بررسی مقارن تفاوت دیه زن و مرد از منظر مفسران فریقین

هدف این پژوهش بازخوانی تفاوت دیه زن و مرد از منظر مفسران فریقین است تا قرائت های قرآن و روایات را به طور کند و مبانی واژه شناسی، سیاق آیات، روایات معتبر و اصول کلامی فقهی را به هم پیوند دهد. پرسش های اصلی عبارت اند از: مفسران فریقین چگونه مقدار و شرایط دیه را از آیات قصاص و سایر روایات استخراج کرده اند؟ آیا تفاوت دیه ناشی از قرائات لغوی و سیاقی آیات است یا مبتنی بر مصالح، اجتماعی، اعتقادی و کلامی می باشد؟ چه تفاوت هایی میان تفاسیر کلاسیک و مدرن وجود دارد و پیامدهای این تفاوت ها برای فهم قرآن و کاربردهای حقوقی اجتماعی بر جای می ماند؟ روش پژوهش به روش تفسیری مقارن استوار است؛ استخراج مبانی فکری، قرائت های واژه ای و استدلالی هر مذهب از منابع قرآنی و روایی؛ سپس منابع تفسیری معتبر اهل سنت مانند طبری، ابن کثیر، قرطبی و شیعه مانند المیزان، مجمع البیان، التبیان و نیز کتب کلامی فقهی مرتبط با مبانی عدالت و جنسیت تحلیل می شوند. داده های کیفی از آیات کلیدی دیه و روایات مربوط جمع آوری و با رویکرد تحلیل محتوایی مقایسه می شوند. انتظار می رود که پژوهش دامنه تفاوت ها را به صورت روشن در سه سطح نمایش دهد: قرائت های واژگانی و سیاقی آیات؛ منابع روایی و چگونگی استدلال فقهی اعتقادی؛ و بازتاب های مدرن و مقاصدی در تفاسیر معاصر. نتیجه گیری های پژوهش می تواند به تقویت نقد منابع، پیشنهاد برای رویکردهای مقاصدی در تفسیر دیه و ارائه راهکارهای پژوهشی برای هم ارزی یا اصلاحات قانونی در برخی چارچوب های فقهی منجر شود.

Keywords:

دیه زن و مرد , مفسران فریقین , تفاسیر , مقارن , قرآن , عدالت اجتماعی