حکمرانی هوشمند نقش هوش مصنوعی و داده های بزرگ در تصمیم گیریهای راهبردی عمومی و مدیریت بحران

دنیای امروز شاهد تحول دیجیتال بی سابقه ای است که ماهیت سنتی حکمرانی و اداره امور عمومی را با چالش های پیچیده ای مواجه ساخته است. ظهور بحران های گسترده و غیرخطی و افزایش انتظارات شهروندان برای دریافت خدمات سریع و شفاف لزوم گذار از حکمرانی دیجیتال به حکمرانی هوشمند را بیش از پیش نمایان کرده است. حکمرانی هوشمند رویکردی یکپارچه داده بنیاد و آینده نگر است که با بهره گیری از فناوری های پیشرفته ای مانند هوش مصنوعی و داده های کلان در پی ارتقای کارایی، شفافیت، مشارکت پذیری و تاب آوری نظام های حکمرانی است. این پژوهش با هدف طراحی و آزمون یک چارچوب مفهومی برای حکمرانی هوشمند در بخش دولتی با تمرکز بر نقش هوش مصنوعی در بهبود تصمیم گیری راهبردی و مدیریت بحران انجام شده است. روش تحقیق از نوع توصیفی-پیمایشی و جامعه آماری شامل ۲۸۰ نفر از مدیران و کارشناسان سازمان های دولتی تهران بوده که به روش تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. داده ها با پرسشنامه محقق ساخته گردآوری و تحلیل با مدلسازی معادلات ساختاری (SEM) بررسی شد. یافته ها نشان می دهد میانگین کل وضعیت مولفه های حکمرانی هوشمند (۲٫۱۶ از ۵) در سطح ضعیف است. تحلیل مسیر نشان داد قوی ترین تاثیر بر کارایی مدیریت بحران از ظرفیت فنی هوش مصنوعی (۰.۵۲) و بر کیفیت تصمیم گیری از فرهنگ سازمانی (۰.۳۸) نشات می گیرد. همچنین چالش های اخلاقی تاثیر منفی معناداری بر مدیریت بحران داشته است (B=۰.۲۲). این پژوهش نتیجه می گیرد که تحقق حکمرانی هوشمند نیازمند تحولی اکوسیستمی و همزمان در سه بعد فنی، انسانی-فرهنگی و حقوقی-اخلاقی است و غفلت از هر یک موفقیت کل سیستم را با مخاطره مواجه می سازد.

Keywords:

حکمرانی هوشمند , هوش مصنوعی , تصمیم گیری راهبردی , مدیریت بحران