تحول در نظام رتبه بندی آموزش محیط زیستی در آموزش عالی: تحلیل انتقادی شاخص گرین متریک و ارائه ی مدل

آموزش محیط زیست یکی از اساسی ترین ابزارهای دستیابی به توسعه پایدار به شمار می رود. اما با این حال اجرای موثر آن در دانشگاه ها همچنان با چالش های متعددی روبه رو است. مقاله حاضر با هدف طراحی و تبیین یک مدل جامع برای آموزش محیط زیست در نظام آموزش عالی با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل محتوای استقرایی انجام شده است.گردآوری داده ها به روش اسنادی و با استفاده از منابع معتبر بین المللی شامل مستندات علمی، گزارشات سیاستی و منابع معتبر دانشگاهیدر حوزه محیط زیست گردآوری و پس از مقوله بندی در قالب ۳ مقوله اصلی و ۱۷ زیر مقوله به منظور ارائه مدل نهایی پژوهش مورد تحلیل گرفته اند. اعتبارسنجی مدل طراحی شده از طریق مشارکت ۳۲ نفر از خبرگان و صاحب نظران در حوزه محیط زیست صورت گرفته است. مدل ارائه شده در پژوهش حاضر براساس سه مولفه ی کلیدی آموزش محیط زیستی یعنی دانش، نگرش و مهارت در قالب سه مقوله اصلی شامل «آموزش مستقیم» ، « آموزش غیرمستقیم» و « مسئولیت اجتماعی دانشگاه» و ۱۷ زیر مقوله ارائه شده است. مدل ارائه شده نهایی برخلاف مدل ارزیابی فعلی براساس شاخص گرین متریک -که عمدتا بر شاخص های کمی نظیر تعداد دوره های آموزشی و مقالات پژوهشی تمرکز دارد- علاوه بر توجه بر ابعاد کمی و کیفی آموزش، شیوه های نوین تدریس، ادغام مفاهیم پایداری در رشته های مختلف، و تاثیرگذاری دانشگاه بر جامعه، بر جنبه های کلیدی مانند اثربخشی آموزش، تغییر نگرش و رفتار دانشجویان ، توسعه آموزش میان رشته ای، ارتقای نقش دانشگاه در جامعه، و توجه بیشتر به عدالت زیست محیطی متمرکز است. انتظار می رود نتایج مطالعه حاضر نقشی کارآمد در رفع کاستی های روش های ارزیابی فعلی و بهبود سیستم ارزیابی به عنوان ابزاری کارآمدتر برای سنجش واقعی تاثیر دانشگاه ها در مسیر توسعه ی پایدار با تاکید بر ارتقای نظام های رتبه بندی دانشگاهی و ارتقای آموزش محیط زیستی در آموزش عالی ایفا نماید.

Keywords:

آموزش محیط زیست , آموزش عالی , گرین متریک , دانشگاه پایدار , مدل مفهومی