شرکت های هوش مصنوعی در ایران: مطالعه کیفی موانع و مسائل کسب و کاری

هوش مصنوعی، اکنون به یکی از اولویت های سیاست علم و فناوری ایران تبدیل شده است. سند ملی هوش مصنوعی جمهوری اسلامی ایران، بازتاب دهنده اهمیت این فناوری در سطح ملی است. یکی از ارکان اصلی توسعه هوش مصنوعی که در این سند نیز مورد تاکید قرار گرفته است، توسعه شرکت های این حوزه است. شناخت مسائل پیش روی این شرکت ها، اولین قدم برای تدوین سیاست هایی به منظور توسعه آنها خواهد بود. پژوهش پیش رو با هدف شناسایی مسائل پیش روی توسعه شرکت های هوش مصنوعی در ایران صورت گرفته است. روش شناسی این پژوهش براساس رویکرد تفسیری است. برای جمع آوری داده ها، با ۲۸ نفر از مدیران کسب و کارهای هوش مصنوعی مصاحبه نیمه ساختار یافته انجام شده است. همچنین، مستندات و گزارش هایی که ۱۳۵ شرکت حوزه هوش مصنوعی ارائه داده اند مورد استفاده قرار گرفته است. برای تحلیل داده ها از روش تحلیل مضمون استفاده شده است. براین اساس، هفت مضمون فراگیر توانمندی مدیریتی بنگاه، محیط نهادی شرکت داری، نیروی انسانی، اقتصاد سیاسی، تامین مالی و هزینه ها، صادرات و اعتباربخشی به عنوان زمینه های علی مرتبط با وضعیت و توسعه شرکت های هوش مصنوعی شناسایی شده اند. یافته های پژوهش بیانگر این است که زمینه های علی مرتبط با اقتصادسیاسی، توانمندی مدیریتی بنگاه ، صادرات و اعتباربخشی به محصولات هوش مصنوعی، در ادبیات داخلی مورد توجه قرار نگرفته اند. در اقتصاد سیاسی، ارزان بودن انرژی و نیروی انسانی، از دلایل اصلی مقاومت در برابر استفاده از هوش مصنوعی به منظور افزایش بهره وری است. توانمند کردن مدیریتی بنگاه های هوش مصنوعی مورد توجه سیاستگذاران قرار نگرفته است و مدیران این شرکت ها، توانایی پایینی در مدیریت کسب و کار خود دارند. در صادرت، شرکت های داخلی مزیت رقابتی چندانی ندارند. رقبای خارجی، شرکت های بزرگی هستند که طیف وسیعی از محصولات را با قیمتی رقابتی ارائه می دهند. در اعتباربخشی، هنوز سازوکارهای مشخصی شکل نگرفته است و اعتباربخشی توسط کارفرما صورت می گیرد. به رغم این، چون بازار این محصولات گسترش پیدا نکرده است، هنوز این مسئله به یک مانع جدی تبدیل نشده است.

Keywords:

هوش مصنوعی , شرکت های هوش مصنوعی , توانمندی مدیریت شرکتی , اعتباربخشی محصولات , اقتصاد سیاسی