سید جمال الدین: اصلاح گری در گذار از سنت به مدرنیته برای احیای تمدن اسلامی

سید جمال الدین اسدآبادی به عنوان یکی از چهره های محوری در جریان نوسازی فکری و اصلاح گری دینی در جهان اسلام دوره معاصر شناخته می شود. در مقطع زمانی این اندیشمند، جهان اسلام با چالش های چندبعدی ناشی از انحطاط داخلی، عقب مانگی علمی و فناورانه و نیز مواجهه با هجوم تمدن نوین غربی و گسترش پدیده استعمار اروپایی روبه رو بود. با توجه به تداوم و حتی تعمیق این چالش ها در دوران کنونی، و با وجود حجم انبوه مطالعات انجام شده درباره اسدآبادی، هنوز تحلیل نظام مند آراء او در حوزه نوسازی و به ویژه اصلاح دینی، از غنای نظری و توجه پژوهشی لازم برخوردار نبوده است. از این رو، در این مقاله سعی بر آن است تا چگونگی اصلاح گری سید جمال الدین در گذار از سنت به مدرنیته و تاثیر آن در احیای تمدن اسلامی واکاوی شود. پس از انجام تحقیق که به روش کتابخانه ای و به صورت تحلیلی توصیفی انجام شده، نتیجه به دست آمد که اندیشه های سیاسی و آرای اصلاحی وی، ضمن برخورداری از ریشه های عمیق در میراث فکری حکما و متکلمان مسلمان قرون گذشته، به طور مستقیم تحت تاثیر شرایط تاریخی و اوضاع اجتماعی فرهنگی حاکم بر جوامع اسلامی در قرن نوزدهم میلادی (مقارن با قرن سیزدهم هجری) شکل گرفت و در بیداری و روشنگری چندین جوامع اسلامی نقش بسزایی ایفا کرد.

Keywords:

سید جمال الدین اسدآبادی , تمدن اسلامی , اصلاح گری , مدرنیته , سنت گرایی