعرض به ارزش ها و هنجارهای جامعه در فتا از جمله وظایف و ماموریت های پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات ناجاست که به اختصار فتا نامیده می شود.
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
مرکز توسعه فناوری اطلاعات و رسانه های دیجیتال به عنوان یکی از واحدهای سازمانی مستقل، علاوه بر ماموریت توسعه و تصدی کاربری ابزار های مبتنی بر فناوری نوین ارتباطات و اطلاعات در حوزه ستاد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وظیفه حمایت از انجام فعالیت های، تبلیغی، ترویجی، فرهنگ سازی و ارتقای دانش و مهارت های تخصصی در حوزه رسانه های دیجیتال و فناوری اطلاعات و ارتباطات در بخش فرهنگ و هنر در سطح جامعه را بر عهده داشته و همچنین صدور مجوز و نظارت بر فعالیت اشخاص حقیقی و حقوقی در زمینه رسانه های برخط، بسته های نرم افزاری رسانه ای، نشر رقومی، تکثیر و عرضه حامل های دیجیتال و برپایی مراکز عرضه داده و سامانه های عرضه برخط و خدمات مرتبط بر عهده این مرکز در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است.
اتحادیه کشوری کسب وکارهای مجازی
اتحادیه صنف کسب وکارهای مجازی، شخصیتی است حقوقی، غیرانتفاعی و غیرتجاری که به موجب ماده (۲۱) قانون نظام صنفی و آیین نامه های مربوط تشکیل و رسمیت یافته است. از جمله وظایف اتحادیه کسب وکارهای مجازی، به کسب وکارهایی که در فضای مجازی فعالیت صنفی دارند پروانه کسب اعطا می کند.
ستاد توسعه فناوری های حوزه اقتصاد دیجیتال و هوشمندسازی
این ستاد به منظور تدوین سیاست ها و تعیین اولویت های توسعه فناوری های اقتصاد دیجیتال و هوشمندسازی و با توجه به اسناد مصوب این حوزه و خصوصا سند چشم انداز بیست ساله کشور، ایجاد هماهنگی بین دستگاهی و همکاری در جهت تسریع در انجام طرح های کلان و فناورانه حوزه اقتصاد و هوشمندسازی کشور و توسعه کسب وکارهای این حوزه در معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری تشکیل شده است.
ارزیابی و ثبت شرکت های دانش بنیان معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری
قانون «حمایت از شرکت ها و موسسات دانش بنیان و تجاری سازی نوآوری ها و اختراعات» که از سوی معاونت علمی و فناوری رییس جمهور تدوین و در سال ۱۳۸۹ به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید، سرآغاز گسترده ترین برنامه دولت برای حمایت از شرکت ها و موسسات دانش بنیان در سال های اخیر بوده است.
در این قانون موضوعات مهمی نظیر تشکیل صندوق نوآوری و شکوفایی و ارائه معافیت های مالیاتی و گمرکی به شرکت های دانش بنیان مورد تاکید قرار گرفته است که در سال ۱۳۹۱ به دستور رییس جمهور و رییس شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری (عتف) تشکیل شده است.
سخن پایانی
با توجه به توسعه روز افزون اقتصاد دیجیتال و ارتباط تنگاتنگ فعالیت های فناوری اطلاعات در حوزه اقتصاد، با اسناد بالادستی و سازمان های حاکمیتی، برای کلیه دانشجویان، شرکت های نوپا و حتی فعالان قدیمی این صنعت لازم است شناخت اجمالی از سازمان های حاکمیتی فناوری اطلاعات و اهداف و ماموریت های آنها داشته باشند تا قبل از شروع فعالیت و یا در حین آن بتوانند با تعامل مناسب با این سازمان های حاکمیتی، ضمن کسب حمایت های لازم، کسب وکار خود را در راستای سیاست ها و قوانین کشور به پیش ببرند.

https://jahanesanat.ir/?p=196539

فناوری اطلاعاتJurisdiction clause & Agreementحاکمیتوظایف حاکمیتیفاوا