نقش مدارس آلیانس در تحولات جامعه یهودیان همدان (دوره قاجار تا پایان پهلوی اول)

در آغاز دوره قاجار، آموزش یهودیان همدان عمدتا در قالب مکتب خانه های سنتی و محدود برگزار می شد و شامل سواد عبری، آموزش های دینی و حفظ رسوم مذهبی بود. با توجه به بافت اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ویژه همدان، ورود مدارس آلیانس از اواخر سده نوزدهم، با برنامه های آموزشی مدرن، آموزش به زبان فرانسه، علوم انسانی و طبیعی و تربیت نیروی انسانی ماهر، نقطه عطفی در نوسازی جامعه یهودیان این شهر به شمار می رفت. این پژوهش می پرسد چگونه مدارس آلیانس توانستند جایگاه آموزشی و اجتماعی یهودیان همدان را ارتقا دهند و نقش آن ها در تغییر بافت فرهنگی و اجتماعی این جامعه چیست. پژوهش حاضر با بهره گیری از اسناد تاریخی، منابع محلی، سفرنامه ها و گزارش های رسمی آلیانس و با روش توصیفی-تحلیلی، فعالیت های آموزشی مدارس آلیانس و تعامل آن ها با ساختارهای دولتی و جامعه مسلمان همدان را بررسی می کند. یافته ها نشان می دهد این مدارس نه تنها تحول عمیقی در نظام آموزشی یهودیان همدان ایجاد کردند، بلکه زمینه ساز تغییرات گسترده اجتماعی و فرهنگی، افزایش مشارکت این جامعه در زندگی شهری و اقتصادی و ارتقای سطح سواد و بهداشت شدند. همچنین آموزش دختران و بازتعریف هویت فرهنگی یهودیان از دیگر دستاوردهای برجسته این مدارس بوده است.

Keywords:

مدارس آلیانس , یهودیان همدان , نوسازی آموزشی , جامعه شهری , دوره قاجار , پهلوی اول , تاریخ اجتماعی