تاثیر افزودن ال-کارنیتین به رقیق کننده بر کیفیت اسپرم بز پس از فرایند انجماد-یخگشایی

سابقه و هدف: بز از جمله اولین حیواناتی است که به دست انسان اهلی شده است و با توجه به شواهد موجود منشا اهلی شدن این دام را کشور ایران می دانند. با توجه به اقلیم گرم و خشک در حال توسعه در ایران، مدیریت تولید مثل این دام ارزشمند می تواند موجب بهبود تولیدات دامی در کشور شود. یکی از فناوری های کمک کننده به مدیریت تولید مثل، تلقیح مصنوعی است. در این روش ژن های برتر دام های با ارزش ژنتیکی بالا به سرعت در گله توسعه می یابد. در مرحله نخست برای انجام موفقیت آمیز تلقیح مصنوعی، به اسپرم مناسب برای تلقیح نیاز است. یکی از راه های نگهداری اسپرم، نگهداری طولانی مدت آن توسط پدیده انجماد است. استرس های اسمزی، شیمیایی و مکانیکی، طی فرآیندهای انجماد مهم ترین دلایلی هستند که تغییرات فراساختاری، بیوشیمیایی و عملکردی را در اسپرم بوجود می آورند که موجب کاهش باروری اسپرم می شوند. پراکسیداسیون لیپیدهای غشا یکی از مهمترین استرس های شیمیایی در فرآیند انجماد-یخ گشایی است. ال-کارنیتین برای بتا اکسیداسیون اسید های چرب با زنجیره بلند در میتوکندری ضروری است و با تامین انرژی مورد نیاز اسپرم، تاثیر مثبتی بر متابولیسم، بلوغ و تحرک اسپرم دارد. بنابراین هدف از اجرای این پژوهش بررسی اثر سطوح مختلف ال-کارنیتین در طول فرایند انجماد برای حفظ کیفیت منی بز بود. مواد و روش ها: در این آزمایش از ۵ راس بز نژاد سانن استفاده شد. پس از اسپرم گیری و ارزیابی اولیه، به منظور حذف اثرات فردی، نمونه های منی مخلوط شدند. سطوح مختلف ال-کارنیتین (۱،۰، ۲، ۵ و ۱۰ میلی مولار) به رقیق کننده اسپرم افزوده شد و نمونه های منی رقیق سازی و منجمد شدند. ارزیابی میکروسکوپی اسپرم بعد از انجماد-یخ گشایی انجام شد و فراسنجه های کیفی اسپرم شامل تحرک، تحرک پیش رونده، مورفولوژی، عملکرد غشا پلاسمایی، سلامت آکروزوم، فعالیت میتوکندری، میزان شکست DNA، آپوپتوز، میزان و پراکسیداسیون لیپیدهای غشایی مورد ارزیابی قرار گرفتند. داده های حاصل از آزمایش سطوح مختلف ال-کارنیتین در قالب طرح کاملا تصادفی با استفاده از Proc GLM به وسیله نرم افزار آماری SAS آنالیز و سطح معنی داری ۰۵/۰>P در نظر گرفته شد. مقایسه میانگین ها با استفاده از روش توکی انجام شد. یافته ها: بر اساس نتایج حاصل از این پژوهش، استفاده از ال-کارنیتین در فرایند انجماد موجب بهبود فراسنجه های کیفی اسپرم بز شد، به طوری که در اسپرم یخ گشایی شده بیشترین میزان تحرک کل، تحرک پیش رونده، سلامت غشا پلاسمایی، فعالیت میتوکندری، زنده مانی وکمترین میزان پراکسیداسیون لیپید و تغییرات شبه آپوپتوز در تیمار دریافت کننده ۵ میلی مولار ال-کارنیتین مشاهده شد. استفاده از غلظت های غیربهینه (۱ و ۱۰ میلی مولار) ال-کارنیتین به اندازه دوز بهینه (۵ میلی مولار) موثر نبود.نتیجه گیری: بنابراین، مکمل سازی محیط انجماد منی بز با مقادیر بهینه ال-کارنیتین روشی عملی برای حفظ کیفیت منی بز در انتقال آن به مزارع برای اهداف تولیدمثلی و تلقیح مصنوعی گله های تجاری می باشد.واژه های کلیدی: ال-کارنیتین، اسپرم، انجماد، بز

Keywords:

ال-کارنیتین , اسپرم , انجماد , بز