تحلیل جایگاه سیاسی همدان در ادوار تاریخی ایران: از مرکز حکمرانی تا نقش منطقه ای در ساخت قدرت ملی

همدان به عنوان یکی از کهن ترین مراکز تمدنی ایران، در ادوار مختلف تاریخی همواره نقش سیاسی برجسته ای در شکل دهی به ساختار قدرت ملی ایفا کرده است. این مقاله با هدف تحلیل جایگاه سیاسی و حکومتی همدان از منظر حکمرانی، سیاسی، تمرکز قدرت و روابط مرکز–پیرامون، تحولات این شهر را از دوره مادها تا عصر جمهوری اسلامی بررسی می کند. یافته ها نشان می دهد که موقعیت جغرافیایی استراتژیک همدان در مسیرهای ارتباطی فلات ایران و بین النهرین، موجب شده تا در بیشتر ادوار تاریخی، این شهر یا مرکز سیاسی باشد (مانند دوران مادها و سلجوقیان) یا یکی از محورهای قدرت منطقه ای ایران محسوب شود. روش پژوهش تاریخی–تطبیقی و مبتنی بر تحلیل منابع مکتوب و تاریخی و سیاسی و باستان شناسی است. نتیجه پژوهش بیانگر آن است که همدان نمونه ای از تداوم کارکرد سیاسی در بستر تغییرات ساختاری است که در قالب مفهوم پایداری نهادی در حکمرانی ایرانی اسلامی قابل تحلیل می باشد.

Keywords:

همدان , حکمرانی هخامنشیان , تاریخ سیاسی همدان , جایگاه منطقه ای همدان