ناشر تخصصی کنفرانس های ایران

لطفا کمی صبر نمایید

Publisher of Iranian Journals and Conference Proceedings

Please waite ..
Publisher of Iranian Journals and Conference Proceedings
Login |Register |Help |عضویت کتابخانه ها
Paper
Title

قنات، ردّ حیات

Year: 1399
COI: JR_MANZAR-12-53_001
Language: PersianView: 90
متن کامل این Paper منتشر نشده است و فقط به صورت چکیده یا چکیده مبسوط در پایگاه موجود می باشد.
توضیح: معمولا کلیه مقالاتی که کمتر از ۵ صفحه باشند در پایگاه سیویلیکا اصل Paper (فول تکست) محسوب نمی شوند و فقط کاربران عضو بدون کسر اعتبار می توانند فایل آنها را دریافت نمایند.

Buy and Download

متن کامل (فول تکست) این مقاله منتشر نشده و یا در سایت موجود نیست و امکان خرید آن فراهم نمی باشد.

Authors

سید امیر منصوری - استادیار دانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران.

Abstract:

زندگی در دشت‌های مرکزی ایران که در هزارۀ اخیر اغلب از کویرهای خشک با گرمای تابستانی زیاد تشکیل شده، فاقد توجیهات متعارف برای سکونت است. ندرت آب و اقلیم سخت برای مردمی که معیشت آنها وابسته به زمین است، جاذبه‌ای برای ساخت شهر و روستا ندارد. اما شهرهای بزرگی همچون یزد، کاشان، سمنان، دامغان، بیرجند، زابل، بم و کرمان در اطراف کویرهای مرکزی ایران برپا شده‌اند که صدها شهر کوچکتر و بسیار روستاهای وابسته را در اطراف خود دارند. پاره‌ای از این آبادی‌ها که به‌دلایل امنیتی و تجاری بر سر راه‌های تاریخی پدید آمده بودند، نیز در گذر زمان و هزارۀ اخیر که اقلیم این منطقه به خشکی گرائید، جمعیت بیشتری گرفتند. درحالی که زندگی گذشتگان که بسیار وابسته‌تر از امروز به وضع طبیعت بود، مانعی برای کوچ و سکونت در مناطق برخوردار نداشت. مردمان این نواحی برای سازگاری با تغییر اقلیم و تداوم حیات خود به بهره‌گیری از فنونی پرداختند که تدریجاً عنصر اصلی منظر زندگی آنان شد؛ قنات شاید، مهمترین آنها باشد.تاریخ قنات را به اساطیر ایرانی نسبت می‌دهند. قنات، فن انتقال آب زیرسطحی به سطح زمین بدون بهره‌گیری از انرژی است. کوره‌ای شیبدار میان مظهر قنات تا مخزن آب در زیرزمین حفر می‌شود و آب در شیب ملایم کوره به سمت بیرون جریان می‌یابد. شیب کمتر کوره نسبت به سطح زمین، در محل تقاطع آنها، مظهر قنات را پدید می‌آورد. فقدان آب‌های جاری در اقلیم خشک، قنات را در اهمیت فوق‌العاده‌ای در جامعه قرار می‌دهد. همۀ حیات روستا و شهر به آن وابسته می‌شود. لذا مشاغل مرتبط با قنات، همچون مقنی و میراب از ارج و مقام بالای اجتماعی برخوردار می‌شوند. حفاظت آب و مسیر قنات، در زمرۀ قواعد اخلاقی قرار می‌گیرد که آلوده‌کردن یا آسیب آن گناه است. خدمات بهره‌وری قنات همچون ایجاد روشنایی در مظهر و حوضچه‌های فرعی برای استفاده شست‌وشو سنت‌ خیرین می‌شود. اسامی مرتبط با قنات همچون مقنی‌زاده و قنواتی به مثابۀ نمود شأن اجتماعی بر حرفه‌مندان وابسته گذارده می‌شود. فرهنگ احداث قنات، نماد عمل صالح و باقیات صالحات از سوی ثروتمندان و حاکمان رایج می‌شود.این همه سنت‌ها و فرهنگ‌هایی که در ارتباط با قنات پدید می‌آید، حاکی از وجود «بسته مفهومی» مرتبط با قنات در ذهن ایرانیان کویرنشین است. «مفهوم» قنات، همچون مخزن آن، سرشار از معناهایی است که در طول قرون در ارتباط با کارکرد و نقش حیاتی آن در زندگی اهالی مرکزی سرزمین ایران به وجود آمده؛ هریک از معناها در محیط بیرونی ذیل صورتی انعکاس‌یافته که امروزه «نمود» آن خوانده می‌شود.رشته‌چاه‌هایی که به کوره قنات می‌رسند تا خاک کوره را در زمان حفاری تخلیه کنند و هوا را به مقنی کوره برسانند، مهم‌ترین نمود «مفهوم» پیچیده قنات است. حلقه‌هایی ساخته‌شده از خاک کوره که گرداگرد دهانۀ چاه ریخته شده تا هم از ورود آب‌های سطحی به قنات و تخریب آن جلوگیری کند و هم نشانه خطر باشد برای جلوگیری از سقوط به درون چاه. تصویر رشته‌چاه‌های قنات عنصر جدانشدنی از مفهوم حیات در فلات مرکزی ایران است. صورت بدیعی در کویر که همچون «ردّ حیات» از تکاپوی انسان‌ها در طول قرن‌ها برای بقا حکایت می‌کند. عکس روی جلد اثر مرحوم «گئورگ گرستر» است که در سال 1355 (1976م.) بر فراز قنات‌های یزد عکاسی شده است. وی در شرح عکس خود نوشته است: «درحالی‌که بر فراز ایران سفر می‌کردم، به این فکر بودم که مناظر فرهنگی و طبیعی سرزمین پارس با بیابان‌های نمکی و باغ‌های بهشتی‌اش برای تماشا از آسمان آفریده شده‌اند. آبادی‌هایش با قنات‌ها و آبراه‌های زیرزمینی‌اش مثال بارز معماری بدون معمار هستند». این عکس بازنمایی مداخلۀ آهنگین پیشینیان ماست در دل صحرایی که به ظاهر خالی است. اما ردّ حیات از غوغایی که در زیر زمین نهفته حکایت می‌کند. این عکس به لطف فرزند ایشان خانم Anya v. Schweinitz-Calonder که مدیریت مؤسسه Georg Gerster Air Photography را برعهده دارد به پاس علاقۀ پدر ایشان به سرزمین ایران برای چاپ در اختیار مجلۀ منظر قرار گرفته است. از ایشان سپاسگزاریم.

