نقش فناوریهای سنجش از دور و داده محور در ارتقای مدیریت ریسک و تحقق مدیریت جامع بحران در ایران مطالعه موردی: ماهواره خیام

ایران به دلیل شرایط زمین ساختی اقلیمی و الگوی توسعه شهری همواره در معرض طیف گسترده ای از سوانح طبیعی قرار دارد و این موضوع ضرورت استقرار یک نظام مدیریت جامع بحران مبتنی بر مدیریت ریسک و داده های دقیق را دو چندان می کند. در سال های اخیر، فناوری سنجش از دور و تصاویر ماهواره ای به عنوان یکی از موثرترین ابزارهای داده محور جایگاه ویژه ای در چرخه مدیریت بحران شامل پیشگیری، آمادگی، پاسخ و بازتوانی یافته اند. در این میان ماهواره بومی خیام با قدرت تفکیک مکانی یک متر امکان پایش پیوسته مخاطرات طبیعی، شناسایی سریع مناطق آسیب دیده و ارزیابی دقیق خسارات را در مقیاس ملی فراهم کرده است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای و اسنادی به بررسی نقش تصاویر ماهواره ای خیام در ارتقای مدیریت ریسک و تقویت نظام مدیریت جامع بحران در ایران می پردازد. در این راستا قابلیت های ماهواره خیام در پایش سیلاب ها، ارزیابی خسارات زلزله و پشتیبانی از فاز واکنش بحران در چارچوب سامانه های اطلاعات مکانی و زیرساخت داده های مکانی تحلیل شده است. نتایج مطالعات پیشین نشان می دهد که تلفیق داده های ماهواره ای با مدل های ارزیابی ریسک و سامانه های مکانی می تواند دقت تحلیل فضایی، سرعت تصمیم گیری و کارایی عملیات پاسخ به بحران را به طور معناداری افزایش دهد. یافته های این پژوهش بیانگر آن است که بهره گیری نظام مند از تصاویر ماهواره ای خیام ضمن کاهش وابستگی به داده های خارجی، نقش کلیدی در تحقق رویکرد مدیریت ریسک محور و استقرار نظام مدیریت جامع بحران در ایران ایفا می کند. در نهایت استفاده هدفمند از این داده ها می تواند به بهبود برنامه ریزی شهری، کاهش آسیب پذیری کالبدی و افزایش تاب آوری سکونتگاه های انسانی منجر شود.

Keywords:

ماهواره , خیام , مدیریت ریسک , مدیریت جامع , بحران , سنجش از دور , سوانح طبیعی