نقد کهن الگویی ریشههای دوگانهانگاری اسطورهای در شاهنامه فردوسی
Publish place: Textology of Persian literature، Vol: 6، Issue: 1
Publish Year: 1393
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: Persian
View: 371
This Paper With 20 Page And PDF Format Ready To Download
- Certificate
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_RPLL-6-1_008
تاریخ نمایه سازی: 1 اردیبهشت 1400
Abstract:
گومیزشن و وزارشن به دو دوره از مهمترین ادوار آفرینش در اساطیر ایرانی اطلاق میشود که طی آن، نبرد میان دو بن متخاصم خیر و شر، به شدیدترین مرحله خود میرسد و در نهایت به پیروزی نهایی خیر بر شر میانجامد. اعتقاد به نبرد و درگیری میان دو اصل نیک و بد که اساس تفکّر اسطورهای ایرانی را تشکیل میدهد، در شاهنامه فردوسی در قالب جنگها و کشمکشهای درازآهنگ ایران و نیران (غیر ایرانی) نمود یافته است. در شاهنامه، ایران، نماد سرزمینِ اهورامزدا و نیران (عموماً توران)، نماد سرزمینِ اهریمن است و نبرد میان این دو سرزمین، تجلّی گومیزشن در اساطیر ایرانی است که در پایان بخش حماسی شاهنامه، به وسیله کیخسرو پایان مییابد و به وزارشن خود در شاهنامه میرسد. در این نوشتار سعی شده است تا با تکیه بر دیدگاههای روانشناسی کارل گوستاو یونگ، ریشههای دوگانهانگاری در تفکّر اسطورهای ایرانی و به تبع آن، در شاهنامه فردوسی مورد بررسی قرار گیرد و جنبههای اهورایی و اهریمنی به عنوان نمادهای خودآگاهی و ناخودآگاهی در روانشناسی یونگ، رمزگشایی شود. دستاورد پژوهش حاکی از آن است که در بینش دوگانهانگار اسطوره، دنیای نیکی و اهورایی با خودآگاهی و دنیای بدی و اهریمنی با ناخودآگاهی قابل مقایسه است و تقابل اهورامزدا/اهریمن یا ایران/نیران در شاهنامه و تفکر اسطورهای حاکم بر آن، با جدال خودآگاهی و ناخودآگاهی روان برای رسیدن به خود جامع، سنجیدنی است. از آنجا که تسلسل فراز و فرود حیات پادشاهان برجسته در شاهنامه با پیروزی نهایی ایران بر توران در دوره پادشاهی کیخسرو پایان میپذیرد، میتوان گفت روح حماسه ملی که از ابتدا در کالبد کیومرث دمیده شده بود، با ازسرگذراندن تجسّدهای مختلف –که میتوانند نماد پرسونا یا نقاب در نظریه یونگ باشند- و با توالی مستمر کهنالگوی مرگ و زندگی، به جاودانگی کیخسرو دست مییابد.
Keywords:
Authors
رضا ستاری
استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه مازندران
مرضیه حقیقی
دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه مازندران
مراجع و منابع این Paper:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این Paper را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود Paper لینک شده اند :