تحلیل محتوایی کتیبه های قرآنی مساجد جامع گوهرشاد مشهد و حکیم اصفهان

Publish Year: 1398
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: Persian
View: 81

This Paper With 16 Page And PDF Format Ready To Download

  • Certificate
  • من نویسنده این مقاله هستم

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این Paper:

شناسه ملی سند علمی:

JR_RICHT-3-7_009

تاریخ نمایه سازی: 9 دی 1402

Abstract:

در ادوار اسلامی، مسجد به عنوان شاخص معماری شناخته شده و دارای جایگاه ویژه ای است. معماری مساجد با تزییناتی همراه بود، و به مرور مملو از مفاهیمی شد که سرشار از عناصر معنایی و تزیینی در معماری اسلامی است. این تزیینات کتیبه ای با مضامین گوناگون قرآنی، دعایی، تاریخی و اسماءالهی و اسماء ائمه با تکنیک هایی نظیر کاشی کاری، آجرکاری و گچبری اجرا شده اند. تحلیل مضامین و همچنین بررسی تفاوت ها و شباهت های مضمونی کتیبه های دو مسجد از اهداف این مقاله است. پرسش های پژوهش عبارتنداز: چه مفاهیمی در کتیبه های قرآنی مساجد گوهرشاد مشهد و حکیم اصفهان به لحاظ بستر های سیاسی و مذهبی دو دوره مطرح می باشد؟ افتراق و اشتراکات کتیبه ها در چه زمینه هایی است؟ نتایج پژوهش نشان می دهد به دلیل اختلاف مذهب در این دو دوره (تیموریان و صفویان) بیشتر کتیبه هایی که در گوهرشاد مشهد (تیموریان) نگارش یافته به مسائلی کلی و اصولی دین اسلام از جمله مسئله توحید و یگانگی خداوند، معاد یا مسائل کلی از این دست پرداخته شده است؛ ولی در کتیبه های مسجد حکیم ضمن پرداختن به آیاتی در این خصوص، آیات، سور و احادیثی درمورد اهل بیت؟عها؟ نیز دیده می شود. در کتیبه های مسجد گوهرشاد، خط ثلث بیشترین کاربرد را از میان خطوط دیگر داشته و نقوش ختایی، اسلیمی همزمان در تزیینات این بنا، نقش مهمی ایفا کرده اند. در مسجد حکیم اصفهان، خط شاخص در کتیبه نگاری، کوفی (بنایی، معقلی) است و اکثر کتیبه ها به همین خط نگارش شده اند. سوره های توبه، اسراء، جمعه، دهر، اخلاص و آیه الکرسی، از جمله سوره های مشترک میان این دو مجموعه است. با این که دو مسجد گوهرشاد مشهد و حکیم اصفهان در ساختار ساختمانی و محتوای کتیبه ها، دارای اشتراکاتی هستند، اما غنای تزیینی و کتیبه های قرآنی مسجد گوهرشاد بیشتر از مسجد حکیم می باشد. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی-تحلیلی محتوا بوده و گردآوری اطلاعات ازطریق مطالعات کتابخانه ای، مشاهده ی آثار جمع آوری و میدانی می باشد.

Authors

Shahriar Shekarpour

Assistant Professor, Department of Islamic Art, Tabriz Islamic Art University, Tabriz , Iran.

Manzarbano Oladghobad

M. A. Student in Department of Islamic Art, Tabriz Islamic Art University, Tabriz , Iran.

Abolfazl Abdollahifard

Assistant Professor, Department of Islamic Art, Tabriz Islamic Art University, Tabriz , Iran.

مراجع و منابع این Paper:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این Paper را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود Paper لینک شده اند :
  • احمدی، خدیجه (۱۳۸۹). «طراحی حروف براساس خط کوفی معقلی، طراحی ...
  • اثنی عشری، نفیسه؛ و شایسته فر، مهناز (۱۳۹۰). «بررسی نقوش ...
  • حکیمی، سعید (۱۳۸۰). «هنر کاشی کاری و خط بنایی (کاشی ...
  • خمسه، فرزانه؛ و شایسته فر، مهناز (۱۳۹۲). «فیروزه نگین مساجد ...
  • دهخدا، علی اکبر (۱۳۱۹). لغتنامه.. ...
  • زمرشیدی، حسین (۱۳۹۰). «مسجد بی نظیر جامع گوهرشاد و هنرهای ...
  • زمرشیدی، حسین (۱۳۹۰). «تحول خط بنایی در معماری صفویه با ...
  • شایسته فر، مهناز (۱۳۸۱). «بررسی محتوایی کتیبه های مذهبی دوران ...
  • شایسته فر، مهناز (۱۳۸۹). «بررسی تزیینات و کتیبه های قرآنی ...
  • صحراگرد، مهدی (۱۳۹۲). «شاهکارهای هنری در آستان قدس رضوی "کتیبه ...
  • صمدی، حبیب الله (۱۳۳۳). «جامع گوهرشاد یا هشتمین بنای زیبای ...
  • فغفوری، رباب؛ و بلخاری قهی، حسن (۱۳۹۴). «بررسی تطبیقی مضمون ...
  • گلزار، شبنم (۱۳۹۵). «معرفی مکان های تاریخی، حکیم اصفهان (سردر ...
  • ماهرالنقش، محمود (۱۳۷۶). معماری مسجد حکیم. تهران: انتشارات سروش، چاپ ...
  • ماهرالنقش، محمود (۱۳۷۸). «مساجد اصفهان». فصلنامه هنر. صص: ۸۵-۹۹.. ...
  • هنرفر، لطف الله (۱۳۵۰). گنجینه آثار تاریخی اصفهان. کتابفروشی ثقفی، ...
  • نمایش کامل مراجع