پیوند «زلف» و «دل» و کارکردهای هنری آن در دیوان حافظ

Publish Year: 1392
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: Persian
View: 90

This Paper With 22 Page And PDF Format Ready To Download

  • Certificate
  • من نویسنده این مقاله هستم

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این Paper:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JBASH-5-2_004

تاریخ نمایه سازی: 17 خرداد 1401

Abstract:

در میان آفرینندگان آثار ادبی، خواجه شمس­الدین محمد حافظ شیرازی، جایگاه ویژه ای دارد. این تمایز و برجستگی در گرو عوامل متعددی است از جمله این که حافظ در پدیدآوردن آثارش، شگردهای هنری فراوانی را به کاربسته که بسیاری از آن­ها به رفتار و کارکرد وی با زبان و شیوه­ی واژه­گزینی و واژه­چینی او بر روی زنجیره­ی سخن مربوط است. حافظ­پژوهان بسیاری تمام تلاش خود را به کار بسته­اند تا خود را در جهان ذهن و زبان حافظ وارد کنند؛ اگرچه بسیاری از این تلاش­ها، به نتایج ارزشمندی دست یافته اما هنوز «ماجرای پایان ناپذیر حافظ» در آغاز راه است و هر روز شاهد تلاش­های پی­گیر در شرح، تفسیر و گره­گشایی از منظورهای خواجه ی شیراز و به ویژه کشف رمز و راز ظرافت­های کلام وی هستیم و هرکس از زاویه ای دیگر به آثار وی می­نگرد. توانمندی حافظ در فراخوانی و احضار واژگان بر روی زنجیره­ی گفتار و نیروی تداعی­گری ذهنی وی، بر کسی پوشیده نیست. در این مقاله برای نشان دادن گوشه­ای از این توانمندی­ها، کارکرد و پیوند هنری دو واژه یا اصطلاح «دل» و «زلف» در غزلیات حافظ بررسی شده­است. در دیوان حافظ این دو واژه در حدود ۷۸ مرتبه (در واحد بیت) با هم و مرتبط با یک دیگر به کار رفته­اند که در هر بار با تصویر و تعبیری متفاوت روبرو می­شویم. دراین مقاله این کارکردهای هنری  در ۲۲ دسته تقسیم شده که بررسی و تحلیل آن ها از اهداف اصلی این مقاله است.

Keywords:

حافظ , تداعی یا فراخوانی واژگان و معانی , دل , زلف , شیوه ی تعابیر و تصاویر هنری

Authors

اکبر صیادکوه

دانشگاه شیراز

علی رحمانیان

دانشگاه شیراز

مراجع و منابع این Paper:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این Paper را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود Paper لینک شده اند :
  • پایمرد، منصور. (۱۳۸۴). «دل مرکز معنایی شعر حافظ». مجله­ی حافظ ...
  • حافظ، خواجه شمس­الدین محمد. (۱۳۶۸). دیوان. تصحیح محمد قزوینی و ...
  • حافظ، خواجه شمس­الدین محمد. (۱۳۷۴). دیوان. به کوشش خلیل خطیب ...
  • حسن­لی، کاووس. (۱۳۸۳). «زلف تابدار حافظ (به­گزینی­های حافظ در پیوند ...
  • خرمشاهی، بهاءالدین. (۱۳۶۱). ذهن و زبان حافظ. تهران: نشر نو ...
  • خرمشاهی، بهاءالدین. (۱۳۶۷). حافظ­نامه. تهران: علمی و فرهنگی و سروش ...
  • ذوالریاستین، صدرا. (۱۳۸۴). «نظری و گذری به حضور ساقی در ...
  • رامی، شرف­الدین حسن بن محمد. (۱۳۸۶). فرهنگ اصطلاحات عرفانی. شامل ...
  • رجایی، محمدخلیل. (۱۳۵۹). معالم­البلاغه. شیراز: دانشگاه شیراز ...
  • سجادی، سیدجعفر. (۱۳۸۶).فرهنگ اصطلاحات و تعبیرات عرفانی. تهران: طهوری ...
  • سلاجقه، پروین. (۱۳۸۹). نقد نوین در حوزه­ی شعر. تهران: مروارید ...
  • شبانی، عزیز. (۱۳۸۴). «بنیاد بر کرشمه­ی جادو». ساده­ی بسیار نقش، ...
  • شفیعی کدکنی، محمدرضا. (۱۳۸۰). صور خیال در شعر فارسی. تهران: ...
  • علی­پور، مصطفی. (۱۳۷۸). ساختار زبان شعر امروز. تهران: فردوس ...
  • فیض، ملامحسن. (۱۳۵۴). رساله­ی مشواق (در بیان بعض اصطلاحات اهل ...
  • کزازی، میرجلال الدین. (۱۳۷۴). زیبایی شناسی سخن پارسی. ج۲، معانی. ...
  • لاهیجی، شمس­الدین محمد. (۱۳۸۵). مفاتیح­الاعجاز فی شرح گلشن راز. تهران: ...
  • محبتی، مهدی. (۱۳۸۶). بدیع نو. تهران: سخن ...
  • نمایش کامل مراجع