بررسی اثربخشی آموزش کنترل تکانه بر رفتارهای رانندگی و پردازش هیجانی افراد دارای رفتارهای پرخطر رانندگی: یک مطالعه نیمه تجربی

زمینه و هدف: حوادث رانندگی، دومین عامل مرگ ومیر در کشور است و بخش قابل توجهی از آن به دلیل اشتباهات انسانی و رفتارهای پرخطر رانندگی صورت می گیرد. رفتارهای پرخطر رانندگان به این علت می تواند باشد که رفتار تکانه ای آن ها باعث ایجاد پاسخ های نادرست بیشتری می شود و در نتیجه نیاز به تمرکز بیشتر و سازماندهی بهتری دارند. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش کنترل تکانه بر رفتارهای رانندگی و پردازش هیجانی افراد دارای رفتارهای پرخطر رانندگی انجام گرفت.روش ها: این مطالعه از نوع نیمه تجربی با طرح پیش آزمون-پس آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل تمامی افراد دارای رفتارهای پرخطر رانندگی در سال ۱۴۰۳ استان اردبیل بود. از بین آن­ها تعداد ۳۰ نفر به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایشی (۱۵ نفر) و کنترل (۱۵ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش ۸ جلسه ۶۰ دقیقه ای برنامه آموزش کنترل تکانه اسپری (۲۰۰۶) را دریافت کردند و گروه کنترل به روال عادی خود ادامه دادند. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه رفتارهای پرخطر رانندگی حسنی نسب و همکاران (۱۴۰۱) و مقیاس پردازش هیجانی باکر و همکاران (۲۰۱۰) استفاده شد. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره در نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ تحلیل شدند.یافته ها: یافته ها نشان داد که بین میانگین رفتارهای پرخطر رانندگی (P<۰.۰۰۱, F=۲۵.۸۷, ηp۲=۰.۴۹۹) و پردازش هیجانی (P<۰.۰۰۱, F=۱۲۵.۰۸, ηp۲=۰.۸۲۸)  افراد دارای رفتارهای پرخطر رانندگی گروه آزمایش و گروه کنترل در پس آزمون تفاوت معناداری وجود دارد.نتیجه گیری: آموزش کنترل تکانه سبب می شود رانندگان از هیجانات منفی مثل خشم و اضطراب آگاه شده و درصدد مقابله مثبت برآیند، فردی که از لحاظ ذهن آگاهی در وضعیت خوبی قرار دارد، افکار و هیجانات خود را می پذیرد و تلاش می کند در مواجهه با افکار و هیجان های آزاردهنده، توانایی پردازش آن ها را کسب کرده و میزان رفتارهای رانندگی پرخطر به طرز معناداری کاهش می یابد.

Keywords:

کنترل تکانه , پردازش هیجانی , رفتارهای پرخطر رانندگی