سیویلیکا را در شبکه های اجتماعی دنبال نمایید.

نقش هوش اخلاقی، هوش معنوی و هوش هیجانی در تقویت وجدان کاری

Publish Year: 1403
Type: Journal paper
Language: Persian
View: 90

This Paper With 22 Page And PDF Format Ready To Download

Export:

Link to this Paper:

Document National Code:

JR_JIM-11-21_002

Index date: 1 December 2024

نقش هوش اخلاقی، هوش معنوی و هوش هیجانی در تقویت وجدان کاری abstract

مقدمه و اهداف: امروزه آنچه در تعالی سازمان ها نقش محوری دارد، انسان است و عاملی به نام وجدان می تواند نقشی پررنگ و بسیار مهم را در کارایی و اثربخشی هر سازمان ایفا کند. وجدان کاری عاملی است که باعث ایجاد نظم در کار و حسن انجام وظیفه در افراد می شود. توجه به مفهوم وجدان کاری در سازمان ها نگاهی اخلاقی و انسانی به مقوله کار و سازمان است؛ زیرا اخلاق در رفتار حرفه ای منجر به ایجاد تعهد نسبت به انجام وظایف به بهترین شکل و بدون کنترل خارجی و در پی آن بهبود نتایج کار، بهبود وضع جامعه، رضایت و آرامش وجدان فرد می شود. در سازمان های امروزی، مدیران و کارکنان می توانند با بهبود ویژگی های هوش هیجانی محیط کار را توانمند کنند. هوش هیجانی شامل مجموعه ای از احساسات، دانش اجتماعی و قابلیت هایی است که قدرت کلی ما را در جهتی هدایت و تقویت می کند که به ما امکان می دهد به عوامل و فشارهای محیطی پاسخ مناسبی بدهیم. مطالعات نشان می دهد که بین هوش هیجانی و هوش معنوی همبستگی بالایی وجود دارد. هوش معنوی به عنوان توانایی عمل با خرد و شفقت و در عین حال حفظ آرامش درونی و بیرونی بدون توجه به شرایط توصیف می شود که افراد را قادر می سازد تا موقعیت های استرس زا و اضطراب را در موقعیت های نامطلوب مدیریت کنند. هوش معنوی را می توان پایه ای برای ظهور رفتارهای کاری مثبت در نظر گرفت. اگر کارکنان سازمان از هوش معنوی بالاتری برخوردار باشند احتمال بروز رفتارهای کاری مثبت بیشتر می شود. بسیاری از رفتارها و تصمیمات کارکنان و مدیران در سازمان های امروزی متاثر از ارزش های اخلاقی آنهاست. هوش اخلاقی توانایی به کارگیری اصول اخلاقی جهانی در اخلاق، اهداف و ارتباطات است. هوش اخلاقی توانایی تشخیص درست و نادرست بر اساس اصول جهانی است. اهمیت تقویت وجدان کاری که در این پژوهش به عنوان متغیری اساسی به آن پرداخته ایم به این دلیل است که تقویت وجدان کاری می تواند تاثیر مستقیمی بر عملکرد فردی داشته باشد و در نهایت به اثربخشی و بهره وری سازمانی منجر شود. در پژوهش حاضر به دنبال بررسی عوامل موثر در تقویت وجدان کاری بودیم که از مهم ترین آنها می توان به هوش به ویژه هوش هیجانی، هوش اخلاقی و هوش معنوی اشاره کرد. سوال اصلی تحقیق این است که آیا هوش اخلاقی، هوش معنوی و هوش هیجانی در تقویت و افزایش وجدان کاری در سازمان تاثیر دارند؟روش: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی − پیمایشی است. جامعه آماری این پژوهش مراکز و خانه های بهداشت شهر بردسکن می باشد. گردآوری داده ها در این پژوهش به دو روش کتابخانه ای و میدانی انجام شده است. برای سنجش متغیرهای پژوهش از پرسش نامه های استاندارد هوش اخلاقی لنیک و کیل (۲۰۰۵)، وجدان کاری کاستا و مک کرای (۱۹۹۲)، هوش معنوی کینگ (۲۰۰۸) و هوش هیجانی شوت (۱۹۹۸) استفاده شده است. در این پژوهش به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از آمار توصیفی و استنباطی استفاده شده است. برای توصیف جامعه آماری از آمار توصیفی و نرم افزار spss استفاده شده است. برای آزمون فرضیه های پژوهش از معادلات ساختاری و تحلیل مسیر به کمک نرم افزار Smart pls ۳ استفاده شده است.