سنجش زیان نابرابری و اثر آن بر شاخص توسعه انسانی

شاخص توسعه انسانی در سال ۱۹۹۰ برای ارزیابی سطح توسعه کشورها در چارچوب برنامه توسعه ملل متحد طراحی شد. به دنبال آن مجموعه ای از شاخص ها از جمله شاخص توسعه انسانی تعدیل شده با نابرابری برای تحلیل ابعاد مختلف توسعه انسانی تدوین شد. در مطالعه حاضر به لحاظ اهمیت بالای شاخص توسعه انسانی و همچنین شاخص توسعه انسانی تعدیل شده بر اساس نابرابری این دو شاخص برای کشور ایران طی سال های ۲۰۲۲-۲۰۱۰ مورد بررسی قرار گرفته و نهایتا وضعیت کشور از لحاظ بهره مندی از شاخص های ذکر شده در این سال ها با کشورهای عضو منات مقایسه و زیان بالقوه توسعه انسانی به دلیل نابرابری برای کشور محاسبه شد. نتایج نشان داد که در طول دوره مورد بررسی به طور متوسط ۳۴/۹ درصد از مولفه امید به زندگی، ۳۷/۲ درصد از مولفه آموزش و ۲۷/۲ درصد از مولفه درآمد از شاخص توسعه انسانی ایران از بین رفته است و به طور کلی از لحاظ مولفه های سه گانه زیان ۲۵ درصدی ناشی از نابرابری در شاخص توسعه انسانی کشور رخ داده که نشانگر وضعیت نامناسب ایران در این شاخص است. نتایج مقایسه با کشورهای منتخب عضو منات نشان داد که در بین ۱۳ کشور مورد بررسی از لحاظ شاخص زیان رخ داده ناشی از نابرابری در شاخص توسعه انسانی ایران در جایگاه نامناسب یازدهم قرار گرفته است.

Keywords:

شاخص توسعه انسانی , شاخص توسعه انسانی تعدیل شده با نابرابری , زیان