بازشناسی و بازخوانی ملاحظات نجومی در طرح اندازی میدان نقش جهان اصفهان

Publish Year:

1401

نوع سند:

مقاله ژورنالی

زبان:

Persian

View:

43

This Paper With 37 Page And PDF Format Ready To Download

  • Certificate
  • من نویسنده این مقاله هستم

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این Paper:

شناسه ملی سند علمی:

JR_SMB-10-15_001

تاریخ نمایه سازی: 2 مهر 1401

Abstract:

تغییرات ناشی از توسعه های معاصر، نه تنها موجب دگرگونی بسیاری از شهرهای تاریخی شده است، بلکه باعث از دست رفتن بسیاری از تجربیات علمی و شبه علمی دوره های مختلف تاریخی نیز گردیده است. این تجربیات، امروزه در میراث جهانی به عنوان بخشی از ثروت های فرهنگی و میراث ناملموس، قابل ارزیابی هستند. یکی از وجوه بنیادی شکل گیری محصولات معماری گذشته در برخی از شهرهای قدیمی، وجه نجومی آن هاست که در کنار علوم دیگر به کار می رفت. این وجه نجومی در فراورده های معماری، از نگاهی فراسازه ای و فرامکانی ست و بخشی از دانش ها و عادات زمانه خویش به شمار می آید که با خود شان و مرتبه ای را نیز برای بناها و شهرهای با اهمیت فراهم آورده است. بر این اساس بازیابی و بازشناسی ابعاد نجومی مکان ها و محوطه های تاریخی موجب ارتقای آگاهی از لایه های پنهان موجود در آن ها خواهد شد و می تواند بازدیدکنندگان را به ابعاد گسترده تری از شناخت رهنمون شود. محوطه میراث جهانی میدان نقش جهان، یکی از مهم ترین آثار معماری شهری ایران و نماد پایتخت حکومت صفوی در اصفهان است. تا کنون پژوهشگران بسیاری این میدان را از دیدگاه های گوناگون مورد بررسی قرار داده اند. تحقیق پیش رو کوشیده است برای نخستین بار هم ترازی میدان نقش جهان را با اوضاع فلکی آسمانه اش مورد بررسی قرار داده و به بازشناسی و بازخوانی ملاحظات نجومی اختیار شده در هنگام بنا کردن آن بپردازد. نگارندگان با روش تفسیری تاریخی، دو بازه زمانی محتمل را برای آغاز به ساخت میدان نقش جهان و بازار قیصریه از روی وقایع نگاری های عهد صفوی استخراج نموده و سپس بر مبنای احکام نجومی و با استفاده از نرم افزارهای شبیه ساز آسمان، به بررسی نسبت باورهای تنجیمی با معماری این فضای شهری پرداخته اند. یافته های این تحقیق، استنتاجی نو از زمان دقیق طرح اندازی میدان و تاثیرپذیری محور آن از منظر و چشم انداز آسمانی اش به دست می دهد.

Keywords:

Authors

یاغشکاظمی
یاغش کاظمی

عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رامسر و دانشجوی دکتری مرمت بنا دانشگاه هنر اصفهان

