عدالت عرفی یا عدالت واقعی؛ بازتعریف «عدالت حقوقی» در نظام جمهوری اسلامی ایران

Publish Year: 1395
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: Persian
View: 27

This Paper With 22 Page And PDF Format Ready To Download

  • Certificate
  • من نویسنده این مقاله هستم

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این Paper:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JRT-16-59_002

تاریخ نمایه سازی: 1 آذر 1401

Abstract:

در خصوص مفهوم «عدالت حقوقی» در نظام اسلامی، دو دیدگاه وجود دارد: عدالت حقوقی به معنای عدالت عرفی و عدالت حقوقی به معنای عدالت واقعی. مفهوم عدالت حقوقی در نظام جمهوری اسلامی ایران، منطبق بر عدالت واقعی است. با توجه به تعاریف ارائه شده از عدالت در جهان بینی اسلامی، یعنی «دادن هر حقی به صاحب آن» و «قراردادن هر چیزی سر جای خود»، شناخت عدالت متوقف بر شناخت حق است و تعریف حق در اندیشه ی اسلامی ، با تعاریف ارائه شده از این واژه در مکاتب دیگری چون پوزیتیویسم حقوقی و حقوق طبیعی تفاوت دارد. «حق» در اندیشه ی اسلامی، عبارت است از آن اعتباراتی که با قوانین و غایات واقعی حاکم بر جهان هستی هماهنگ است. از طرف دیگر، آنچه که کاملا با قوانین و غایات واقعی حاکم بر نظام هستی و عالم واقع هماهنگ است «شرع» است. بنابراین مفهوم «حق» به لحاظ ثبوتی، با قوانین و غایات واقعی حاکم بر نظام هستی و به لحاظ اثباتی، با «شرع» پیوندی ناگسستنی دارد. چون با پیروزی انقلاب اسلامی، شرع در قالب قوانین و مقررات مصوب مجالس قانون­گذاری به منصه ی ظهور رسیده است، عدالت عبارت است از هرچه منطبق بر قانون نظام اسلامی باشد. البته این امر که ملاک عدالت قانون است به معنای انطباق با پوزیتیویسم حقوقی نیست، بلکه در نظام جمهوری اسلامی ایران، شاهد تلفیق و امتزاج حقوق طبیعی و پوزیتیویسم حقوقی با معانی مدنظر و خاص خود هستیم؛ تلفیقی که خود زمینه ساز شکل گیری نوع جدیدی از نظام حقوقی شده است.

Keywords:

