نقش جوامع محلی در حفاظت بهینه اکوسیستم های جنگلی شهرستان نمین

اکوسیستم های جنگلی به ویژه جنگل های هیرکانی شهرستان نمین، نقش حیاتی در تامین کالاها و خدمات اکوسیستمی دارند. بااین حال، این جنگل ها تحت تاثیر عوامل انسانی مانند بهره برداری غیراصولی، قاچاق چوب و تغییر کاربری و همچنین عوامل طبیعی، با تخریب و کاهش جدی مواجه شده اند. رویکردهای حفاظتی سنتی و از بالا به پایین که مبتنی بر محدودسازی دسترسی جوامع محلی است، نه تنها در احیای این اکوسیستم ها چندان موفق نبوده اند، بلکه به تعارضات با ساکنان محلی دامن زده اند. این مقاله مروری با تمرکز بر شهرستان نمین، بر این فرض استوار است که حل چالش های موجود، مستلزم گذار از پارادایم حفاظت مطلق به سوی «حفاظت مشارکتی» و «مدیریت مبتنی بر جامعه» است. بررسی ادبیات موضوع نشان می دهد که موفقیت در حفاظت پایدار، در گرو بهره گیری از دانش بومی، ظرفیت های اجتماعی و مشارکت فعال جوامع محلی به عنوان اصلی ترین ذی نفعان است. براین اساس، پرسش های این پژوهش حول سه محور می چرخد: شناسایی ظرفیت ها و دانش بومی جوامع محلی نمین، درس آموخته های تجربیات موفق جهانی و داخلی، و ارائه راهبردهای مشارکتی مناسب برای منطقه. یافته ها حاکی از آن است که دانش بومی ساکنان در زمینه هایی مانند شناخت گونه های گیاهی، مدیریت منابع آب وخاک و رفتار حیات وحش، می تواند مکمل ارزشمندی برای دانش رسمی باشد. همچنین، وابستگی معیشتی به جنگل در صورت هدایت صحیح، از تهدید به فرصتی برای حفاظت تبدیل می شود. در پایان، مدل های عملیاتی برای اجرای حفاظت مشارکتی در منطقه نمین پیشنهاد شده اند که شامل «پایش مشارکتی»، «تعاونی های محلی حفاظت و بهره برداری پایدار»، «طرح های حفاظت در ازای توسعه» و «کمیته های مشترک مدیریت» هستند. نتیجه کلی تاکید می کند که تحقق حفاظت موثر از جنگل های نمین، نیازمند طراحی مدلی بومی است که بر پایه توانمندسازی جامعه محلی، رسمیت بخشیدن به دانش بومی، خلق مشاغل پایدار جای گزین و ایجاد نهادهای مدیریت مشترک استوار باشد.

Keywords:

حفاظت مشارکتی , جوامع محلی , جنگل های هیرکانی , دانش بومی , شهرستان نمین , مدیریت اکوسیستم