غلامرضاکیانی ده کیانی
غلامرضا کیانی ده کیانی

استادیار دانشگاه هنر اصفهان

ایرجصفایی
ایرج صفایی

سرپرست رصدخانه دانشگاه کاشان

مراجع و منابع این Paper:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این Paper را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود Paper لینک شده اند :
  • منابع:ابن اثیر، علی بن محمد (عزالدین). (۱۳۸۳). تاریخ کامل (الکامل ...
  • ابن حوقل (ابی القاسم النصیبی). (۱۹۸۳). صوره الارض. بیروت: دار ...
  • ابن رسته (احمدبن عمر). (۱۳۶۵). الاعلاق النفیسه. ترجمه: حسین قره ...
  • ابن سینا، حسین بن عبدالله. (۱۹۵۳). رسائل ابن سینا. تصحیح: ...
  • ابونعیم اصفهانی (احمدبن عبدالله). (۱۹۹۰). تاریخ اصبهان (ذکر اخبار اصبهان). ...
  • اسکندر منشی (اسکندربیگ ترکمان). (۱۳۱۴).تاریخ عالم آرای عباسی. تهران: دار ...
  • (۱۳۸۲). تاریخ عالم آرای عباسی. به اهتمام: ایرج افشار. تهران: ...
  • اسلامی، مریم. (۱۳۹۴). پژوهشی بر کاربرد نجومی گنبد جبلیه. (پایان ...
  • افوشته ای نطنزی، محمودبن هدایت الله. (۱۳۷۳). نقاوه الآثار فی ...
  • اوحدی، عبدالله بن محمد. (۹۱۷ق). اختیارات شاهی فی معرفه الاوقات ...
  • آرین، منوچهر. (۱۳۸۴). نگاهی دیگر به برج ها. تهران: سازمان ...
  • باقری، محمد. (۱۳۹۲). شاخص نوروز در روستای ترازوج خلخال. میراث ...
  • بروگش، هینریش. (۱۳۷۴). در سرزمین آفتاب (دومین سفرنامه هینریش بروگش). ...
  • بروین، فرانس و غزنی، سرفراز. (۱۳۷۶). ابزار و آلات رصدخانه ...
  • بسمل شیرازی، علی اکبر بن علی. (۱۲۳۰ق). شرح سی فصل. ...
  • بندهش. (۱۳۸۰). گزارش: مهرداد بهار. تهران: توس ...
  • بونین، مایکل ای. (۱۳۷۵). قبله و شهرسازی اسلامی: راه های ...
  • بیرونی، ابوریحان محمدبن احمد. (۱۳۶۲). التفهیم لاوائل صناعه التنجیم. مصحح: ...
  • (۱۳۸۰). الآثار الباقیه عن القرون الخالیه. به اهتمام: پرویز اذکایی. ...
  • جابری انصاری، محمد حسن. (۱۳۷۸). تاریخ اصفهان. تصحیح: جمشید مظاهری ...
  • جعفریان، رسول. (۱۳۹۳-۱۴۰۰). مقالات و رسالات تاریخی (دوره ده جلدی). ...
  • جعفری جبلی، حسین و شهابی نژاد، علی. (۱۳۹۵). میدان های ...
  • جناب، علی. (۱۳۸۵). رجال و مشاهیر اصفهان (الاصفهان). تصحیح: رضوان ...
  • جنابدی، میرزا بیگ . (۱۳۷۸). روضه الصفویه. به کوشش: غلامرضا ...
  • جونپوری، غلامحسین بن فتح محمد. (قرن ۱۳ق). زیج بهادرخانی. نسخه ...
  • چراغچی، سوسن. (۱۳۹۶). حرکت به سوی توسعه پایدار: چالش ها ...
  • حافظ ابرو، عبدالله بن لطف الله. (۱۳۸۰). زبده التواریخ. تصحیح: ...
  • حاکم نیشابوری، ابوعبدالله. (۱۳۷۵). تاریخ نیشابور. ترجمه : محمدبن حسین ...
  • حجت، عیسی؛ بلالی اسکویی، آزیتا و یزدانی، ثنا. (۱۳۹۸). مطالعه ...
  • حسینی خاتون آبادی، عبدالحسین (۱۳۵۲). وقایع السنین والاعوام. تصحیح: محمدباقر ...
  • حسینی تفرشی، ابوالمفاخر بن فضل الله و حسینی تفرشی، محمدحسین. ...