۱- عدالت عرفی , ۲- عدالت واقعی , ۳- نظام جمهوری اسلامی ایران , ۴. عدالت حقوقی

Authors

مجتبی جاویدی

استادیار دانشکده الاهیات و معارف اسلامی دانشگاه شیراز

مراجع و منابع این Paper:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این Paper را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود Paper لینک شده اند :
  • قرآن کریم ...
  • نهج البلاغه ...
  • ابدالی، مهرزاد، (۱۳۸۸)، درآمدی بر فلسفه حقوق و نظریه های ...
  • ابن منظور، ابی الفضل جمال الدین محمد بن مکرم، (۱۴۰۵)، ...
  • پورمولا، سیدمحمدهاشم، (۱۳۸۸)، جایگاه قاعده عدالت در استنباط احکام معاملات، ...
  • حق و حکم در فقه امامیه [مقاله ژورنالی]
  • جوادی آملی، عبدالله، (۱۳۹۰)، ادب قضا در اسلام، چاپ اول، ...
  • ، (۱۳۸۷)، تفسیر تسنیم، چاپ دوم، قم: انتشارات اسراء ...
  • ، (۱۳۸۵)، حق و تکلیف در اسلام، چاپ دوم، قم: ...
  • ، (۱۳۸۶)، فلسفه حقوق بشر، چاپ پنجم، قم: نشر اسراء ...
  • جوادی، محسن، (۱۳۷۵)، مساله باید و هست، چاپ اول، قم: ...
  • جوهری، اسماعیل بن حماد، (۱۹۸۷)، الصحاح تاج اللغه و صحاح ...
  • حکیمی، محمد رضا و همکاران، (۱۳۸۶)، الحیاه، ترجمه ی احمد ...
  • خامنه ای، سید علی، (۱۳۸۹)، اجوبه الاستفتائات، چاپ اول، تهران: ...
  • ، (۱۲/۷/۱۳۶۸)، بیانات در دیدار با جمعی از مسولان سازمان ...
  • ، (۴/۷/۱۳۶۹)، بیانات در دیدار با مسئولان دفاتر نهضت سوادآموزی ...
  • ، (۷/۳/۱۳۷۱)، پیام به مناسبت افتتاح چهارمین دوره مجلس شورای ...
  • ، (۱۷/۱۱/۱۳۷۸)، بیانات در درس خارج فقه ...
  • ، (۲۲/۱۲/۱۳۷۸)، بیانات در درس خارج فقه ...
  • ، (۱۴/۱/۱۳۷۹)، بیانات در درس خارج فقه ...
  • ، (۸/۸/۱۳۸۰)، بیانات در اجتماع مردم اصفهان ...
  • خمینی، روح الله، (۱۳۸۵)، الرسائل، محقق مجتبی تهرانی، قم: مکتبه ...
  • دانش پژوه، مصطفی(۱۳۸۶)، «تاملی در رابطه حقوق و عدالت»، پژوهشنامه ...
  • راغب اصفهانی، ابی القاسم حسین بن محمد، (۱۴۰۴)، مفردات غریب ...
  • زبیدی، محب الدین ابی فیض السید محمد مرتضی الحسینی الواسطی، ...
  • طباطبایی، سید محمد حسین، (۱۴۱۷)، المیزان فی تفسیر القرآن، قم: ...
  • ، (۱۳۸۶)، ترجمه تفسیر المیزان، ۲۰ جلد، مترجم: سیدمحمدباقر موسوی ...
  • عبدالباقی، محمد فواد، (۱۳۸۷)، المعجم المفهرس لالفاظ القرآن الکریم، چاپ ...
  • فیروزآبادی شیرازی، مجدالدین محمد بن یعقوب، (بی تا)، القاموس المحیط، ...
  • فیض، علی رضا، (۱۳۷۱)، «نقش زمان و مکان در اجتهاد»، ...
  • کاپلستون، فردریک چارلز، (۱۳۸۷)، تاریخ فلسفه (فلسفه قرون وسطی از ...
  • ، (۱۳۹۰)، تاریخ فلسفه (از دکارت تا لایب نیتس)، جلد ...
  • کلی، جان، (۱۳۸۲)، تاریخ مختصر تئوری حقوقی در غرب، ترجمه ...
  • کلینی، محمد بن یعقوب بن اسحاق، (۱۴۰۷)، الکافی، تصحیح توسط ...
  • مجتهد شبستری، محمد، (۱۳۸۱)، نقدی بر قرائت رسمی از دین، ...
  • ، (۱۳۷۵)، هرمونیتک، کتاب و سنت، تهران: طرح نو ...
  • مطهری، مرتضی، (۱۳۷۸)، نظام حقوق زن در اسلام، مجموعه آثار ...
  • ، (۱۳۷۷)، نقدی بر مارکسیسم، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ...
  • المظفر، محمدرضا، (۱۳۶۸)، اصول الفقه، قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات ...
  • موحد، محمدعلی، (۱۳۸۴)، در هوای حق و وعدالت؛ از حقوق ...
  • نرم افزار احکام صهبا، (۱۳۸۹)، مجموعه احکام و دروس خارج ...
  • نرم افزار حدیث ولایت، (۱۳۸۹)، مجموعه بیانات و پیام های ...
  • همپتن، جین، (۱۳۸۰)، فلسفه سیاسی، ترجمه ی خشایار دیهمی، چاپ ...
  • Aquinas, T., )۱۹۹۳(, The Treatise on Law , ed. R. ...
  • Bentham, Jeremy, (۱۸۴۰), Theory of Legislation, An English translation by ...
  • Bix, Brian, (۲۰۰۵) John Austin, in: Stanford Encyclopedia of Philosophy, ...
  • Cicero, M. T., (۱۹۲۸). De Re Publica; De Legibus, tr.: ...
  • Hart, H. L. A., (۱۹۹۴), Concept of Law, second edition, ...
  • Kelsen, Hans, (۱۹۶۷), Pure Theory of Law, Translation from the ...
  • نمایش کامل مراجع