Keywords:

Paper COI Code

This Paper COI Code is JR_MANZAR-12-53_001. Also You can use the following address to link to this article. This link is permanent and is used as an article registration confirmation in the Civilica reference:

https://civilica.com/doc/1152287/

How to Cite to This Paper:

If you want to refer to this Paper in your research work, you can simply use the following phrase in the resources section:
منصوری، سید امیر،1399،قنات، ردّ حیات،https://civilica.com/doc/1152287

مراجع و منابع این Paper:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این Paper را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود Paper لینک شده اند :

  • ----------- . ...
  • Research Info Management

    Certificate | Report | من نویسنده این مقاله هستم

    اطلاعات استنادی این Paper را به نرم افزارهای مدیریت اطلاعات علمی و استنادی ارسال نمایید و در تحقیقات خود از آن استفاده نمایید.

    Scientometrics

    The specifications of the publisher center of this Paper are as follows:
    Type of center: دانشگاه دولتی
    Paper count: 71,256
    In the scientometrics section of CIVILICA, you can see the scientific ranking of the Iranian academic and research centers based on the statistics of indexed articles.

    Share this page

    More information about COI

    COI stands for "CIVILICA Object Identifier". COI is the unique code assigned to articles of Iranian conferences and journals when indexing on the CIVILICA citation database.

    The COI is the national code of documents indexed in CIVILICA and is a unique and permanent code. it can always be cited and tracked and assumed as registration confirmation ID.

    Support