بررسی عملکرد آزمایشگاه های جامع تحقیقاتی دانشگاه های علوم پزشکی ایران؛ مرور چالش ها و راه کارهای اجرایی برای تقویت زیرساخت و بهبود کارایی: خلاصه سیاستی

در دهه های اخیر، نقش آزمایشگاه های تحقیقاتی در تولید دانش، پشتیبانی از پژوهش های بالینی و بنیادی و ارتقای کیفیت خدمات بهداشتی و درمانی به طور فزاینده ای پررنگ شده است. با توجه به تاثیر مستقیم شاخص های عملکردی آزمایشگاه ها بر کیفیت نتایج پژوهش ها، مطالعه حاضر با هدف تحلیل و تبیین وضعیت موجود آزمایشگاه های تحقیقاتی دانشگاه های علوم پزشکی کشور و با تمرکز بر برنامه ارزشیابی این آزمایشگاه ها در سال ۱۴۰۳ انجام شده است. این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی و مقطعی است که با رویکرد ترکیبی (کمی-کیفی) و با تاکید بر تحلیل کیفی داده ها اجرا شده است. جامعه آماری پژوهش شامل ۶۸ دانشکده و دانشگاه علوم پزشکی کشور است که بر اساس سطح بندی وزارت بهداشت در چهار گروه دانشگاه های تیپ یک، تیپ دو، تیپ سه و دانشگاه های نوپا دسته بندی شده اند. شش حوزه اصلی شامل وب سایت فعال، نسبت درآمد به هزینه، جذب حمایت مالی، توانمندسازی نیروی انسانی، عضویت در شبکه راهبردی آزمایشگاهی و میزان بهره برداری اعضای هیئت علمی، به منظور شناسایی نقاط قوت و ضعف مورد بررسی قرار گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که اگرچه رشد فعالیت های پژوهشی در ایران قابل توجه بوده، اما عملکرد آزمایشگاه های تحقیقاتی هنوز به صورت منسجم و مبتنی بر شاخص های واقعی عملکردی ارزیابی نشده است. بررسی های مربوط به سال ۱۴۰۳ حاکی از آن است که علیرغم وجود زیرساخت های مناسب، چالش هایی در زمینه کیفیت عملکرد، مدیریت مالی و توانمندسازی نیروی انسانی همچنان پابرجاست. همچنین نابرابری مالی میان دانشگاه ها و وابستگی شدید به بودجه دولتی از مهم ترین موانع افزایش کارایی آزمایشگاه ها شناسایی شده است. بر اساس نتایج این پژوهش، به کارگیری مدل های تامین مالی ترکیبی، تقویت ارتباط دانشگاه با صنعت و تدوین سیاست های حمایتی هدفمند می تواند زمینه ساز ارتقای کیفیت و پایداری مالی شبکه آزمایشگاهی کشور شود.

Keywords:

Laboratory , Research , Performance , Iran , Policy Brief , آزمایشگاه , تحقیقات , عملکرد , ایران , خلاصه سیاستی