شیمی کانی پیروکسن در زینولیت های سنگ های آتشفشانی شبه جزیره اسلامی (آتشفشان سارای): شواهدی از ژئوترموبارومتری و محیط تکتونیکی تشکیل آنها

سنگ­های آتشفشانی پر پتاسیم شبه جزیره اسلامی (آتشفشان سارای) در شمال غرب کمربند ماگمایی ارومیه- دختر واقع شده­اند. گدازه­ های فونولیتی حاوی زینولیت، بخش قابل ملاحظه ­ای از سنگ­های آتشفشانی ناحیه را دربر می­گیرند. انواع زینولیت در این سنگ­ها به دو گروه زینولیت­هایی با ترکیب معادل بازالت و تراکی­ آندزیت قابل تقسیم­ اند. فنولیت­ها و هر دو نوع زینولیت، غنی­ شدگی ازLREE  و الگوی کمابیش مسطح ازHREE  در کنار بی­ هنجاری منفی Eu, Ta, Nb و Ti و بی­ هنجاری مثبت Th, Ba, Rb و  K نشان می­دهند. این نمونه­ ها همگی ماهیت کالک­ آلکالن پتاسیم بالا دارند و در یک محیط کمانی پس از برخورد شکل گرفته­ اند. کلینوپیروکسن­های فنولیت­های میزبان در فشار متوسط تا بالا (۶ تا ۱۵ کیلوبار) و دمای ۱۲۰۰ تا ۱۳۰۰ درجه سانتی­گراد متبلور شده ­اند در حالی که کلینوپیروکسن­ها در زینولیت­های بازالتی در فشار ۲ تا ۵ کیلوبار، دمای ۱۱۰۰ تا ۱۱۵۰ درجه سانتی­گراد و در زینولیت­های تراکی­ آندزیتی در فشار ۶ تا ۱۰ کیلوبار و دمای ۱۱۵۰ تا ۱۲۰۰ درجه سانتی­گراد متبلور شده ­اند. به عبارتی دما و فشار تبلور دیوپسید در زینولیت­ها کمتر از سنگ میزبان فنولیتی آنها است و لذا با توجه به عدم وجود شواهدی چون ذوب شدگی، انحلال، حضور زینوکریست و یا تجمع ریزبلور­ها در مرز کانی­ها و محل تماس زینولیت و ماگمای میزبان، به نظر می­رسد که زینولیت­ها در مسیر صعود ماگما، از دیواره­ ها جدا و توسط ماگما به سطح منتقل شده باشند.

Keywords:

High-k calc-alkaline , xenolith , chemistry of pyroxene , post-collision , Eslamieh peninsula. , کالک آلکالن پتاسیم بالا , زینولیت , شیمی پیروکسن , پس از برخورد , شبه جزیره اسلامی