ارتقا امنیت محیطی با تاکید بر رویکرد CPTED (مطالعه موردی محله دریاچه شهدای خلیج فارس)

احساس امنیت در شهر از جمله ارکان مهم و تاثیرگذار در تجربه ای مطلوب از زندگی شهری است. این حس عاملی اساسی در سرزندگی و حضورپذیری شهری، احساس تعلق به محیط شهری و جذابیت برای کاربران است. از این رو، به کارگیری اصول طراحی شهری می تواند با ایجاد و تضمین امنیت، کیفیت زندگی شهروندان را ارتقا دهد. از دهه ۱۹۶۰، پژوهش های متعددی در خصوص ارتباط فضای شهری و جرم خیزی آن صورت گرفته که نتایج حاکی از آن، گواه از تاثیر بسزای طراحی و احتمال وقوع جرم در شهر می باشد. این دسته از پژوهش ها، نظریه ای را تحت عنوان طراحی محیطی با رویکرد پیشگیری از جرم یا به اختصار CPTED، شکل می دهند که طی سال های گذشته، با پشت سر گذاشتن سه نسل از اصول خود، به تکامل رسیده و در جوامع مختلف مورد استفاده قرار می گیرد. این پژوهش، با استفاده از روش توصیفی–تحلیلی و با تاکید بر نظریه CPTED، ضمن بررسی پژوهش های صورت گرفته در این راستا، می کوشد با تطبیق اصول آن با وضعیت فعلی محله دریاچه شهدای خلیج فارس و تکمیل پرسشنامه در محدوده محله، به ارزیابی شاخص های امنیت محیطی در این محله بپردازد. نتایج حاصل از این تحلیل نشان می دهد که طراحی محله دریاچه شهدای خلیج فارس در تطبیق با رویکرد CPTED در سطحی متوسط قرار دارد و تنها اصل کنترل دسترسی در وضعیت مطلوب ارزیابی شده است که شامل حضور نگهبانان، تعریف ورودی ها و سلسله مراتب دسترسی، و وجود فضاهای مشاع و خدماتی در برج های مسکونی است. در مقابل، روشنایی معابر و فضاهای عمومی، مشکلات نگهداری در برخی نقاط و کمبود کاربری های متنوع از جمله مسائل بحران ساز در محله محسوب می شوند چرا که به طور مستقیم بر احساس ناامنی کاربران تاثیرگذارند. این پژوهش زمینه ارائه راهکارهای طراحی محیطی و سیاست های اجرایی را فراهم می سازد تا در نهایت کیفیت زندگی، حس تعلق و حضورپذیری شهروندان در این محله ارتقا یابد.

Keywords:

فضای شهری , طراحی محیطی , امنیت محیطی , محله دریاچه شهدای خلیج فارس