یافته ها: ابتدا برای بررسی جامعه آماری از آمار توصیفی استفاده شده است و نتایج توصیف متغیرهای جمعیت شناختی نشان می دهد: از لحاظ جنسیت ۴۱ نفر مرد و ۸۹ نفر زن می باشند. از لحاظ سن بیشتر افراد در بازه ۳۵ تا۴۰ سال می باشند (حدود ۳۵ درصد). از لحاظ تحصیلات بیشتر افراد دارای مدرک تحصیلی لیسانس می باشند (۶۰ درصد). از لحاظ سابقه کار بیشتر افراد دارای سابقه کاری ۱ تا ۵ سال و ۲۰ تا ۲۵ سال می باشند (حدود ۲۷ درصد). به منظور آزمون فرضیه های تحقیق از معادلات ساختاری و تحلیل مسیر و نرم افزار  PLS  استفاده شده است. برای بررسی برازش مدل ساختاری تحقیق از دو شاخص SRMR و شاخص GOF استفاده شده که در حد مطلوب اند و مدل برازش خوبی دارد. فرضیه های پژوهش مورد بررسی و آزمون قرار گرفت. بررسی فرضیه اصلی تحقیق نشان می دهد که ضریب مسیر بین مولفه هوش اخلاقی و وجدان کاری برابر با ۸۰۸/۰، هوش معنوی و وجدان کاری برابر با ۳۵۸/۰ و هوش هیجانی و وجدان کاری برابر با ۵۳۳/۰ می باشد و مقدار آماره t در تمام مسیر ها بیشتر از ۹۶/۱ می باشد و سطح معنا داری نیز کمتر از ۰۵/۰ می باشد.  می توان گفت: مولفه های هوش اخلاقی، معنوی و هیجانی بر وجدان کاری اثرگذار بوده و بیشترین تاثیر را هوش اخلاقی بر وجدان کاری دارد. فرضیه های فرعی پژوهش نیز مورد تایید واقع شده اند.بحث و نتیجه گیری: این پژوهش با هدف بررسی نقش هوش اخلاقی، هوش معنوی و هوش هیجانی در تقویت وجدان کاری انجام شده است. برای این منظور یک فرضیه اصلی و یازده فرضیه فرعی تدوین شده است. با تایید فرضیه اصلی پژوهش مشخص شد که هوش اخلاقی، معنوی و هیجانی تاثیر مثبت و معناداری بر وجدان کاری  دارد و بیشترین تاثیر مربوط به هوش اخلاقی و کمترین تاثیر مربوط به هوش معنوی است. تایید فرضیه اصلی پژوهش و تایید فرضیه های فرعی اول، دوم، سوم و چهارم نشان می دهد هوش اخلاقی و مولفه های آن بر وجدان کاری تاثیر مستقیم و معنا داری دارد که نتایج با پژوهش های نریمانی و کرامتی (۱۳۹۹)، همایی (۱۳۹۷)، دهقان منشادی (۱۳۹۶)، اسماعیلی طرزی و همکاران (۱۳۹۲)، فولاد و همکاران (۲۰۱۹) و نورسیا (۲۰۱۰) همخوانی دارد. تایید فرضیه اصلی پژوهش و تایید فرضیه های فرعی پنجم، ششم، هفتم و هشتم نشان می دهد هوش معنوی و مولفه های آن بر وجدان کاری تاثیر مستقیم و معنا داری دارد که نتایج با پژوهش های حسنلو (۱۳۹۴)، لیاقت دار و همکارانش (۱۳۹۰)، فولاد و همکاران (۲۰۱۹) و خاواجا (۲۰۱۷) هم راستا می باشد. تایید فرضیه اصلی پژوهش و تایید فرضیه های فرعی نهم، دهم و یازدهم نشان می دهد هوش اخلاقی و مولفه های آن بر وجدان کاری تاثیر مستقیم و معنا داری دارد که نتایج با پژوهش های لیاقت دار و همکارانش (۱۳۹۰)، فولاد و همکاران (۲۰۱۹)، ساناریو و همکاران (۲۰۱۷) و کری و همکاران (۲۰۱۷) همخوانی دارد. برای سازمان های امروزی توجه به هوش یکی از عوامل مهم و ضروری است. نتایج این پژوهش نشان می دهد که هوش اخلاقی، معنوی و هیجانی می تواند وجدان کاری را بهبود بخشد. هوش اخلاقی موجب افزایش تعهد و ایجاد اعتماد و مسئولیت پذیری بیشتر در کارکنان شده و به بهبود کارایی فردی و گروهی می انجامد. ازاین رو، سهم هوش اخلاقی در پیش بینی وجدان کاری کارکنان منطقی به نظر می رسد. هوش معنوی نیز حس مسئولیت پذیری کارکنان را افزایش می دهد و آنان را نسبت به مسئولیت خویش متعهد می کند. همچنین، آنها محیط کار و انجام وظایف را فرصتی برای رشد و بروز توانایی ها و ارزش های شخصی خود تلقی می کنند و وجدان کاری رو به فزونی و کمال می رود.  بهره گیری از مولفه های هوش هیجانی با ایجاد انعطاف پذیری بیشتر، عملکرد بهتر را تسهیل می کند.تقدیر و تشکر: از کلیه کسانی که در انجام پژوهش مشارکت داشته و ما را را یاری داده اند، تشکر و قدردانی می شود.تعارض منافع: هیچ تعارض منافعی در این پژوهش وجود ندارد.

نقش هوش اخلاقی، هوش معنوی و هوش هیجانی در تقویت وجدان کاری Keywords:

نقش هوش اخلاقی، هوش معنوی و هوش هیجانی در تقویت وجدان کاری authors

احمد عربشاهی کریزی

استادیار، گروه مدیریت دولتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

مهدی رحمانی کندر

کارشناسی ارشد، گروه مدیریت، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران