نقش فعالیت بدنی در پیشگیری و مدیریت دیابت نوع ۲: یک مرور سیستماتیک

دیابت یکی از مهم ترین بیماری های مزمن متابولیک است که سالانه هزینه های سنگینی بر نظام سلامت جهان تحمیل می کند. بر اساس گزارش فدراسیون بین المللی دیابت، در سال ۲۰۲۵ حدود ۵۸۹ میلیون بزرگسال، معادل یک نفر از هر ۹ نفر، به دیابت مبتلا هستند و پیش بینی می شود این تعداد تا سال ۲۰۵۰ به ۸۵۳ میلیون نفر افزایش یابد. بیشترین رشد موارد جدید در کشورهای کم درآمد و با درآمد متوسط گزارش شده است؛ کشورهایی که ۸۱ درصد مبتلایان در آن ها همچنان بدون تشخیص باقی می مانند و دیابت سالانه عامل ۳.۴ میلیون مرگ زودرس است. فعالیت بدنی به عنوان یکی از موثرترین مداخلات غیردارویی، نقش تعیین کننده ای در پیشگیری و کنترل دیابت نوع ۲ دارد. شواهد نشان می دهد که ورزش با فعال سازی مسیر AMPK و افزایش انتقال GLUT۴ در عضله اسکلتی، حساسیت به انسولین را بهبود می بخشد و کنترل گلوکز خون را تسهیل می کند، به طوری که خطر بروز دیابت نوع ۲ تا ۵۸ درصد کاهش می یابد. اثرات مفید فعالیت بدنی تا ۷۲ ساعت پس از انجام تمرین باقی می ماند و ورزش منظم موجب افزایش بیان GLUT۴، کاهش التهاب، بهبود پروفایل لیپیدی و کنترل وزن می شود. براساس دستورالعمل های ۲۰۲۵ انجمن دیابت آمریکا، انجام حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت هوازی متوسط همراه با ۲ تا ۳ جلسه تمرین مقاومتی در هفته می تواند موجب کاهش سطح HbA۱c و کاهش مرگ ومیر قلبی شود. همچنین تمرینات HIIT در سال های اخیر به عنوان روشی کارآمد برای بهبود سریع کنترل گلوکز مطرح شده اند. با این حال میزان پایبندی بیماران به برنامه های ورزشی پایین است و تنها حدود یک چهارم آن ها توصیه های ورزشی را دنبال می کنند. ازاین رو استفاده از مداخلات آموزشی، انگیزشی و ابزارهای پایش رفتاری ضرورت بیشتری پیدا می کند.

Keywords:

دیابت نوع ۲ , فعالیت بدنی , گلوکز , حساسیت انسولینی