اثر خشکیدگی تاجی ناشی از خشک سالی بر برخی عناصر غذایی در جنگل های بلوط ایرانی

زمینه و هدف: در سال های اخیر خشکیدگی درختی ناشی از خشک سالی در جنگل های بلوط زاگرس رخ داده و بر وضعیت عناصر غذایی خاک و درخت تاثیر زیادی گذاشته است. این تحقیق به منظور تعیین تغییرات مقادیر پتاسیم، کلسیم و منیزیم در برگ، ریشه و خاک محیط ریشه درختان سرخشکیده بلوط ایرانی و تعیین تغییرات فصلی و سالیانه مقادیر آن ها انجام شد.

روش بررسی: در این پژوهش تغییرات مقادیر پتاسیم، کلسیم و منیزیم در برگ، ریشه و خاک محیط ریشه درختان بلوط ایرانی، در جنگل دچار خشکیدگی مله سیاه استان ایلام در فصول بهار و تابستان ۱۳۹۳-۱۳۹۲ پایش شد. درختان بلوط بر اساس شدت خشکیدگی تاجی به چهار گروه با تعداد شش تکرار تقسیم شدند. نمونه گیری از برگ، ریشه و خاک در چهار جهت اصلی تاج درخت به طور تصادفی انجام و برای تجزیه عناصر به آزمایشگاه منتقل شد.

یافته ها: نتایج نشان داد که خاک محیط ریشه درختان بلوط با شدت های خشکیدگی تاجی مختلف شرایط یکسانی از نظر بافت و pH دارد. اثر متقابل خشکیدگی تاجی و فصل نمونه برداری بر غلظت عناصر کلسیم، منیزیم و پتاسیم برگ، ریشه و خاک توده های بلوط ایرانی معنی دار نبود. مقادیر عناصر کلسیم، منیزیم و پتاسیم خاک تغییر معنی داری بین درختان سالم و سرخشکیده نداشتند. مقدار پتاسیم برگ درختان سرخشکیده در بهار ۹۳ به طور معنی داری بیش تر از درختان سالم بود. مقدار پتاسیم ریشه درختان سرخشکیده نیز در تابستان ۹۳ به طور معنی داری بیش تر از درختان سالم بود. مقدار کلسیم ریشه درختان سرخشکیده در تابستان ۹۳ به طور معنی داری کمتر از درختان سالم تر بود. مقدار منیزیم ریشه درختان سرخشکیده در بهار و تابستان ۹۳ به طور معنی داری کم تر از درختان سالم تر بود. همچنین غلظت پتاسیم و کلسیم خاک تغییرات کاهشی معنی دار از بهار تا تابستان داشتند. غلظت پتاسیم، کلسیم و منیزیم برگ تغییرات معنی دار و نامنظم بین فصلی داشتند. تغییرات غلظت کلسیم ریشه به صورت افزایشی در سال ۹۲ و کاهشی در سال ۹۳ و منیزیم ریشه به صورت کاهشی در سال ۹۳ بود.

بحث و نتیجه گیری: غلظت عناصر مورد مطالعه در پیکره درختان بلوط به دنبال خشک سالی و خشکیدگی تاجی دچار تغییراتی شده و تغییر آن ها در درختان سرخشکیده، با توجه نقش این عناصر در حیات درخت، در جهت مقاومت به شرایط خشکی و انجام فعالیت های حیاتی در حد ممکن بود. بر اساس نتایج تحقیق حاضر صفات متاثر از خشکی شناسایی شده و به عنوان شاخص زیستی در پژوهش های بعدی استفاده می شوند.

Keywords:

جنگل بلوط , خشک سالی , خشکیدگی درختی , عناصر غذایی برگ و خاک.