بازتولید هویت اسلامی-ایرانی در میدان آموزش: تحلیل نقش سرمایه فرهنگی خانواده و مدرسه در شهر همدان

بازتولید هویت اسلامی-ایرانی در شرایط جهانی شدن و تغییرات اجتماعی، فرآیندی پیچیده و چندلایه است که مستلزم تحلیل تعامل دیالکتیکی میان نهادهای اجتماعی کلیدی است. پژوهش حاضر با اتکا به چارچوب نظری پیر بوردیو و نظریه سرمایه فرهنگی به بررسی نقش خانواده و مدرسه در بازتولید هویت اسلامی-ایرانی دانش آموزان شهر همدان می پردازد. روش پژوهش کیفی و از نوع تحلیل محتوای اسنادی جهت دار است و داده ها شامل اسناد سیاستی (سند تحول بنیادین آموزش و پرورش و برنامه درسی ملی)، متون درسی رسمی دوره متوسطه، مقالات علمی و گزارش های محلی فرهنگی در بازه زمانی ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۲ می باشد. یافته ها نشان می دهد خانواده با سرمایه فرهنگی تجسم یافته و عاطفه محور، هویت محلی و زیسته را شکل می دهد در حالی که مدرسه با سرمایه فرهنگی نهادی شده و استانداردسازی، هویت ملی-مذهبی یکسان سازی شده را منتقل می کند. تعامل این دو میدان در سه الگوی هم افزایی، هم زیستی منفعل و تعارض نمادین مشاهده شد که انسجام یا ازهم گسیختگی هویت دانش آموزان را تعیین می کند. پژوهش نشان می دهد انسجام هویت اسلامی-ایرانی نیازمند بازتعریف رابطه خانواده و مدرسه از «موازی کاری» به «همکاری تکاملی و برنامه ریزی شده» است و توجه به سرمایه فرهنگی بومی می تواند پل ارتباطی میان تجربه زیسته محلی و هویت ملی فراهم کند.

Keywords:

سرمایه فرهنگی , هویت اسلامی-ایرانی , خانواده , مدرسه , همدان