  • حسینی منشی، محمودبن ابراهیم. (۱۳۸۶). تاریخ احمد شاهی. تصحیح: محمد ...
  • حیدری دلگرم، مجید. (۱۳۹۶). سه رون، شش جهت، هفت کشور: ...
  • خوارزمی، محمدبن احمد. (۱۴۲۸ق). مفاتیح العلوم. تحقیق و مقدمه: عبد ...
  • دنبلی، عبدالرزاق بیک. (بی تا). تجربه الاحرار و تسلیه الابرار. ...
  • رازی، امین احمد. (بی تا). هفت اقلیم. تحقیق: جواد فاضل. ...
  • رضازاده ملک، رحیم (مقدمه و تصحیح). (۱۳۸۴). تنکلوشا به ضمیمه ...
  • رویانی، نظام الدین عبدالقادر بن حسن. (قرن ۱۰ق). تحفه نظامیه. ...
  • زمانی قمشه ای، علی. (۱۳۹۲). هیئت و نجوم اسلامی. قم: ...
  • سپنتا، شاهین. (۱۴۰۰). بازشناسی نماد تاریخی اصفهان. وبینار نکوداشت روز ...
  • سرخیل، فاطمه. (۱۳۸۷). گاه شماری در تاریخ عالم آرای عباسی. ...
  • سعیدنیا، احمد. (۱۳۸۷). راز سنگ ساعت مسجد امام (شاه عباسی) ...
  • شاردن، ژان. (۱۳۳۸). سیاحتنامه شاردن (جلد پنجم). ترجمه: محمد عباسی. ...
  • (۱۳۷۲–۱۳۷۴). سفرنامه شاردن (دوره پنج جلدی). ترجمه: اقبال یغمایی. تهران: ...
  • شاملو، ولی قلی بن داودقلی. (۱۳۷۵).قصص الخاقانی. تصحیح: ...
  • شهابی نژاد، علی و امین زاده، بهناز. (۱۳۹۱). منظر ورودی ...
  • شهابی نژاد، علی؛ ابوئی، رضا و قلعه نویی، محمود. (۱۳۹۵). ...
  • شهابی نژاد، علی. (۱۳۹۸). سیر شکل گیری میدان نقش جهان ...
  • شهمردان بن ابی الخیر. (۱۳۸۲). روضه المنجمین. تصحیح: جلیل اخوان ...
  • شیخ بهایی، محمدبن حسین. (۱۳۹۰). کشکول شیخ بهایی. ترجمه: علی ...
  • شیرازی، قطب الدین. (قرن ۷ ق). اختیارات مظفری. نسخه خطی ...
  • صدرالدینی شیرازی (واهب)، محمد هادی بن محمد سعید. (قرن ۱۲ق). ...
  • صلیبا، جورج (۱۳۹۲). نجوم و احکام نجوم در دوره ...
  • طاهری، جعفر. (۱۳۹۰). نقش ریاضی دانان در معماری به روایت ...
  • طبری، بدرالدین. (قرن ۹ق). شرح سی فصل. نسخه خطی شماره ...
  • عالم آرای صفوی [عالم آرای شاه اسماعیل. تالیف در ۱۰۸۶ق]. ...
  • علی شیر نوایی، میر نظام الدین. (۱۳۶۳). تذکره مجالس النفائس. ...
  • غزنوی (مروزی بخاری)، ابومحامد محمدبن مسعود. (۵۴۲ق). کفایه التعلیم فی ...
  • قلعه نویی، محمود؛ پیربابایی، محمدتقی؛ سلطان احمدی، الناز و محسن ...
  • قلندری، حنیف (۱۳۹۰). ماهیت فیزیکی افلاک: بررسی مفهوم فلک در ...
  • قیومی بیدهندی، مهرداد. (۱۳۸۸). سخنی در منابع مکتوب تاریخ معماری ...
  • قیومی بیدهندی، مهرداد و شمس، امید. (۱۳۹۱). درآمدی بر تاریخ ...
  • کاشفی سبزواری، کمال الدین حسین. لوایح القمر (اختیارات بیهقی). نسخه ...
  • کاظمی، یاغش. (۱۳۹۳). بررسی ویژگی های نجومی و کارکرد تقویمی ...
  • کرامتی، یونس. (۱۳۸۰). کارنامه ایرانیان در زمینه نوآوری ...
  • کینگ، دیوید آنتونی. (۱۳۷۵). علم در خدمت دین اسلام. ترجمه ...
  • گمینی، امیرمحمد. (۱۳۹۱). رصدخانه بزرگ مراغه. ماهنامه نجوم، شماره ۲۲۵، ...
  • (۱۳۹۲). گستره و تنوع آثار هیئت در تمدن اسلامی. تاریخ ...
  • (۱۳۹۵). دایره های مینایی: پژوهشی در تاریخ کیهان شناسی در ...
