طراحی مدل مفهومی بلوغ تحول دیجیتال و عملکرد اکوسیستمهای نوآوری با تمرکز بر ایران

تحول دیجیتال در سالهای اخیر به پدیده ای اکوسیستمی تبدیل شده و منطق خلق، ارزش تعامل بازیگران و سازوکارهای حکمرانی را دگرگون کرده است. با وجود گسترش ادبیات علمی، تمرکز غالب پژوهش ها بر سطح سازمان منفرد بوده و تبیین اثرات بلوغ تحول دیجیتال بر عملکرد اکوسیستم های نوآوری به ویژه در کشورهای در حال گذار مانند ایران همچنان فاقد چارچوبی منسجم است. هدف این پژوهش تبیین رابطه میان بلوغ تحول دیجیتال و عملکرد اکوسیستم های نوآوری و ارائه یک مدل مفهومی بومی با تاکید بر نقش سازوکارهای نهادی و پلتفرمی در بستر ایران است. پژوهش با رویکرد کیفی و از طریق مرور نظام مند ادبیات مطابق دستورالعمل ۲۰۲۰ PRISMA انجام شد و ۴۲ مطالعه منتشر شده در بازه ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ با استفاده از تحلیل مضمون سه مرحله ای تحلیل گردید. یافته ها نشان می دهد که بلوغ تحول دیجیتال شرطی، لازم اما ناکافی برای بهبود عملکرد اکوسیستم های نوآوری است و اثرگذاری آن عمدتا از طریق سازوکارهای نهادی-پلتفرمی میانجی فعال می شود. بر این اساس، مدلی مفهومی ارائه می شود که بلوغ تحول دیجیتال را به عنوان قابلیت زیربنایی، عملکرد اکوسیستم های نوآوری را به عنوان پیامد نهایی و سازوکارهایی نظیر هماهنگی نهادی، اعتماد و شفافیت، کیفیت حکمرانی دیجیتال و تعامل دولت-دانشگاه-صنعت را به عنوان مسیرهای تبیینی اثرگذاری در نظر می گیرد و مبنایی برای ارائه نقشه راه اجرایی در ایران فراهم می سازد.

Keywords:

بلوغ تحول دیجیتال , اکوسیستم های نوآوری , حکمرانی دیجیتال , سازوکارهای نهادی پلتفرمی , ایران