تاثیر برنامه آموزشی بازتوانی شناختی رایانه ای بر علائم افسردگی اساسی و کارکرد روزانه افراد افسرده

افسردگی اساسی یک بیماری شایع در جهان است که با اختلالات شناختی از جمله اختلال در توجه، کارکرد اجرایی، حافظه و سرعت پردازش شناختی همراه است. یکی از مداخلات جدید که اختلالات شناختی را مورد هدف قرار می دهد بازتوانی (آموزش) شناختی رایانه ای است. هدف پژوهش حاضر تدوین بسته بازتوانی شناختی رایانه ای و تاثیر آن بر علائم افسردگی و کارکرد روزانه در افراد افسرده در مقایسه با گروه کنترل فعال بود. ابتدا بسته بازتوانی شناختی رایانه ای در قالب بازی و بر اساس پژوهش های موجود تدوین شد. پژوهش حاضر از نوع پژوهش های آزمایشی با طرح پیش آزمون- پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه ی آماری این مرحله پژوهش شامل کلیه ی افراد ۲۰ تا ۳۵ سال مراجعه کننده ی به مراکز روان شناسی و روان پزشکی شهر تهران که در مرداد ۱۴۰۰ تشخیص اختلال افسردگی اساسی را دریافت کرده اند، بودند. روش نمونه گیری در این پژوهش روش تصادفی خوشه ای دو مرحله ای است. از میان مناطق ۲۲ گانه تهران و متناسب با حجم خوشه ها، دو منطقه انتخاب شد. از میان مراکز این دو منطقه، ۵ مرکز به روش تصادفی انتخاب شد. با مراجعه به این پنج مرکز از میان افرادی که ملاک های ورود به پژوهش را داشتند، ۲۸ نفر به صورت در دسترس انتخاب شده و به صورت تصادفی در گروه های آزمایش و کنترل قرار گرفتند. ابتدا پرسش نامه ها (افسردگی بک و مقیاس ناتوانی شیهان) برای هر دو گروه اجرا شد. سپس بسته ی بازتوانی شناختی رایانه ای تدوین شده (۲۰ جلسه ی ۲۰ دقیقه ای) روی گروه آزمایش و برنامه ای غیر هدفمند (۲۰ جلسه ی ۲۰ دقیقه ای) برای گروه کنترل اجرا شد. پس از این مرحله بسته بازتوانی شناختی رایانه ای تدوین شده برای گروه کنترل اجرا شد. در آخر گروه کنترل مجددا به پرسش نامه ها پاسخ داده و آزمون ها برای آن ها اجرا شد. کلیه ارزیابی های صورت گرفته در آزمایشگاه ملی نقشه برداری مغز ایران صورت گرفت. نتایج پژوهش از طریق آزمون تحلیل واریانس چند متغیره و آزمون تحلیل واریانس اندازه گیری مکرر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان دهنده تاثیر بسته بازتوانی شناختی بر علائم افسردگی و کارکرد روزانه بود (۰۰۱/۰P=). نتایج این مطالعه نشان داد بسته بازتوانی شناختی رایانه ای باعث بهبود علائم افسردگی و کارکرد روزانه می شود و می توان از آن به عنوان درمان نوین برای هدف قرار دادن اختلال افسردگی اساسی و کارکرد روزانه استفاده کرد.

Keywords:

اختلال افسردگی اساسی , کارکرد شناختی , بازتوانی شناختی رایانه ای