  • گنابادی، ملا مظفر. (۱۰۰۵ق). شرح بیست باب نام در معرفت ...
  • گیاهی یزدی، حمیدرضا. (۱۳۹۵). تاریخ نجوم در ایران. تهران: دفتر ...
  • مادیسون، فرانسیس. (۱۳۸۷). ابزارآلات علمی (جلد ۱۱ از گزیده ...
  • مجتهدزاده، روح اله. (۱۳۹۷). نسبت معماری و علوم در ایران ...
  • مجموعه رسائل فیض و مجلسی و دیگران. نسخه خطی شماره ...
  • مدرس تبریزی، محمدعلی. (۱۳۶۹). ریحانه الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه ...
  • مرعشی، ظهیرالدین بن نصیرالدین. (۱۳۶۴). تاریخ گیلان و دیلمستان. تصحیح: ...
  • مستوفی، حمدالله بن ابی بکر. (۱۳۸۱). نزهه القلوب. تصحیح: محمد ...
  • مشکوریان، محمدتقی؛ جعفری، علی اکبر و فروغی ابری، اصغر. (۱۳۹۵). ...
  • منجم یزدی، ملاجلال الدین محمد. (۱۳۶۶). روزنامه ملاجلال (تاریخ عباسی). ...
  • منجم باشی حسینی، محمدحسن. (قرن ۱۳ق). مشارق الانوار. نسخه خطی ...
  • مهمان نواز، محمود. (۱۳۹۹). تاثیرپذیری زمامداری شاه عباس اول صفوی ...
  • میراحمدی، احمد و مهدوی پور، حسین. (۱۳۹۵). تحلیل روش دایره ...
  • میر منشی قاضی احمد قمی (احمدبن شرف الدین حسین حسینی). ...
  • میرزایی، معصومه. (۱۳۹۲). تنجیم در عصر صفوی. (پایان نامه). استاد ...
  • نبئی، ابوالفضل. (۱۳۷۱). هدایت طلاب به دانش اسطرلاب؛ آشنایی با ...
  • نصرالهی، عبداله. (۱۳۹۰). میراث فرهنگی جهانی. سمنان: انتشارات آبرخ ...
  • نصیرالدین طوسی (خواجه نصیر)، محمدبن محمد. (قرن ۷ق). بیست باب ...
  • سی فصل در تقویم. نسخه خطی شماره ۳۹۱۶/۲، تاریخ کتابت ...
  • نوبخت منجم باشی، عبدالله بن اسماعیل. (قرن ۱۴ق). شرح اصطلاحات ...
  • نیکزاد امیرحسینی، کریم. (۱۳۳۵). تاریخچه ابنیه تاریخی اصفهان. بی جا: ...
  • نیک فهم خوب روان، سجاد و شهیدی، پویان [ویراستاران]. (۱۳۸۸). ...
  • ورجاوند، پرویز. (۱۳۵۶). کشف مجموعه علمی رصدخانه مراغه. ...
  • (۱۳۶۶). کاوش رصدخانه مراغه و نگاهی به پیشینه دانش ستاره ...
  • ولی بیگ، نیما و کورنگی، نگار. (۱۳۹۷). تحلیل تاریخ ساخت، ...
  • (۱۳۹۸). بازخوانی سردر خورشید در میدان نقش جهان بر اساس ...
  • ویلبر، دونالد. (۱۳۸۴). باغ های ایران و کوشک های آن. ...
  • هردگ، کلاوس. (۱۳۷۶). ساختار شکل در معماری اسلامی ایران و ...
  • هروی، سیف بن محمد. (۱۳۵۲). تاریخ نامه هرات. تصحیح: محمد ...
  • هوشیاری، محمدمهدی و پورنادری، حسین. (۱۳۹۵). تحلیل و بررسی نظریه ...
  • یزدی، محمدبن میرزا علی. (۱۲۴۱ق). مرشد العالمین (معرفت تقویم). نسخه ...
  • Evans, J. (۱۹۹۸). The History and Practice of Ancient Astronomy. ...
  • Jafari, J. & Marín, C. (Eds.). (۲۰۰۷). STARLIGHT: A COMMON ...
  • Ruggles, C. & Cotte, M. (Eds.). (۲۰۱۰). Heritage Sites of ...
  • _________. (۲۰۱۷). Heritage Sites of Astronomy and Archaeoastronomy in the ...
  • World Heritage Centre. (۲۰۱۷). Astronomy and World Heritage Thematic Initiative. ...